QĐND - Thực hiện chương trình giáo dục của Bộ Giáo dục và Đào tạo tại Công văn số 5977/BGDĐT-GDTrH ngày 7-7-2008, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Nghệ An đã tổ chức biên soạn tài liệu giáo dục địa phương cấp THCS các bộ môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý và đưa vào áp dụng từ năm học 2008-2009. Các bài học được bố trí theo phân phối chương trình của Bộ. Môn Ngữ văn có 24 tiết học ở 4 lớp, môn Lịch sử có 7 tiết dạy ở 4 lớp, môn Địa lý có 6 tiết dạy ở lớp 8 và lớp 9. Các địa phương, các cơ sở giáo dục đã thực hiện chỉ đạo của Sở Giáo dục và Đào tạo đưa chương trình giáo dục địa phương vào giảng dạy một cách nền nếp. Sở Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức nhiều hội thảo, chuyên đề về giáo dục địa phương, một số địa phương, nhà trường đã tổ chức biên soạn tài liệu, bài giảng về lịch sử, văn hóa địa phương để giảng dạy cho học sinh như: Đô Lương, Yên Thành, Diễn Châu, Con Cuông, Thanh Chương, Trường THPT Thanh Chương 3, Trường THCS Đồng Văn… Một số giáo viên chọn các vấn đề giảng dạy chương trình địa phương làm đề tài nghiên cứu khoa học, sáng kiến kinh nghiệm được đánh giá cao.

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, việc thực hiện chương trình giáo dục địa phương ở Nghệ An còn gặp nhiều khó khăn, hạn chế. Sở Giáo dục và Đào tạo mới chỉ biên soạn được tài liệu học tập cho học sinh các môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý cấp THCS chứ chưa có tài liệu hướng dẫn giảng dạy cho giáo viên, chưa có tài liệu giáo dục địa phương của môn Lịch sử, Địa lý THPT. Do đó, nội dung giảng dạy hoàn toàn phụ thuộc vào ý thức giáo viên, không bảo đảm tính thống nhất, nội dung không được kiểm định. Nội dung chương trình địa phương rất phong phú, nhưng số tiết học ít, lại thường phân phối vào cuối học kỳ, ít khi ra đề kiểm tra nên việc dạy học chưa được chú trọng, không ít giáo viên thực hiện kiểu đối phó hoặc bỏ qua không thực hiện. Một số giáo viên tri thức về chương trình địa phương còn hạn chế nên việc giảng dạy gặp nhiều khó khăn.

Bìa của ba cuốn sách Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý chương trình địa phương do Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Nghệ An biên soạn.

Nội dung tài liệu do biên soạn gấp rút nên vẫn còn một số chi tiết thiếu chính xác, nội dung chưa thực sự bảo đảm tính khoa học. Cả ba tài liệu về Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý đều không có nội dung về dân ca xứ Nghệ, các món ăn truyền thống, phong tục xứ Nghệ. Bên cạnh những địa phương, đơn vị, cá nhân tích cực sưu tầm, biên soạn các nội dung giáo dục địa phương theo yêu cầu, vẫn còn một số đơn vị, cá nhân chưa thực hiện hoặc thực hiện theo kiểu đối phó, chất lượng thấp.

Về phương pháp giảng dạy, theo yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, phải kết hợp giảng dạy lý thuyết với các hoạt động thực tiễn như tham quan, dã ngoại, thực hành… Nhưng hiện nay, hầu như chỉ mới tiến hành dạy lý thuyết, các hoạt động thực hành chưa triển khai được do thiếu thời gian, khó khăn về kinh phí và cả sự thiếu mặn mà của nhà trường, giáo viên. Việc đưa các môn thể thao truyền thống vào nhà trường cũng chưa thực hiện được bao nhiêu do nhiều nguyên nhân. Về phía học sinh, do sự quá tải của chương trình và tâm lý thực dụng chỉ tập trung học các môn, các nội dung liên quan đến thi cử nên rất ít quan tâm đến nội dung giáo dục địa phương. Các môn có chương trình giáo dục địa phương như Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Giáo dục công dân, Thể dục, Âm nhạc, Mỹ thuật, Công nghệ… theo quan niệm khá phổ biến hiện hành là “môn phụ” nên chất lượng giảng dạy, học tập đang ngày càng sa sút đến mức báo động. Ngay cả cuốn tài liệu giáo dục địa phương do Sở Giáo dục và Đào tạo biên soạn, nhiều em cũng không có. Hậu quả là rất nhiều học sinh đã học xong chương trình THPT nhưng kiến thức về lịch sử, văn hóa địa phương rất hạn chế.

Trần Quang Đại