Chợ thành ao thả cá.

Hiện nay, ở một số tỉnh, thành phố có chủ trương xây dựng Trung tâm thương mại trên cơ sở các chợ truyền thống. Tuy nhiên, một tỉnh còn khó khăn như Bắc Kạn, phá chợ xây trung tâm thương mại để rồi dự án phá sản, thành hồ thả cá thì thật hi hữu.

Giấy mời “khẩn” mừng khởi công

Trong chuyến công tác về tỉnh Bắc Kạn lần này, chúng tôi ghé vào thăm chợ thị xã Bắc Kạn. Điều bất ngờ là cái chợ xưa không còn nữa, toàn bộ khu đất quây tôn kín xung quanh. Chúng tôi nghĩ chắc chợ cũ được đập đi để xây chợ mới to hơn, cũng mừng. Nhưng qua tìm hiểu, chúng tôi được biết tuy khởi công đã mấy năm rồi nhưng nay chợ đã trở thành… ao nuôi cá! Anh Trương Ngọc Lâm, nhà ở số 1, tổ 6 phường Đức Xuân, thị xã Bắc Kạn kể lại, chợ Bắc Kạn có từ khi thành lập thị xã Bắc Kạn, là chợ truyền thống lâu đời, là trung tâm buôn bán sầm uất cho thị xã và các huyện trong tỉnh. Chợ còn gắn liền với cuộc đấu tranh cách mạng trong những năm kháng chiến chống Pháp. Trải qua nhiều năm, chợ xuống cấp, nên năm 1993, Nhà nước đã cho xây dựng chợ Bắc Kạn mới, kiên cố, có nhà lồng rộng lớn cho hàng trăm hộ tiểu thương buôn bán.

Chợ Bắc Kạn ngày càng đông đúc, các tiểu thương trong chợ đều làm hợp đồng kinh doanh có thời hạn với Công ty Quản lý đô thị Bắc Kạn. Bà con đang hoạt động kinh doanh bình thường thì nhận được thông tin, UBND tỉnh Bắc Kạn có quyết định đập bỏ chợ để giao đất cho Công ty Xây dựng Hồng Hà thuộc Tổng công ty Đầu tư và phát triển nhà Hà Nội thuê để xây dựng Trung tâm Thương mại Bắc Kạn (TTTM Bắc Kạn). Hàng trăm tiểu thương đang còn hợp đồng kinh tế kinh doanh tại chợ đã phải di dời khẩn cấp đi chỗ khác kinh doanh tạm mà không được đền bù. Mặc dù chưa có quyết định của cấp có thẩm quyền, nhưng ngày 14-6-2005, Văn phòng UBND tỉnh đã có giấy mời dự cơm thân mật (có đóng dấu “khẩn”) nhân dịp khởi công xây dựng công trình TTTM Bắc Kạn. Khởi công từ tháng 6, nhưng mãi đến ngày 9-8-2005, ông Hà Đức Toại, Chủ tịch UBND tỉnh mới ra quyết định: “Thu hồi và giao đất cho Công ty Xây dựng Hồng Hà thuê”. Ngay sau khi có quyết định, UBND thị xã Bắc Kạn và các ban, ngành đã tiến hành giải phóng mặt bằng. Một số hộ tiểu thương đòi Công ty Quản lý đô thị Bắc Kạn thanh lý hợp đồng, đền bù theo luật định. Những hộ gia đình này đã bị các ban, ngành tổ chức cưỡng chế, thu giữ tài sản hợp pháp đang kinh doanh, dẫn đến khiếu kiện nhiều năm, gây bất bình trong nhân dân.

Giấy mời liên hoan “khẩn”.

Sau 3 năm đập bỏ chợ cũ đi, TTTM Bắc Kạn không thấy đâu, chỉ còn lại một chiếc hố sâu hoắm. Những người dân xung quanh bắt đầu bàn tính “kinh doanh thả cá”. Các ông Trịnh Đình Năng, Trương Phúc Lục, Nguyễn Hữu Ngà… nhà ở cạnh chợ cho biết, đã mua cá giống về thả và hy vọng sẽ thu vài tạ cá cuối năm nay. Khi tôi hỏi: “Công ty Xây dựng Hồng Hà không chịu xây dựng à?”. Các ông trả lời: “Họ khởi công làm mấy cái cọc, rồi bỏ đi. Họ ở tuốt Hà Nội, ai làm gì được họ, chỉ có chúng tôi những hộ kinh doanh trong chợ cứ dài cổ mà đợi chờ…”.

Qua tìm hiểu, tổng mức đầu tư dự án xây dựng TTTM Bắc Kạn hơn 34 tỉ đồng, trong đó vốn của chủ đầu tư –Công ty Xây dựng Hồng Hà bỏ ra là 39%, còn UBND tỉnh phải bảo lãnh cho họ vay ngân hàng 61%. Chủ đầu tư tự quản lý dự án theo hình thức BOT (xây dựng-kinh doanh- chuyển giao), thời gian vận hành, khai thác trong 15 năm.

Theo kế hoạch thì tháng 7-2005 khởi công, và tháng 12-2006, sẽ khánh thành TTTM Bắc Kạn. Nhưng sau 2 lần khởi công, Công ty xây dựng Hồng Hà đã “bỏ của chạy lấy người”. Công ty Cổ phần khoáng sản Bắc Kạn được thay thế làm chủ đầu tư. Công ty đã thuê Công ty tư vấn xây dựng Hà Nội kiểm định các cọc móng công trình của Công ty Xây dựng Hồng Hà đã làm. Thật “hãi hùng” trước kết quả giám định: Cọc móng công trình chỉ đạt 10% chất lượng. Nhiều người nói với chúng tôi, nếu với cọc móng ấy mà TTTM Bắc Kạn được dựng lên theo thiết kế, thì chắc công trình sẽ sập trước khi khánh thành. Có lẽ vì thế mà Công ty Cổ phần khoáng sản Bắc Kạn cũng đã ngừng đầu tư vào công trình. Theo thông báo của UBND tỉnh Bắc Kạn, hiện công trình dừng chưa biết đến khi nào mới xây dựng tiếp.

Bắc Kạn là một trong những tỉnh nghèo nhất nước. Việc đập bỏ chợ truyền thống đã mất khoản thu ngân sách lớn cho tỉnh, lãng phí một công trình hàng tỉ đồng của Nhà nước, đồng thời gây xáo trộn trong việc làm ăn của nhân dân. Việc chọn các đơn vị không có năng lực về tài chính để đầu tư thi công dẫn đến dự án TTTM không thực hiện được, làm mất cảnh quan thị xã, mất một trung tâm giao dịch lớn, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế của tỉnh và làm hàng trăm tiểu thương lâm vào cảnh thất nghiệp...

Dự án TTTM Bắc Kạn phá sản, song cần nhìn nhận trung thực và cầu thị, kiểm điểm nghiêm túc những cán bộ có trách nhiệm liên quan đến dự án, đồng thời quy rõ trách nhiệm của Công ty Xây dựng Hồng Hà. UBND tỉnh cần sớm có phương án khẩn trương xây dựng lại chợ Bắc Kạn, không nên để khu đất “vàng” trở thành ao nuôi cá như hiện nay.

Bài và ảnh: VIỆT