QĐND-Sau khi Nghị định số 76/2010/NĐ-CP sửa đổi bổ sung điều 11 Nghị định 06/2009/NĐ-CP về xử phạt hành chính trong lĩnh vực kinh doanh thuốc lá có hiệu lực, tình trạng vận chuyển, buôn bán thuốc lá lậu ở một số tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) vẫn không giảm. Các thủ đoạn buôn bán ngày càng tinh vi hơn khiến cho công tác quản lý của các cơ quan chức năng gặp nhiều khó khăn.

An Giang được xem là điểm nóng về tình trạng vận chuyển, buôn bán thuốc lá lậu với số lượng lớn bằng nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi hơn trước. Các đối tượng vận chuyển đường bộ thường tháo rời, chia nhỏ cất giấu vào thành, gầm xe, dưới nệm ngồi trên xe khách… Các đối tượng này luôn thay đổi phương thức, tăng cường người giám sát, canh chừng và tìm mọi cách đối phó với hoạt động kiểm tra, kiểm soát của lực lượng chức năng. Trên đường thủy, lợi dụng trời tối, các đối tượng dùng xuồng chở hàng qua sông, kênh, rạch đưa hàng từ biên giới vào nội địa.

Mới đây, vào khoảng 5 giờ ngày 10-3-2011, tổ công tác thuộc Bộ đội Biên phòng tỉnh An Giang phát hiện 1 vỏ lãi chạy với tốc độ cao theo hướng từ Cam-pu-chia vào Việt Nam. Tổ công tác đã phải cản đường của phương tiện trên nhằm hạn chế tốc độ. Thấy lực lượng Biên phòng, hai đối tượng trên vỏ lãi đã nhảy lên bờ thoát thân. Khi khám xét phương tiện, tổ công tác thu được tang vật gồm 8.500 gói thuốc lá lậu, 9 máy nổ loại 5,5 mã lực và hai máy phát điện thoại 3,5KW; tổng giá trị hàng hóa khoảng 200 triệu đồng. Ở Cần Thơ lực lượng chức năng phát hiện và thu hồi 114.931 gói, Đồng Tháp hơn 8 nghìn gói… Ngày 21-3-2011, Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam cho biết, năm 2010 thuốc lá lậu vào nước ta đã làm “chảy máu ngoại tệ” hơn 200 triệu USD và làm thất thu 3.600 tỷ đồng tiền thuế của Nhà nước. Thuốc lá lậu cũng khiến thị phần tiêu thụ thuốc lá nội hằng năm giảm từ 18 đến 22%.

Thuốc lá lậu bị lực lượng Quản lý thị trường tỉnh An Giang thu giữ.

 Tình trạng mua bán thuốc lá lậu trên thị trường nội địa diễn ra muôn hình vạn trạng. Chúng tôi đến khảo sát tại các chợ, tiệm tạp hóa, quán cà phê ở An Giang, Cần Thơ, Kiên Giang, Đồng Tháp, Cà Mau, Vĩnh Long, Trà Vinh… đều thấy thuốc lá lậu được bán tràn lan mà không thấy các cơ quan chức năng kiểm soát. Những nơi này nếu khách hàng hỏi mua bao nhiêu cũng có: Hero có giá 100 nghìn đồng/1 cây, Jet giá 130 nghìn đồng/1 cây…

 Ông Nguyễn Văn Xuyên, ngụ tại thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang, cho biết:

- Thuốc lá lậu mua ở đâu cũng có. Người mua thuốc thường lựa chọn thuốc lá lậu vì rẻ tiền, mua lẻ cũng có, nhất là các quán nước, tiệm tạp hóa…

Thực tế cho thấy, tình hình buôn lậu, vận chuyển thuốc lá ngoại nhập lậu trên đường bộ và cả đường thủy ở một số tỉnh vùng ĐBSCL vẫn diễn biến phức tạp. Các trường hợp bắt giữ, áp dụng chế tài để xử lý theo quy định tăng nhưng vẫn chưa đủ sức răn đe.

Ông Nguyễn Văn Sanh, Chi cục phó Chi cục Quản lý thị trường kiêm thành viên Ban chỉ đạo 127 thành phố Cần Thơ, cho biết:

- Ngăn chặn vận chuyển, buôn bán thuốc lá lậu trên địa bàn thành phố Cần Thơ rất khó khăn. Người vận chuyển thường là người làm thuê, khai địa chỉ không đúng, vận chuyển bằng cách chia nhỏ khối lượng. Ngoài ra, người tiêu dùng cho rằng thuốc lá nội không đáp ứng được nhu cầu; chẳng hạn giá một gói thuốc lá sản xuất tại Việt Nam như: Caraven “A” (con mèo) từ 16 đến 20 nghìn đồng, nhưng Hero, Jet nhập lậu chỉ hơn 10 nghìn đồng/1gói…

Đồng tình với quan điểm trên, ông Nguyễn Hoàng Vân, Chi cục phó Chi cục Quản lý thị trường kiêm thành viên Ban chỉ đạo 127 tỉnh An Giang, nói:

- Theo tôi thì không nên tiêu hủy thuốc lá lậu khi bị tịch thu, mà cho tái xuất để không bị lãng phí. Đồng thời, Bộ Tài chính cần cho để lại 100% tiền thu được từ tái xuất thuốc lá để lực lượng chống buôn lậu có kinh phí phục vụ công tác. Trường hợp tiếp tục thực hiện phương án tịch thu, tiêu hủy đối với thuốc lá nhập lậu, đề nghị Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam tăng mức kinh phí hỗ trợ cho mỗi gói thuốc lá trên 3.000đồng/gói (hiện nay hỗ trợ 1 nghìn đồng/gói).

Đấu tranh chống buôn lậu là nhiệm vụ khó khăn, phức tạp và lâu dài. Công tác phòng, chống buôn lậu thuốc lá chưa có kết quả như mong muốn, việc xử lý vi phạm vẫn trong vòng lẩn quẩn. Do đó, các lực lượng như Hải quan, Bộ đội Biên phòng, Công an và Quản lý thị trường cần phối hợp chặt chẽ với UBND các cấp thường xuyên tuyên truyền vận động người dân đấu tranh phòng, chống thuốc lá điếu nhập lậu, chống sản xuất, buôn bán thuốc lá điếu giả. Đồng thời, tăng cường công tác phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, vận động người dân tố giác các trường hợp buôn lậu thuốc lá.

Bài và ảnh: Huỳnh Văn Xây