QĐND Online – Đến với “Vương quốc tỏi” Lý Sơn (Quảng Ngãi), hẳn bạn sẽ không còn ngạc nhiên khi ở đây, vào các quán hàng ăn, muốn có một bát cơm thì phải đặt trước với chủ quán. Nhưng tại bất cứ quán hàng hay trên mâm cơm gia đình nào, sẽ luôn bắt gặp một đĩa hành tỏi- thứ gia vị như một phần tất yếu trong cuộc sống của người dân nơi đây.

Hành và tỏi Lý Sơn đều trồng trên miền cát trắng nổi tiếng khắp nước. Tuy sinh ra cùng “một nhà” với tỏi nhưng những cây hành không được nổi tiếng như người “chị em” của mình. Ít ai biết, dù chỉ có vụ ngắn chừng 45 ngày và trồng được quanh năm (trong khi cây tỏi mỗi năm chỉ có một vụ, từ tháng 9, 10 đến tháng 2 năm sau) thì trồng và chăm sóc cây hành cũng thật lắm công phu. Trồng tỏi bao nhiêu công đoạn thì với hành cũng từng đó bước.

Sau lớp đất thịt, đến một lớp phân bón, người dân lại rải đều lên mặt ruộng một lớp cát trắng, thứ cát chỉ có ở Lý Sơn. Hạt cát nhỏ và xốp nên vừa giữ ẩm vừa che phủ cho củ khỏi bị “thiêu cháy” bởi cái nắng khô rang của miền Trung. Những củ hành, giống được vùi vừa đủ chìm trong lớp cát trắng mỏng xốp và phần rễ thì ăn vào lớp cát đen với dưỡng chất từ biển ở bên dưới.

Những củ hành ở Lý Sơn có kích thước nhỏ vừa, màu tím sậm, mùi vị thơm hăng hăng dịu ngọt và có nhiều tác dụng chữa bệnh. Sở dĩ hành và tỏi ở đây ngon nổi tiếng là bởi được trồng với một quy trình rất đặc biệt cùng với nguồn tài nguyên từ cát biển rất nhiều khoáng chất. Cứ sau mỗi mùa thu hoạch, người dân đảo Lý Sơn lại cào bỏ lớp cát cũ, thay thế bằng lớp cát mới có nhiều khoáng chất từ biển, chuẩn bị một vụ mùa mới.

Ông Nguyễn Văn Lê, Trưởng phòng Kinh tế và hạ tầng nông thôn huyện Lý Sơn cho biết: tính hết nửa năm 2011, toàn huyện đã gieo trồng được 121ha, thu hoạch 100ha, năng suất đạt 83 tạ/ha, sản lượng đạt 826 tấn. Diện tích hành mới đang được người nông dân tiếp tục trồng và chăm sóc. Năm nay, năng suất thấp hơn năm ngoái do ảnh hưởng của khí hậu lạnh kéo dài, độ ẩm cao nên nấm phát triển.

Lý Sơn không trồng được lúa (chủ yếu mua từ đất liền chở ra đảo). Đời sống của người nông dân chủ yếu là trồng hành, tỏi. Đây là hai nghề chính, đã có thương hiệu nổi tiếng không chỉ trong phạm vi tỉnh Quảng Ngãi. Nhờ hành tỏi, nông dân ở Lý Sơn có đời sống tương đối ổn định. Tổng doanh thu nông nghiệp hàng năm khoảng 20 tỷ đồng, ông Lê Văn Ninh, Phó Chánh văn phòng UBND huyện Lý Sơn cho biết.

Xin gửi tới bạn đọc một vài hình ảnh về những gian nan, vất vả của người trồng hành ở Lý Sơn.

Sau khi rải đều một lớp đất thịt, người nông dân sẽ rải thêm một lớp phân chuồng hoặc phân xanh (đã ủ) trước khi rải 1 lớp cát lên trên. Người nông dân phải dùng tay san lớp cát mới ra mặt ruộng để đảm bảo độ dầy của lớp cát mới thật đều và vừa đủ cho cây hành

Lớp cát này có thể tận dụng nếu vẫn còn mới (trong điều kiện thiếu cát như hiện nay, cát thường được tận dụng ít nhất trồng cho 2 mùa)

Hành giống được vùi vào giữa lớp cát trắng xốp

Tưới nước cho ruộng hành mới trồng

Những cọng hành cựa mình, nhú lên khỏi lớp cát

Người dân trồng những hàng cọc chuẩn bị cho việc chăm tưới hành

Để có những rẫy hành phủ một màu xanh mát lên hòn đảo…

… người nông dân phải vất vả từ 5 giờ sáng đến khi bóng chiều tắt nắng, nhưng không vì thế mà họ quên đi nụ cười – một nét thân thiện đặc trưng của người dân Lý Sơn

Thu Hà (Thực hiện)