QĐND - Có một câu lạc bộ (CLB) mang cái tên vừa dài, vừa “lạ tai”, nhưng đã góp phần khơi dậy và tiếp thêm ngọn lửa truyền thống hiếu học cho toàn dân. Đó là “CLB UNESCO “Chiến sĩ diệt dốt” và học tập cộng đồng Nguyễn Văn Tố” thuộc Hiệp hội UNESCO Việt Nam. Trò chuyện với chúng tôi, ông Nguyễn Thìn Xuân, 85 tuổi, Chủ nhiệm CLB tâm sự: “CLB ra đời đến nay gần được 16 năm. Hầu hết những người tham gia CLB đều ở lứa tuổi “xưa nay hiếm”. Nhưng còn sống ngày nào, chúng tôi còn trăn trở, nặng lòng và nguyện tham gia hết mình vì sự nghiệp chấn hưng giáo dục của dân tộc”.

Các em học sinh Trường THCS thị trấn Thanh Lãng, huyện Bình Xuyên (Vĩnh Phúc) trao đổi bài học. Ảnh: THIỆN VĂN

Phóng viên (PV): “Danh tiếng” của CLB chúng tôi nghe khá lâu. Thưa ông, tại sao CLB không lấy một cái tên khác nghe mềm mại và “ngọt tai” hơn cụm từ “Chiến sĩ diệt dốt” có vẻ không… hợp thời lắm?

Ông Nguyễn Thìn Xuân: Vấn đề anh hỏi cũng có người nói với chúng tôi ngay từ những ngày đầu thành lập CLB. Tôi cho rằng, “diệt dốt” là vấn đề muôn thuở của xã hội, chứ không riêng của giai đoạn lịch sử nào. Không phải ngẫu nhiên mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định ngay từ những ngày đầu nước Việt Nam dân chủ cộng hòa non trẻ mới ra đời: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”. 66 năm qua, dù đất nước ta đã có những bước tiến vượt bậc trong sự nghiệp xóa mù chữ, phát triển giáo dục, nâng cao dân trí, nhưng trên thực tế, cái “sự dốt”- thực chất là vấn đề chất lượng hệ thống giáo dục quốc dân còn nhiều yếu kém-vẫn là một trong những thách thức lớn trên con đường phát triển của dân tộc ta.

PV: Vậy mục tiêu lớn nhất của CLB “Chiến sĩ diệt dốt” và học tập cộng đồng Nguyễn Văn Tố” là gì ạ?

Ông Nguyễn Thìn Xuân: Những thành viên của CLB từng là những người có nhiều năm tham gia công việc truyền bá quốc ngữ, dạy học ở các lớp bình dân học vụ từ thời lập quốc (tháng 9-1945). Do đó, mục đích cao nhất mà CLB đặt ra là “Xóa nạn mù chữ - Chống nạn thất học - Nâng cao dân trí”. Là những nhân chứng chứng kiến bao thăng trầm của sự nghiệp giáo dục từ nửa sau thế kỷ XX đến nay, chúng tôi sẽ tập hợp những kinh nghiệm, ý kiến đóng góp của các hội viên chuyển đến những cơ quan có trách nhiệm và tùy theo yêu cầu cụ thể để tham gia công việc bổ trợ cho công cuộc xóa nạn mù chữ, chống nạn thất học, nâng cao dân trí của Đảng, Nhà nước và ngành giáo dục.

Ông Nguyễn Thìn Xuân

PV: CLB đã thể hiện bằng những việc làm cụ thể như thế nào để góp phần hiện thực hóa mục tiêu tốt đẹp đó, thưa ông?

Ông Nguyễn Thìn Xuân: Ngay sau khi thành lập CLB (3-12-1995), chúng tôi đã tổ chức hội thảo lấy ý kiến của các hội viên đóng góp vào dự thảo văn kiện Đại hội VIII, nhất là Nghị quyết Trung ương 2 (khóa VIII) bàn sâu về giáo dục-đào tạo và khoa học-công nghệ. Nhiều ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của các hội viên CLB đã được Đảng ta tiếp thu và đưa vào văn kiện. Bên cạnh việc tổ chức thành công hội thảo “Điều tâm huyết đối với giáo dục người lớn”, kiến nghị với Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục duy trì hệ giáo dục thường xuyên cho tất cả mọi người, CLB đã chủ động tập hợp những nhân chứng sống của thời kỳ truyền bá quốc ngữ và Bình dân học vụ để “hâm nóng” lại truyền thống hiếu học của dân tộc, đẩy mạnh phong trào xã hội học tập suốt đời, khuyến khích các thế hệ con cháu tiếp tục học tập tốt hơn để có tri thức phục vụ đất nước. Các hội viên CLB tuy tuổi cao, sức khỏe có hạn, nhưng vẫn giữ được phong cách cao đẹp của người “Chiến sĩ diệt dốt” năm xưa, hăng hái tham gia nhiều ý kiến tâm huyết vào sự nghiệp trồng người của nước nhà, trong đó đáng kể nhất là đóng góp hiệu quả vào công cuộc xóa nạn mù chữ, chống nạn tái mù chữ cho nhân dân.

PV: Như ông từng trăn trở, “cái dốt” vẫn là một trong những cản trở con đường đi lên của dân tộc ta. Để đẩy lùi, xóa bỏ cản trở này, theo ông, vấn đề cốt lõi của giáo dục hiện nay là gì?

Ông Nguyễn Thìn Xuân: Từ trong truyền thống, nhân dân ta vốn rất hiếu học. Nhưng do điều kiện chiến tranh liên miên và ở vùng miền núi biên giới, vùng sâu xa, một bộ phận người dân hiện nay (nhất là ở lứa tuổi trung, cao niên) vẫn đang bị mù chữ, tái mù chữ (chiếm khoảng 8% dân số). Theo tôi, ngoài việc hỗ trợ, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi để những đối tượng này được phổ cập chương trình xóa mù chữ, Đảng và Nhà nước ta cần phải chăm lo toàn diện cho sự nghiệp giáo dục, thực sự coi đây là quốc sách hàng đầu trong cả chủ trương, chính sách và tổ chức thực hiện. Tôi nói thế vì chủ trương đã có rồi, nhưng chính sách thúc đẩy sự nghiệp giáo dục phát triển vẫn chưa đáp ứng yêu cầu của cuộc sống. Lương giáo viên đã khá hơn trước, nhưng so với mặt bằng chung của xã hội còn thấp. Chương trình giáo dục phổ thông đã có nhiều cải tiến, nhưng vẫn chưa đổi mới một cách căn bản, toàn diện. Chất lượng giáo dục nói chung, chất lượng nguồn nhân lực nói riêng, vẫn đang là một trong những vấn đề nan giải nhất hiện nay.

Điều tôi muốn nhấn mạnh thêm là, Đảng, Nhà nước và ngành giáo dục cần phải tạo điều kiện nhiều hơn nữa cho người dân “Ai cũng được học hành” như mong muốn cháy bỏng của Bác Hồ. Vì xuất phát từ nhiều lý do, một bộ phận người dân ở các vùng khó khăn hiện nay vẫn chưa được đến trường, đến lớp đầy đủ. Đấy là một thiệt thòi lớn cho đồng bào. Tôi được biết, hiện nay cả nước có gần 94% số xã, phường, thị trấn đã có Trung tâm học tập cộng đồng để góp phần xóa mù chữ, phổ biến kiến thức cho người dân địa phương. Thế nhưng, chất lượng, hiệu quả hoạt động của trung tâm này còn nhiều hạn chế, thậm chí một số nơi rơi vào tình trạng “hữu danh vô thực”. Vì vậy, tôi đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, kết hợp với Hội Khuyến học Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các cơ quan liên quan sớm tổ chức một hội thảo cấp quốc gia nhằm tìm ra các giải pháp thiết thực, phù hợp với nhu cầu, thực tế học tập của các tầng lớp nhân dân.

Nói tóm lại, muốn chấn hưng sự nghiệp giáo dục, phải bắt đầu chấn hưng từ nền tảng, tức là chăm lo cho mọi người dân được học hành đến nơi đến chốn. Có như vậy, dân trí mới phát triển đồng đều, toàn diện, làm cơ sở vững chắc để thúc đẩy đất nước ngày càng phát triển giàu mạnh, văn minh.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!

NGUYỄN VĂN HẢI (thực hiện)