Hiện trường vụ tai nạn ngày 17-3 trên đường Điện Biên Phủ (ngã tư Bà Huyện Thanh Quan P.7, Q.3, TP.HCM). Ảnh chỉ có tính minh hoạ

Theo quy định về giới hạn tốc độ xe cơ giới đường bộ, loại xe dưới 30 chỗ ngồi cùng với loại xe 4 chỗ ngồi thuộc nhóm có tốc độ cao nhất khi tham gia lưu thông đường bộ. Chính vì “ưu điểm” này nên nhiều doanh nghiệp vận tải hành khách đã chuyển hướng chọn loại xe này vào kinh doanh để “cạnh tranh bằng tốc độ”... Và đó là nguyên nhân dẫn đến nhiều tai nạn giao thông.

Loạn xe “dưới 30 chỗ ngồi”

Cho đến nay, chưa có thống kê trên cả nước có bao nhiêu chiếc xe kinh doanh vận tải hành khách dưới 30 chỗ ngồi, vì ngoài những xe đăng ký kinh doanh theo tuyến cố định, còn có không ít xe chạy “chui” tại các bến cóc...

Hầu hết các loại xe chở khách dưới 30 chỗ ngồi chỉ chạy tuyến vừa và ngắn (từ 400 km trở lại), như: Hà Nội đi các tỉnh Hà Nam, Nam Định, Thái Bình, Thanh Hóa, Vinh... và ngược lại. Chỉ tính theo tuyến vận tải Hà Nội – Vinh tại các bến xe Nước Ngầm, Lương Yên, Mỹ Đình, mỗi ngày đã có hàng trăm lượt xe ra, vào.

Vì “ưu điểm” chạy nhanh, nên thường hành khách chọn loại xe này. Mà những chiếc xe này chạy nhanh thật. Không phải vì xe tốt, đường tốt mà là lái xe chạy ẩu. Mới cách đây ít ngày, tôi đến bến xe Nước Ngầm, lên một chiếc xe 24 chỗ ngồi “chất lượng cao” để đi Vinh (Nghệ An). Đúng 8 giờ xe ra khỏi bến, bác tài còn cho xe chạy lòng vòng để bắt thêm khách, khi xe ra tới đầu đường cao tốc Pháp Vân thì đã gần 9 giờ, thế mà chưa tới 2 giờ chiều xe đã về đến Vinh. Thời gian của chặng hành trình hơn 300km chỉ vỏn vẹn 6 giờ, chưa kể thời gian dừng ở Quảng Xương (Thanh Hóa) để ăn trưa.

Theo một chủ xe, thời buổi cạnh tranh, nếu cứ đi xe to (trên 30 chỗ ngồi) thì chỉ có nước bán xe mà bù lỗ. Đi xe nhỏ thường không sợ vắng khách, khi cần có thể “bắt” quá số người so với quy định; tốn ít nhiên liệu; cảnh sát giao thông ít kiểm tra...

“Qua mặt” máy bắn tốc độ

Đã có thời, máy bắn tốc độ được coi là công cụ hiệu quả nhất trong việc kiểm soát tốc độ tối đa của các phương tiện giao thông đường bộ, góp phần bảo đảm an toàn giao thông. Nhưng bây giờ, ngay cả những chiếc máy hiện đại nhất có thể ghi hình, in ảnh trực tiếp... cũng chỉ còn dành cho những lái xe mới vào nghề hoặc quá chủ quan.

Theo quy định, đối với loại xe chở khách từ 30 chỗ ngồi trở xuống, được phép chạy với tốc độ tối đa từ 40 đến 80 km/giờ (tùy từng đoạn đường cụ thể). Thế nhưng các lái xe hầu như không chấp hành đúng quy định này, họ chỉ đi đúng tốc độ cho phép khi có cảnh sát giao thông. Một lái xe bật mí: “Chỉ cần một năm chạy trên tuyến cố định là có thể thuộc đến từng ổ gà, ổ voi trên đường, huống gì là những điểm có chốt cảnh sát giao thông”. Không những thế, những lái xe còn dùng tín hiệu báo cho nhau biết điểm kiểm soát của cảnh sát giao thông.

Khi đã qua mặt được máy bắn tốc độ, thì chuyện chạy thế nào là tùy vào khả năng của mỗi lái xe. Một lái xe cho biết, chủ xe thường tính toán rất kỹ thời gian để lập lịch trình cho xe. Chẳng hạn như tuyến Vinh – Hà Nội, một xe trong ngày phải thực hiện cả chiều đi và về. Chính vì thế, chủ xe thường khuyến khích lái xe chạy nhanh để kịp chuyến và bắt khách dọc đường.

“Hung thần xa lộ”

Ai đã một lần tham gia lưu thông trên đường, chắc chắn phải giật mình vì những chiếc xe khách loại vừa, chạy với tốc độ chóng mặt lao vút qua, hoặc lấn đường của các phương tiện giao thông khác. Anh Tuấn, lái xe tải của Công ty bánh kẹo Hải Hà, cho biết: “Thông thường khi muốn vượt một xe khác, lái xe cần phải xem có đủ các điều kiện khi vượt, như: không phải đường nội thị, không đi trên cầu, không có xe ngược chiều, xe cùng chiều phía trước đã nhường đường... nhưng nhiều lái xe vẫn bất chấp, cố tình vượt khi chưa đủ điều kiện. Nếu là lái xe có kinh nghiệm thì khi gặp trường hợp này thường tránh từ xa để bảo đảm an toàn. Còn là lái xe mới vào nghề thì thường hoảng hốt phanh gấp rất có thể dẫn đến tai nạn...”.

Những lái xe ô tô chấp hành đúng quy định, gặp những chiếc xe “chở khách dưới 30 chỗ” chạy ẩu đã sợ, người điều khiển xe máy còn sợ hơn. Ông Nguyễn Văn Dần, ở thị trấn Diễn Châu vẫn chưa quên vụ tai nạn hồi cuối năm 2007 mà chỉ thiếu một chút nữa thôi thì ông cũng là nạn nhân. Ông Dần kể: “Chiều ngày 28-11-2007,khi tôi đang đi xe máy trên quốc lộ 1A, qua địa phận xã Diễn Hồng (Diễn Châu - Nghệ An) thì bất ngờ nhìn thấy một chiếc xe khách lấn đường, chạy với tốc độ rất cao. Tôi vừa kịp tấp vào lề đường thì đã thấy chiếc xe vụt qua và nghe một tiếng chát ngay sau lưng. Tôi dừng xe quay lại, thì thấy xe ô tô khách có biển kiểm soát 37M 4341 đâm vào xe gắn máy do anh Cao Thanh Long (quê Diễn Vạn, Diễn Châu,Nghệ An) điều khiển đi sau xe tôi. Tainạn đã làm anh Long chết ngay tại chỗ. Sau khi cán chết anh Long, chiếc xe khách này đã đâm tiếp vào xe máy mang biển kiểm soát 37N - 0080 làm 3 người ngồi trên xe máy bị thương nặng...”.

Các cấp, các ngành, nhân dân cả nước đang kiên quyết lập lại trật tự an toàn giao thông, giảm thiểu tai nạn... nhưng kết quả thì vẫn chưa được như ý. Một phần nguyên nhân là do những lái xe đã cố tình chạy ẩu, chạy quá tốc độ mà chủ yếu là loại xe dưới 30 chỗ ngồi.

Hiện tại, mức xử phạt dành cho những lái xe vi phạm còn quá nhẹ, chưa đủ sức răn đe và số lượng xe đăng ký tham gia kinh doanh vận tải hành khách ngày một lớn khiến cơ quan chức năng khó kiểm soát? Đã có nhiều ý kiến cho rằng, cần phải truy tố và xử lý hình sự, phạt tù với những lái xe chạy quá tốc độ gây nguy hiểm cho các phương tiện giao thông khác; có chế tài riêng đối với lái xe chở khách; đặt thêm những tiêu chuẩn về đạo đức đối với thí sinh thi lấy Giấy phép lái xe khách; tịch thu Giấy phép lái xe vĩnh viễn với lái xe vi phạm...

CHÂU GIANG