QĐND Online - Người dân miền biển Núi Thành, Quảng Nam có rất nhiều cách để đánh bắt được các loại cá khác nhau, đối với cá đuối họ có một phương tiện đánh bắt hết sức độc đáo đó là dùng một loại câu đặc biệt mang tên câu kiều.

Những nẹp câu kiều đã được chuẩn bị sẵn sàng cho một đêm mưu sinh

Tôi đã được nghe nhiều người nói về  phương tiện đánh bắt này. Một ngày giữa tháng 6, chúng tôi quyết định về nơi đây để tìm hiểu và quả thật đây là một loại phương tiện đánh bắt rất độc đáo và hiệu quả dùng để đánh bắt loại cá chủ yếu là cá đuối biển.

Nhề câu kiều bắt cá đuối ở đây có từ khoảng những năm 60 của thế kỷ trước. Nghề này trước đây khá phổ biến với cư dân miền biển, nhưng hiện nay không còn thu hút được nhiều người dân. Hiện nay, ở Núi Thành chỉ còn khoảng hơn 50 hộ tham gia, tập trung chủ yếu ở 2 thôn Phước Lộc và An Thuận, xã Tam Tiến. Sở dĩ nghề không còn thu hút nhiều người tham gia bởi câu kiều lắm gian nan vất vả.

Câu kiều là một loại câu khá đặc biệt, câu không cần dùng đến mồi ,lưỡi câu hình chữ u rộng chừng 5cm, sắc nhọn, được xếp thành hàng ngang trên các nẹp tre, mỗi lưỡi câu bố trí trên dây được làm bằng dây dù cách đều nhau chừng 20 cm, trên dây dù được gắn phao xốp, mỗi nẹp câu kiều khi chăng ra dài khoảng 50m…

Theo anh Trần Văn Sáu, người thôn Phước Lộc, Tam Tiến, Núi Thành– một người có thâm niên 15 năm đi biển đánh bắt cá đuối thì nghề câu kiều (còn gọi là câu giương ) không phải ai cũng làm được. Làm nghề câu kiều đòi hỏi phải có sức khỏe, kinh nghệm và kiên trì.

Nghề câu kiều hết sức vất vả, vất vả ngay từ khâu chuẩn bị để ra khơi. Trước khi ra khơi thả câu cần phải mài rũa cho lưỡi câu thật bén, gỡ câu cho vào nẹp tre gọn gàng để khi thả câu không bị vướng mắc.Việc thả câu kiều bắt cá đuối chỉ hiệu quả vào những ngày tối trời không trăng, thời gian từ tháng 4 đến tháng 8. Thông thường đi thả câu ít nhất cần phải có 2 người. Địa điểm thả câu cách bờ từ 2 đến 4 hải lý, 13 giờ chiều là thời điểm người dân bắt đầu ra khơi. Việc thả câu cũng rất mất thời gian, để thả xong 20 nẹp câu( tương đương 1.000m) mất ít nhất 2 giờ. Trên thuyền một người luôn chịu trách nhiệm lái còn một người thả. Tuy nhiên, việc thả câu luôn chứa nhiều nguy hiểm, rủi ro nhất. Khi thả câu phải có sẵn dao bên cạnh để khi lưỡi câu không may mắc vào tay thì lập tức cắt bỏ lưỡi đó nếu không các lưỡi khác có thể đồng loạt móc gây nguy hiểm. Sau khi thả câu xong thì neo thuyền ngay trên biển để canh câu chờ tới trời gần sáng thì thu câu mang về. Những ngày biển lặng, việc thả câu khá dễ dàng, còn những ngày biển động công việc trở nên khó khăn bởi sóng biển làm thuyền chao đảo, rất khó thả câu.

Anh Sáu cho biết thêm, nghề câu kiều cũng rất thất thường những hôm trúng luồng cá đi có thể thu hoạch được cả tạ, nhưng có hôm lại về không. Những người đã gắn bó với nghề thì không dễ gì bỏ được bởi sự hấp dẫn khó tả của nó.

Cách bố trí và thả câu kiều là một sự sáng tạo và nhiều kinh nghiệm đúc kết của người dân nơi đây. Khi thả dây câu xuống biển cần phải tính toán làm sao cho dây câu nằm lơ lửng trong làn nước biển. Cá đuối có tập tính tìm mồi thường bò sát các cồn cát khi vô tình vướng phải sẽ bị mắc vào dây câu. Do cấu tạo có nhiều lưỡi câu được mắc gần nhau nên khi vùng vẫy cá đuối càng bị nhiều dây câu khác mắc vào…

Dùng câu kiều có thể bắt được nhiều loại cá đuối khác nhau như: cá đuối dơi, cá đuối ó, cá đuối mềm, cá đuối lạng… các loại cá đuối bắt được cũng có trọng lượng rất khác nhau từ 5 kg đến 40, 50 kg.  

Nghề câu kiều chủ yếu thu hút cánh đàn ông bởi đòi hỏi phải có sức khỏe vì thường phải thức đêm và đặc biệt phải chịu được sóng biển, những ai say sóng thì không thể làm được nghề này.

Nghề câu kiều lắm gian nan vất vất vả, đòi hỏi nhiều kinh nghiệm, tuy nhiên nhề này cũng mang lại thu nhập khá cao, với giá 45 – 50 ngàn/ kg như hiện nay, những hôm trúng đậm người dân thu nhập cả triệu đồng.

Võ Văn Thành