Giờ học của Trường Trung học nội trú Hà Giang. Ảnh: MINH TRƯỜNG

Cần và có thể thay đổi

Bộ Giáo dục và Đào tạo nhận định rằng: Qua 3 năm triển khai chính sách “miễn học phí” cho học sinh, sinh viên sư phạm, người theo học các khóa đào tạo nghiệp vụ sư phạm thì nguồn tuyển sinh vào các trường sư phạm, khoa sư phạm được nâng lên cả số lượng và chất lượng. Nhờ vậy ngành giáo dục có được đội ngũ nhà giáo ngày càng đông đảo và chất lượng ngày càng cao hơn. Nhưng cùng với kết quả tích cực đó, trong thực tế đã nảy sinh những bất cập từ hai phía. Một là, một bộ phận không nhỏ người học khi hoàn thành chương trình đào tạo sư phạm, tốt nghiệp ra trường không tham gia giảng dạy, giáo dục trong nhà trường; gây lãng phí ngân sách và tạo sự không công bằng trong thực hiện chính sách học phí. Hai là, trong bối cảnh ngân sách nhà nước còn hạn hẹp, khoản ngân sách nhà nước bù đắp cho các trường sư phạm, khoa sư phạm chưa tương xứng với khoản học phí nếu được thu của học sinh, sinh viên. Vì vậy các trường sư phạm, khoa sư phạm gặp khó khăn về kinh phí, không đủ sức đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, ảnh hưởng xấu tới chất lượng đào tạo. 

Thực tế cũng cho thấy chính sách tín dụng đối với học sinh, sinh viên đã và đang được vận hành thông suốt, lãi suất cho vay áp dụng với mức như hộ gia đình nghèo và phương thức thanh toán nhiều ưu đãi. Do đó, học sinh, sinh viên sư phạm, người theo học các khóa đào tạo nghiệp vụ sư phạm cũng dễ dàng vay tín dụng chi trả học phí, không phải hoàn trả khoản học phí nếu sau khi ra trường nhận công tác ở cơ sở giáo dục một số năm theo quy định của Chính phủ. Khái niệm cơ sở giáo dục theo luật định bao gồm: mầm non, phổ thông, nghề nghiệp, đại học; trường của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, chính trị-xã hội, lực lượng vũ trang nhân dân; các trường chuyên biệt và cơ sở giáo dục khác.

Còn những ý kiến khác nhau

Theo Phó thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân thì việc sửa đổi, bổ sung Luật Giáo dục theo hướng đó vẫn bảo đảm mục đích thu hút, ưu tiên đối với học sinh, sinh viên theo học ngành sư phạm vì thực chất chính sách ưu đãi “miễn học phí” với đối tượng này vẫn không thay đổi, mà chỉ thay cách thức thực hiện. Nó sẽ bảo đảm sử dụng hiệu quả hơn ngân sách nhà nước đầu tư cho giáo dục.

Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội khi thẩm tra sơ bộ dự án Luật đã bày tỏ sự tán thành về cơ bản dự định thay đổi này; nhưng cho rằng cần quy định rõ thời gian tối thiểu mà học sinh, sinh viên sư phạm, người theo học các khóa đào tạo nghiệp vụ sư phạm sau khi ra trường đảm nhận công tác tại cơ sở giáo dục để được miễn hoàn trả khoản tín dụng đã vay. Cũng có ý kiến đề nghị mở rộng diện đối tượng được hưởng chính sách “tín dụng ưu đãi” đó cho cả học sinh, sinh viên các bộ môn nghệ thuật truyền thống và đặc thù của các trường văn hóa-nghệ thuật; học sinh, sinh viên sư phạm ra trường công tác tại lĩnh vực khác ở vùng có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn theo yêu cầu của nhà nước.

Tuy nhiên cũng còn có những ý kiến băn khoăn vì chuyển cơ chế từ “miễn học phí” sang thực hiện “tín dụng ưu đãi” là vấn đề rất lớn và sẽ tác động đến xã hội. Nếu làm không tốt sẽ rất khó thực thi những điều khoản khác của Luật Giáo dục. Do đó cần thảo luận kỹ, sơ kết việc thực hiện “miễn học phí” vừa qua để làm rõ thêm cơ sở thực tiễn và khả năng vận hành cơ chế mới. Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Nguyễn Văn Thuận đề nghị tính toán kỹ xem có nên tiếp tục chính sách “miễn học phí” như hiện nay đối với học sinh, sinh viên sư phạm, người theo học các khóa đào tạo nghiệp vụ sư phạm hay chuyển sang thực hiện chính sách “tín dụng ưu đãi” hay không.

Thay đổi một chính sách và cơ chế vận hành chính sách liên quan đến giáo dục-đào tạo là vấn đề nhạy cảm trong tình hình hiện nay. Vì vậy, nội dung này còn được tiếp tục trao đổi tại các phiên họp của Ủy ban Thường  vụ Quốc hội và quyết định tại Kỳ họp thứ 6

VIỆT ÂN