TS Nguyễn Hùng Vỹ, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Dân tộc cho biết: “Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2016-2020, Chính phủ giao cho Ủy ban Dân tộc triển khai thực hiện nhiệm vụ nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn vùng dân tộc và miền núi, Ủy ban Dân tộc chỉ đạo Viện Chiến lược và Chính sách Dân tộc phối hợp với các tổ chức khoa học công nghệ, địa phương tổ chức xây dựng mô hình đào tạo nghề cho lao động nông thôn vùng dân tộc, miền núi. Với mục tiêu đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm tại địa phương, trên cơ sở khai thác hiệu quả lợi thế từng vùng, tăng thu nhập cho người lao động bền vững, việc đào tạo này sẽ được Nhà nước hỗ trợ kinh phí học tập và một số vật tư; nhà khoa học hướng dẫn học viên, doanh nghiệp hỗ trợ giống, vật nuôi. Ngoài ra, ngân hàng cũng sẽ tạo điều kiện cho các hộ nghèo, cận nghèo vay vốn để thực hiện. Cách làm này gọi là “đổi mới từ chiếc cần câu của 4 nhà”, còn chương trình gọi là chuỗi 4 nhà”.

Các nhà khoa học hướng dẫn người dân Kim Quan chế biến phụ phẩm nông nghiệp làm thức ăn cho trâu, bò. Ảnh: BÍCH HƯỜNG

Ngay trong khóa học, 30 con bò giống do Nhà nước hỗ trợ được cấp cho 15 hộ gia đình, mỗi hộ được nhận hai con bò cái theo hình thức ngân hàng bò. Số bò này đều 18 tháng tuổi, sau 1-2 tháng là có thể lấy giống, đạt tỷ lệ 80%. Việc giao bò được lập thành văn bản hợp đồng, chủ hộ cam kết sau hai năm phải bàn giao bò con cho một hộ gia đình khác. Như vậy, việc giám sát thực hiện không chỉ có người giao, người nhận, UBND xã mà còn có các hộ gia đình được nhận bò trong tương lai cùng tham gia giám sát, hạn chế tối đa hiện tượng tiêu cực đã xảy ra, ví như cấp cho không thời gian qua.

Ngoài ra, Hợp tác xã Công nghệ cao Tiến Thành và các nhà đầu tư cũng hỗ trợ 65 vật nuôi, bao gồm 45 con bò và 20 con trâu cho 65 hộ gia đình với hợp đồng theo hình thức: Khi xuất chuồng, phần trọng lượng chênh lệch hộ gia đình được hưởng, con giống và sản phẩm đầu ra doanh nghiệp đảm nhiệm. Ngân hàng chính sách xã hội cũng cho các hộ nghèo, cận nghèo vay vốn để đầu tư chuồng trại, vật tư, mỗi hộ được vay từ 50 đến 100 triệu đồng. 

Theo ông Đỗ Xuân Trường, Phó chủ tịch UBND huyện Yên Sơn: Đây là một trong những chương trình đào tạo phù hợp, thiết thực nhất dành cho người lao động vùng dân tộc và miền núi. Chương trình được tổ chức với thời lượng 18 ngày/lớp, ít lý thuyết, chủ yếu thiên về thực hành theo hình thức Nhà nước và nhân dân đồng hành. Việc đào tạo này xuất phát từ nhu cầu của người dân, địa phương, nhằm tận dụng khai thác lợi thế địa phương và của mỗi hộ gia đình, hiệu quả nguồn nguyên liệu cũng như các phế phụ phẩm nông nghiệp (như: Thân cây ngô, lúa…) sau thu hoạch thành thức ăn cho trâu, bò. Hiệu quả của lớp học và dự án này là làm thay đổi nhận thức của các hộ dân từ chăn nuôi thả rông gia súc sang chăn nuôi theo phương thức nhốt, thâm canh, tận dụng được nguồn phế phụ phẩm nông nghiệp tại địa phương, tăng quy mô đầu con, đầu cây, đầu việc làm trong nông hộ, cho năng suất và hiệu quả kinh tế cao, giữ gìn vệ sinh môi trường, giải quyết được lao động nhàn rỗi, tăng thu nhập cho người dân, góp phần giảm nghèo bền vững.

Kim Quan là xã vùng sâu, vùng xa đặc biệt khó khăn, có 845 hộ gia đình với hơn 3.500 nhân khẩu, 90% là người dân tộc thiểu số, 68% là hộ nghèo, cận nghèo. Kim Quan từng được Bác Hồ, Trung ương Đảng và Chính phủ chọn làm địa điểm đóng trụ sở làm việc, có 16 di tích được xếp hạng quốc gia và cấp tỉnh trên địa bàn xã.

Với địa bàn kháng chiến quan trọng xưa, nay Kim Quan nhận được nhiều sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đầu tư một số chương trình, dự án về môi trường, nông thôn mới, xóa đói giảm nghèo…, một trong những dự án, chương trình đang được công nhận có hiệu quả tốt là việc đào tạo nghề chế biến phế phụ phẩm nông nghiệp và cỏ làm thức ăn chăn nuôi cho trâu bò theo chuỗi ''4 nhà''. Hình thức đào tạo này hy vọng sẽ được lan tỏa, làm thay đổi nhanh đời sống kinh tế-xã hội của đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng đất này, góp phần đưa xã về đích nông thôn mới năm 2019.

TS ĐẬU THẾ TỤNG