Họ làm 3 ca dưới cái nắng nóng như thổi lửa giữa các cơn gió tây xen kẹp với những trận mưa đầu mùa. Dưới hố móng sâu hàng chục mét, người sũng mồ hôi, họ tỉ mỉ quét, lau, phun hơi vào các kẽ đá để mặt bằng sạch như lau chuẩn bị cho công tác đổ bê tông. “Công tác dọn nền đổ bê tông tỉ mỉ như thợ chọn trầm”-Đặng Quốc Tuấn, công nhân quốc phòng xí nghiệp 721, công ty 472 (Tổng công ty Trường Sơn) nói với tôi.

Như một trận hiệp đồng

Các công ty thuộc Tổng công ty Trường Sơn thi công dốc nước đập tràn Nhà máy thủy điện Sơn La, một công việc nặng nhọc, khó khăn nhưng đòi hỏi chất lượng và kỹ thuật ở trình độ “nhãn hiệu trình tòa”. Công trình vừa thiết kế, vừa thi công nên có nhiều phần việc phát sinh ngoài dự kiến. Do địa chất của móng công trình dưới lớp đá trầm tích vô cùng phức tạp, nên khối lượng đào đắp đất, đá, khối lượng đổ bê tông vào các khe nứt, gãy tăng lên đột ngột, có khi gấp 7 đến 8 lần.

Nhà máy thủy điện Sơn La đang được khẩn trương xây dựng (ảnh internet)

Bằng cách nào để không chậm tiến độ? Tôi đặt câu hỏi với Đại tá Đào Văn Tuấn, Giám đốc Ban điều hành thủy điện Sơn La của Tổng công ty Trường Sơn.

- Tiến độ của các công trình thủy điện là pháp lệnh. Từ ngày khởi công đến nay người lính Trường Sơn chúng tôi chưa bao giờ chậm tiến độ dù chỉ một ngày, chất lượng được chủ đầu tư đánh giá rất cao. Để tìm ra lời giải bài toán khối lượng đất, đá, bê tông phát sinh, các công ty trong Tổng công ty đã có những phương án dự phòng chiến lược về nhân lực, máy móc, nguyên vật liệu… sẵn sàng vào “trận” khi cần – anh Tuấn tự hào – Ngay từ bây giờ ở bãi dự trữ cát, đá của các công ty đã có 43.000m³. Với lượng cát vàng và đá dăm này chúng tôi đã có 100.000m³ bê tông cho chiến dịch đổ bê tông bù và bê tông phần thân dốc nước.

Trên công trường tôi gặp anh em lính thợ đang miệt mài làm việc dưới lòng hố móng sâu vài chục mét. Mồ hôi ướt đẫm bộ quần áo bảo hộ lao động. Thượng tá Nguyễn Minh Quang đang chỉ đạo nghiệm thu phần nền đã làm sạch chuẩn bị cho ca đổ bê tông ban đêm. Anh nói với tôi giọng hóm hỉnh:

- Cả công trường đang hát “khúc dạo đầu” của “hợp xướng bê tông” kéo dài cho đến hết tháng 12 năm nay, khối lượng bê tông có tháng lên tới 17.000m³. Để có chất lượng tốt, đúng tiến độ, Giám đốc Ban điều hành giống như người chỉ huy một trận đánh hiệp đồng binh chủng. Trận đánh ấy cần có hướng chính, hướng phụ, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị, có lực lượng dự trữ và cũng phải tính tới tất cả khả năng có thể xảy ra để có phương án khắc phục. Hôm nay, các công ty của Tổng Công ty đang vào “trận” với con người và phương tiện tốt nhất.

Giữa tháng 5 trạm trộn bê tông lạnh, công suất 120m³/giờ đã cho ra những khối bê tông lạnh đầu tiên. Để trạm hoạt động hết công suất, phần chuẩn bị hố móng, cốt thép, cốp pha, các phương tiện vận chuyển bê tông từ trạm trộn ra công trường đổ vào các gầu đựng bê tông của cẩu tháp, cẩu xích, cẩu bánh lốp, đưa vào hố móng đã được các công ty tính toán chi tiết đến từng đầu việc. Thượng úy Hoàng Việt Thắng phụ trách phòng kế hoạch, Ban điều hành cho biết:

- Phải tính toán chi tiết đến từng đầu việc mới không bị lãng phí công suất phương tiện máy móc, lãng phí bê tông, do quá trình vận chuyển trong điều kiện nắng nóng, gió Lào, bê tông rất dễ bị nóng lên, không bảo đảm yêu cầu khắt khe của kỹ thuật-thấy tôi băn khoăn, anh giải thích - dốc nước đập tràn nằm sâu dưới mặt nước nên phải dùng bê tông lạnh, nhiệt độ bê tông tươi luôn giữ ở 28 độ C thì công trình mới bảo đảm độ bền lâu dài của công trình.

Từ nay cho đến hết năm, các đơn vị thuộc Tổng công ty Trường Sơn phải đổ khoảng 100.000m³ bê tông lạnh phần thân dốc nước đập tràn. Khối lượng công việc đòi hỏi phải đầu tư máy móc, thiết bị để vừa đảm bảo tiến độ, chất lượng, tránh lãng phí vật tư, nhiên liệu, công suất máy móc. Các công ty đã kịp thời điều động nhân lực, xe máy, tìm ra các giải pháp thi công hữu hiệu, đáp ứng tiến độ thi công khi những con lũ tiểu mãn sắp về.

Thương hiệu Trường Sơn trong lòng dân Tây Bắc

Đến hôm nay lái xe Trần Văn Bằng, Công ty 565 vẫn nhớ ngày 30-5-2005. Ngày hôm ấy, trời mưa sầm sập như đổ nước xuống công trường – anh kể - lũ ở thượng nguồn đổ về như thác, thân đê quai có nguy cơ bị vỡ. Trong lúc ở dưới chân đê, công nhân của Tổng Công ty Sông Đà đang thi công hố móng nhà máy phía bờ phải. Nếu đê vỡ thì hàng trăm thiết bị, con người ở dưới đó bị lũ cuốn trôi, thiệt hại không biết bao nhiêu mà kể, tiến độ công trình sẽ chậm lại một năm. Lúc đó là 8 giờ 30 phút ngày 30-5, chúng tôi đã ra công trường một lúc, trời mưa quá to, đã chuẩn bị ra về thì nhận lệnh khẩn: tập trung người và phương tiện cứu đê. Lũ mỗi ngày một lớn, đứng trên thân đê như có cảm giác bị lũ đẩy đi đến hàng mét. Thân đê rung rinh như muốn vỡ tung. Lái xe, lái máy lùi trên những con đường trơn như đổ mỡ, đổ vào thân đê những xe cát, xe đá, xe đất… Bộ đội dầm mưa, xúc đất cho vào hàng trăm bao tải dứa, chất lên các thùng xe tải đã đợi sẵn. Thú thật với anh, nhiều anh em trong đơn vị đã bỏ sẵn chứng minh thư, giấy tờ vào túi ni lông, cột chặt lại để: Nếu không may đê vỡ bị lũ cuốn trôi có hy sinh cũng để lại tên tuổi, địa chỉ báo về quê cho người thân biết. 23 giờ 30 phút đêm ấy, công sức của bộ đội đã được đền đáp. Cơn lũ đã yếu dần, trong lúc thân đê được củng cố vững chắc. Mọi người thở phào nhìn thấy mức nước cứ hạ dần. Sau đợt chống lũ cứu đê ấy, bác Thái Phụng Nê, Phó Ban chỉ đạo Nhà nước Công trình thủy điện Sơn La đã nói với chúng tôi: “Qua việc bộ đội Trường Sơn quên mình chống lũ cứu đê, tôi sẽ kiến nghị với Chính phủ, khi thi công những công trình lớn, công trình trọng điểm, phải có lực lượng bộ đội tham gia”.

Năm 2006, những người dân ở xã Ích Ong, huyện Mường La, Sơn La trong lúc đốt nương, làm rẫy đã gây ra đám cháy trên diện rộng. Lửa lan đến kho thuốc nổ của công ty 565. Do thường xuyên tổ chức tuần tra, canh gác nên bộ đội đã phát hiện ra đám cháy. Thiếu tá Lê Đông Thùy, Giám đốc xí nghiệp 652 dẫn đầu đơn vị lao vào biển lửa, chặt phá toàn bộ cây cối vào khu vực kho, tạo ra hành lang an toàn, tổ chức bộ đội di chuyển thuốc nổ ra khỏi khu vực cháy. Nhớ lại chuyện này, ông Lò Văn Lương, Bí thư Đảng ủy xã Ích Ong tấm tắc:

- Lỗi cháy rừng là do dân xã chúng tôi thiếu ý thức gây ra. Rất may, bộ đội Trường Sơn đã kịp thời cứu chữa, không để xảy ra tai nạn đáng tiếc nào. Trước đây dân xã Ích Ong chỉ biết bộ đội Trường Sơn qua con đường huyền thoại, hôm nay chúng tôi biết thêm về anh bộ đội Trường Sơn trên các công trường thủy điện. Các anh đang từng ngày xây dựng “thương hiệu bộ đội Trường Sơn thời kỳ đổi mới” trong lòng các dân tộc vùng Tây Bắc, như cha, chú, các anh đã làm trong thời kháng chiến chống Mỹ.

Vũ Đạt