QĐND Online – Không dạy chữ trước cho trẻ chuẩn bị vào lớp 1, học sinh tiểu học học bán trú ở trường, không cần thiết đi học thêm và tối về không phải làm thêm bài tập… là những chia sẻ của Bộ trưởng Bộ GD và ĐT Phạm Vũ Luận trong buổi đối thoại trực tuyến tại Cổng thông tin Chính phủ, sáng 7-3.

Trong gần 2 giờ đồng hồ đã có hàng chục câu hỏi được gửi tới, tập trung vào các vấn đề như: chất lượng của giáo dục đại học thấp, tình trạng mất cân đối ngành nghề; trường học chưa đáp ứng nhu cầu trẻ mầm non; tình trạng lạm thu, học thêm; các chế độ ưu đãi và đời sống của giáo viên vùng khó khăn, giáo viên mầm non; tuyển sinh năm 2012…

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Vũ Luận chia sẻ cùng nhân dân những bức xúc còn tồn tại trong ngành giáo dục

Không dạy chữ trước cho trẻ vào lớp 1

Hiện nay việc dạy chữ cho trẻ mầm non vẫn phổ biến, học sinh lớp 1 thì ngày học bán trú, tối về phải làm bài tập, thứ bảy, chủ nhật lại đi học thêm. Theo Bộ trưởng việc học như vậy có cần thiết không?

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Bộ GD và ĐT đã có văn bản cấm việc dạy chữ trước cho trẻ ở bậc mầm non. Còn ở tiểu học, chúng tôi cũng đã có chỉ đạo về việc này. Học sinh tiểu học nếu đã học 2 buổi ở trường thì tôi thấy việc làm bài tập ở nhà buổi tối là không cần thiết.

Cháu tôi năm nay học lớp 8. Tôi bảo với cháu, học 2 buổi ở trường rồi, tối không phải học nữa. Có hôm kiểm tra cháu được 9 - 10 điểm, cũng có hôm chỉ 5 - 6 điểm, thậm chí 3 - 4 điểm. Chúng ta không nên coi việc đó là điều gì quá ghê gớm.

Hiện nay đến mùa tuyển sinh vào các trường mầm non lại xuất hiện tình trạng phụ huynh xếp hàng cả đêm để nộp hồ sơ cho con. Cảm nghĩ của Bộ trưởng thế nào về vấn đề này? Vì sao tình trạng đó kéo dài nhiều năm rồi nhưng vẫn không được khắc phục ?

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Tôi có xem các hình ảnh xếp hàng xin học cho con phát trên truyền hình. Chúng tôi xin chia sẻ khó khăn, vất vả mà các bậc phụ huynh đã phải chịu đựng trong điều kiện còn rất nhiều khó khăn của ngành. Chúng tôi cũng phải cám ơn các bậc phụ huynh vì sự quan tâm rất lớn, trước hết đối với sự học hành của con em mình, nhưng đó cũng là sự quan tâm đối với ngành giáo dục chúng tôi.

Nguyên nhân của tình trạng này có rất nhiều, nhưng tôi xin nêu mấy ý lớn. Đó là do điều kiện của ngành giáo dục, cơ sở trường lớp còn thiếu, nhất là ở khu đô thị với những chung cư cao tầng. Ở đó có nhiều gia đình trẻ sinh sống, nhiều cháu nhỏ, cơ sở cũ không còn đáp ứng được yêu cầu.

Mặt khác, điều kiện đảm bảo chất lượng của nhà trường chênh lệch nhau. Có cơ sở rất khang trang đầy đủ, thầy cô giáo tốt, ngược lại, có những cơ sở còn thiếu thốn, thầy cô giáo chưa đảm bảo chuẩn. Chênh lệch về điều kiện đảm bảo chất lượng như vậy cũng dẫn đến việc nhu cầu được vào trường công, trường tốt, được thầy cô giáo giỏi dạy... tạo nên sự căng thẳng.

Để khắc phục tình trạng này, chúng tôi phối hợp với các tỉnh, thành phố trong cả nước thực hiện đạt chuẩn đối với các nhà trường, chuẩn với giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục, cố gắng làm cho mức chênh lệch giữa các cơ sở giáo dục giảm dần đi. Từ đó từng bước giúp các cơ sở giáo dục có điều kiện tương đối gần nhau để phụ huynh không phải căng trong việc chọn trường lớp.

Tôi cũng có con đi học, cũng hiểu về tâm lý lựa chọn. Có khi gần nhà mình có trường nhưng không muốn con học trường ấy mà cho cháu học ở trường xa hơn nhưng điều kiện tốt hơn. Thực tế là cũng có khi trường đó tốt hơn thật, cũng có khi nghe người này, người kia mách, điều đó tạo nên căng thẳng. Bộ Giáo dục đã chủ động làm việc với TP Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, hai nơi này đã bàn và có giải pháp quyết liệt để chấm dứt nhanh nhất tình trạng chen chúc và chờ đợi từ nửa đêm để xin học cho các cháu.

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Vũ Luận trả lời trực tuyến nhân dân về những vấn đề “nóng” của giáo dục

Tái cơ cấu các trường ĐH ra sao?

Xoay quanh vấn đề chất lượng giáo dục, đặc biệt là giáo dục ĐH. Độc giả có nhiều băn khoăn trước tình trạng các trường ĐH được thành lập quá nhiều, trong khi Bộ GD và ĐT chưa đủ điều kiện để kiểm định chất lượng. Việc “thả nổi” cho các trường tự chủ toàn diện về tài chính, công tác chuyên môn, nhân sự có thỏa đáng không? Ông có biện pháp nào để tái cơ cấu mạng lưới các trường ĐH trên toàn quốc?

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Trước hết nói về việc lập trường và tự chủ. Khác với phổ thông, các trường giảng dạy theo kế hoạch và chương trình thống nhất, trong khi các trường ĐH, CĐ đào tạo các ngành nghề khác nhau, nên có sự tự chủ cao hơn.

Đảm bảo quyền tự chủ tương xứng với năng lực là điều Bộ đang quan tâm. Hiện, với các trường số lượng thầy cô còn ít, năng lực hạn chế sẽ không được tự thẩm định chương trình giảng dạy, mà phải mang tới các trường có đội ngũ cán bộ, bề dày kinh nghiệm tốt do Bộ chỉ định, để được hướng dẫn.

Việc mở ngành tại các trường này vẫn do Bộ quyết định. Các trường lớn tự xem xét, chúng tôi sẽ thẩm định.

Công việc kiểm định là công việc quan trọng để đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực, để các trường hoạt động tốt. Chúng tôi đã có các văn bản yêu cầu các trường tự đánh giá, tự chịu trách nhiệm. Cục Khảo thí và kiểm định chất lượng đã ban hành các văn bản nhưng chưa đủ, sắp tới sẽ tiếp tục hoàn thiện. Chúng tôi cũng cử cán bộ đi học nước ngoài về lĩnh vực này. Dự án Luật Giáo dục đại học có nội dung đưa kiểm định chất lượng giáo dục trở thành yêu cầu bắt buộc với các trường đại học.

Quan điểm của Bộ trưởng về những sự việc có thể nói là khó tưởng tượng trong một môi trường sư phạm- đang diễn ra tại Đại học Hùng Vương – TP. Hồ Chí Minh? Bộ sẽ có những chủ trương gì để một mặt vẫn thực hiện xã hội hóa được giáo dục, một mặt đảm bảo chất lượng đào tạo tại các mô hình liên kết này?

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Đây là trường hợp cá biệt, đáng tiếc. Cuối chiều ngày 6-3, Bộ đã có văn bản dừng tuyển sinh 2012 của ĐH Hùng Vương. Các cơ quan chức năng của TP Hồ Chí Minh đang xử lý việc này theo quy định của pháp luật.

Hiện nay các ngành nông-lâm-ngư nghiệp và sư phạm đang kém hấp dẫn hơn rất nhiều so với các ngành tài chính và ngân hàng. Do vậy, Bộ GD và ĐT có giải pháp gì để cải thiện tình trạng này? Bộ GD và ĐT có con số cụ thể nào về tình trạng mất cân đối này không? 

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Về mất cân đối trong ngành nghề đào tạo, đây là một thực tế khi chúng ta chuyển sang cơ chế thị trường định hướng XHCN, giữa đào tạo và phân công sau khi đào tạo không gắn với nhau, gây khó khăn cho xây dựng kế hoạch đào tạo cũng như kế hoạch sử dụng nguồn nhân lực sau đào tạo của các cơ sở sản xuất kinh doanh.

Bộ đã có những chính sách cho nhóm ngành nghề này. Cụ thể đối với ngành nông- lâm- ngư- nghiệp và sư phạm, với giáo viên, chúng tôi có phụ cấp thâm niên đối với các giáo viên giảng dạy trong các cơ sở giáo dục đào tạo; có phụ cấp đứng lớp: đối với tiểu học là 25%, trung học 30%, đại học cao đẳng 25%, giáo viên Mác-Lê nin là 45%... Đối với giáo viên hoạt động ở vùng sâu, xa, dân tộc đặc biệt khó khăn, có phụ cấp thu hút cao nhất lên tới 70%. Các giáo viên giảng dạy trường chuyên biệt cũng có phụ cấp để thu hút người lao động có trình độ chuyên môn vào làm việc trong ngành giáo dục

Đối với sinh viên sư phạm: họ được miễn học phí. Đối với các ngành nông lâm ngư nghiệp, chúng tôi có chính sách khuyến khích học sinh giỏi quốc gia, quốc tế được miễn thi đại học vào học những ngành gần với môn học mà các em đạt giải.

Trong những ngành đó, có nhiều ngành liên quan trực tiếp hoặc gần với nông lâm ngư nghiệp, sư phạm cũng như các ngành khoa học cơ bản - những ngành mà đất nước cần.

Học phí khối các trường và các ngành đào tạo về nông lâm ngư nghiệp hiện nay được chỉ đạo xây dựng với mức thấp nhất trong tất cả các ngành học. Trong chính sách tới đây, sẽ tiếp tục ban hành theo thẩm quyền của Bộ các chính sách ưu tiên và chúng tôi sẽ chủ động đề xuất với các bộ, ngành và Chính phủ về các chính sách cả về tài chính, tổ chức tuyển dụng và các điều kiện làm việc để thu hút, cân đối lại nguồn này.

Bộ GD-ĐT theo chỉ đạo của Chính phủ, đang phối kết hợp với các bộ, ngành địa phương tổng hợp quy hoạch nguồn nhân lực. Trên cơ sở đó gắn việc đào tạo của các cơ sở giáo dục với nhu cầu của nền kinh tế, của xã hội về nguồn nhân lực. Chúng tôi sẽ thông báo thường xuyên về vấn đề này trên các phương tiện thông tin đại chúng để nhân dân, các cháu học sinh sinh viên có điều kiện tham khảo, lựa chọn.

Hàng chục câu hỏi đã được gửi về "chất vất" người đứng đầu ngành giáo dục

Hai ngày tới có thể phát hành cẩm nang tuyển sinh

Xin Bộ trưởng nói rõ hơn về cơ chế tuyển thẳng ĐH cuả những học sinh giỏi quốc gia? Có phải trường ĐH nào cũng tuyển thẳng học sinh đạt giải ba trở lên? Thủ tục xét tuyển thẳng và thời điểm nộp là bao giờ?  

Đối với thí sinh đạt giải ba môn Hóa trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, Bộ trưởng cho biết thí sinh đó có được tuyển thẳng vào đại học Y Hà Nội và đại học Ngoại Thương không ?

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Bộ GD và ĐT đã khôi phục lại việc tuyển thẳng ĐH đối với các cháu đạt từ giải ba trở lên ở các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, quốc tế. Thí sinh được học những ngành liên quan trực tiếp hoặc gần với môn cháu đạt giải.

Với Quyết định này, các cháu đạt từ giải ba trở lên đối với các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia sẽ được tuyển thẳng vào các ngành học liên quan đến môn học đã đỗ. Đối với môn hóa, thí sinh có thể vào những ngành: Sư phạm hóa, các ngành hóa học, khoa học môi trường, kỹ thuật hóa học, công nghệ thực phẩm hoặc dược.

Bộ GD và ĐT ưu tiên để các cháu vào học những ngành mà nền khoa học công nghệ, nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội của đất nước rất cần nhân lực chất lượng cao. Ví dụ, như hiện nay chúng ta triển khai dự án điện hạt nhân, nghiên cứu về biển, nghiên cứu và làm chủ tình hình khí hậu thủy văn để chủ động trong phòng, tránh, chống thiên tai.

Việc năm nay Bộ không phát hành cẩm nang tuyển sinh khiến nhiều cơ sở đua nhau phát hành, tuy nhiên những sản phẩm đó được phản ánh là thiếu thông tin (như in thiếu mã tỉnh, thành phố) hoặc nói “được nhân đôi điểm ưu tiên” trong khi Bộ không cho phép, ngay cả cổng thông tin Thi và Tuyển sinh của Bộ cũng có những thông tin không chính xác như ĐH Nguyễn Tất Thành có mã trường là NTT nhưng cổng thông tin này lại ghi thành CTT; Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng được xếp ở Hải Phòng...Bộ trưởng nói gì về vấn đề này?

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Thông tin Bộ không phát hành những điều cần biết vừa đúng, vừa không đúng. Bộ không phát hành chỉ tiêu tuyển sinh của các trường mà để các trường tự đăng ký trên cơ sở các điều kiện, yêu cầu của Bộ. Sau nhiều ý kiến tại hội nghị hiệu trưởng, Bộ giao cho NXB Giáo dục xuất bản cuốn sách này và vẫn do các vụ, cục cân chỉnh thông tin. Hiện cuốn sách chưa được phát hành do một số lý do, như còn có sai sót cần điều chỉnh, một số trường đăng ký lượng tuyển sinh quá cao, chúng tôi đã nhắc nhở.

Tôi chắc chắn là những thông tin do các đơn vị khác đưa ra trong cẩm nang tuyển sinh đã phát hành là không đáng tin cậy, bởi đến sáng hôm qua, vẫn có 40 trường chưa gửi đăng kí chỉ tiêu về Bộ. Thông tin chính xác nhất sẽ có trong hôm nay và Bộ sẽ giao cho NXB Giáo dục, khoảng 2 ngày tới có thể phát hành.

Làm sao để giáo viên tâm huyết với nghề

Mặc dù đã có chế độ ưu đãi nhưng đến nay đời sống của giáo viên vùng cao còn rất khổ cực, cơ sở vật chất thiếu thốn, đồng lương không đủ sống. Có nơi giáo viên không biết đến tiền thưởng Tết là gì. Vậy làm sao giáo viên tâm huyết được với nghề, thưa Bộ trưởng ? 

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Hiện nay, đã có một số phụ cấp dành cho giáo viên, đặc biệt với vùng cao đã có phụ cấp thu hút, cao nhất lên tới 70%. Tuy nhiên, những khó khăn của các thầy cô, của học sinh tại các vùng khó khăn vẫn còn rất nhiều. Tôi xin chia sẻ những khó khăn này.

Chính phủ đang xây dựng chính sách tiền lương mới, các bộ, ngành đang xem xét, đề xuất chính sách đặc thù đối với thầy cô, học sinh, sinh viên, các đối tượng ưu tiên. Tuy nhiên, chính sách này vẫn phải đặt trong mặt bằng chung với các đối tượng khác như lực lượng vũ trang.

Cơ sở vật chất, đặc biệt là trường lớp và nhà công vụ giáo viên, tại  huyện Mường Lát (Thanh Hóa) nói riêng và các vùng sâu, vùng xa nói chung vẫn rất khó khăn. Biện pháp là gì, thưa Bộ trưởng?

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Tôi đã đến Mường Lát và tôi thấy ý kiến của độc giả rất đúng. Chính phủ đã có chương trình kiên cố hóa trường lớp và nhà công vụ, đã triển khai và có kết quả đáng mừng. Năm 2012, dù kinh tế khó khăn, Chính phủ vẫn dành một phần kinh phí đáng kể, khoảng 1.600 tỷ đồng cho chương trình kiên cố hóa lớp học và đây là sự quan tâm lớn dù so với nhu cầu là chưa đủ.

Với nhà công vụ, theo tôi biết, nhiều nơi các thầy cô giáo đến công tác phải ở nhờ nhà dân, ở cạnh lớp học… Để giải quyết vấn đề nhà ở công vụ phải làm từng bước vì nhu cầu lớn, kinh phí thì dù rất quan tâm nhưng cũng chưa thể đáp ứng hết được. Chúng tôi sẽ cùng các địa phương triển khai nghiêm túc, tích cực chương trình kiên cố hóa nhà công vụ và trường lớp của Chính phủ.

Nghiêm cấm hội cha mẹ học sinh đứng ra thu tiền dưới hình thức vận động

Vấn đề lạm thu trong trường học chủ yếu xảy ra ở các thành phố lớn, thị xã hay các vùng kinh tế phát triển. Điều này đang gây nên bức xúc cho người dân.

Bộ trưởng Phạm Vũ Luận: Bộ đã điều tra nghiên cứu và có giải pháp cho vấn đề này. Ví dụ như ở Quảng Ninh đã tổ chức họp khu phố, họp phụ huynh, ra nghị quyết triển khai nghiêm cấm lạm thu. Hà Nội cũng có những giải pháp như cấp tiền cho các trường với mức độ cao hơn. Nếu trước đây thành phố cấp cho trường tiểu học kinh phí với 80% để thanh toán tiền lương, 20% còn lại lo các sinh hoạt khác của trường thì hiện nay ngân sách thành phố cấp tăng lên 25%, THPT tăng 30% để giảm thu.

Về phía Bộ, chúng tôi đã ký ban hành điều chỉnh điều lệ của hội cha mẹ học sinh trong đó nghiêm cấm việc hội cha mẹ học sinh đứng ra thu tiền lo việc trang thiết bị cơ sở vật chất cho nhà trường, lo việc thưởng, bồi dưỡng các thầy cô giáo. Bộ cấm hội cha mẹ học sinh đứng ra thu tiền dưới hình thức vận động nhưng lại là tự nguyện một cách bắt buộc. Phụ huynh nào có tấm lòng, điều kiện hỗ trợ nhà trường thì tới gặp ban giám hiệu, phòng tài vụ ủng hộ.

Tuy nhiên, chỉ có giải pháp về mặt hành chính chưa thể giải quyết được vấn đề mà cần những giải pháp đồng bộ, trước hết là tuyên truyền vận động của các nhà trường, trong tổ dân phố, trong các tổ chức chính trị xã hội khác để tạo đồng thuận chung trong cả hệ thống để chúng ta đấu tranh với hiện tượng này.

Thu Hà (ghi)