QĐND - Ngay sau ngày Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức được thành lập, các bác sĩ của bệnh viện đã cứu sống được 4 người khác nhờ một người chết não hiến tạng.

Hàng nghìn người có nhu cầu ghép tạng

Tin vui đối với những người bệnh mong muốn có tạng để ghép, kéo dài sự sống đó là việc Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người ra đời và sẽ là cầu nối giữa người cho và người nhận tạng. Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết, nhu cầu ghép bộ phận cơ thể người ở Việt Nam hiện nay là rất lớn, cả nước có khoảng 6000 người bị suy thận mãn tính đang cần được ghép thận và chỉ tính tại một số bệnh viện lớn ở Hà Nội, đã có hơn 1.500 người có chỉ định ghép gan. Hiện, cả nước cũng đang có hơn 5000 người đang chờ được ghép giác mạc và nhiều nhu cầu ghép tạng khác như: Ghép tế bào gốc và các bệnh mãn tính về máu.

Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến thăm một bệnh nhân mới được ghép gan tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.

Nhận thức rõ vai trò và tầm quan trọng của hoạt động hiến ghép mô bộ phận cơ thể người, Bộ Y tế đã chủ động xây dựng trình Quốc hội luật hiến mô, ghép mô bộ phận cơ thể người và hiến xác. Bộ Y tế cũng đã xây dựng nhiều văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn điều kiện của các cơ sở hiến, lấy ghép mô bộ phận cơ thể người và xác định đây là cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai hoạt động này. Đến nay, cả nước đã có 13 cơ sở y tế đủ điều kiện kỹ thuật để ghép mô bộ phận cơ thể người. Kể từ khi ca ghép thận đầu tiên thành công ở Bệnh viện Quân y 103 (1992), đến nay cả nước đã có gần 900 người được ghép thận, 41 người ghép gan và 8 ca được ghép tim từ người chết não với tỷ lệ thành công ngày càng cao. Việc cấy ghép các tạng khác như ghép tế bào gốc tạo máu cũng thành công với 100 bệnh nhân và 550 trường hợp được ghép giác mạc.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cũng cho biết, số lượng các cơ sở đã được Bộ Y tế thẩm định và cho phép thực hiện ghép mô bộ phận cơ thể người hiện nay ở nước ta còn khiêm tốn. Đặc biệt, việc hiến xác ở nước ta đã có nhiều người tự nguyện nhưng chỉ với mục đích phục vụ cho việc giảng dạy bộ môn giải phẫu học tại các trường đại học ngành y, còn việc hiến, tặng tạng, mô bộ phận cơ thể người còn rất ít. Đồng thời, Bộ Y tế sẽ sớm xúc tiến việc thành lập hội vận động hiến, ghép mô bộ phân cơ thể người để tuyên truyền, thúc đẩy, qua đó góp phần thay đổi nhận thức và hành vi của con người, tiến tới việc tham gia hiến tặng mô bộ phận cơ thể người sau khi chết. Đây không chỉ là một nghĩa cử cao đẹp trong mỗi kiếp nhân sinh này mà còn là hoạt động mang tính nhân văn, mang tính xã hội và mang tính sinh học.

Hiến tạng - nghĩa cử cao đẹp

PGS. TS Nguyễn Tiến Quyết, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho biết, riêng tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, số người cần được ghép thận là hàng trăm người, cần được ghép gan là hàng chục người, nhưng không có tạng. Trong 4 năm qua, tại bệnh viện có khoảng 4000 người chết não nhưng chỉ có 14 người hiến, tặng mô bộ phận cơ thể người, việc vận động không chỉ từ Ban điều phối này và cần sự đồng tình của tất cả mọi người dân tham gia, và có một sự đồng thuận thì sẽ làm rất tốt giống như các nước phát triển trên thế giới. Trong thời gian tới, để đạt mục tiêu đến 2020 có 1000 ca được ghép thận, 8-100 ca được ghép gan, 20-30 ca được ghép tim, 10-15 ca ghép phổi, khoảng 2000 ca ghép giác mạc và ghép các bộ phận tạng khác… PGS. TS Quyết tâm sự: “Nội tạng là phần mềm, có lấy đi thì xương cốt vẫn vẹn nguyên, nhưng nhiều người vẫn không hiểu. Hơn nữa, một người chẳng may bị tai nạn, bị bệnh lý về não mà chết thì tạng của người đó có thể cứu sống được rất nhiều người. Trong khi phần thân thể đó cũng bị phân hủy theo thời gian một cách vô nghĩa. Do đó, thời gian tới công tác tuyên truyền cần được đẩy mạnh, để mọi người hiểu hiến tạng từ người cho chết não là một nghĩa cử cao đẹp”. PGS. TS Nguyễn Tiến Quyết cho rằng, ngoài việc chứng minh y học Việt Nam đã có thể thực hiện được những kỹ thuật khó của y học về ghép tạng, điều đáng ghi nhận nữa ở những ca ghép nói trên chính là tấm lòng của những người hiến nguồn tạng. Nếu không có nguồn tạng thì kỹ thuật ghép có cao đến mấy cũng không có điều kiện để ứng dụng.

Cũng theo ông Nguyễn Tiến Quyết, hiện năng lực của các bác sĩ ở nước ta hiện nay không thua kém nước ngoài trong lĩnh vực ghép tạng bộ phận cơ thể người, hơn nữa chi phí ghép tạng ở Việt Nam so với các nước phát triển và các nước trong khu vực chỉ bằng ¼ nên hầu như không có bệnh nhân nào phải ra nước ngoài ghép tạng. Tuy ghép tạng ở Việt Nam rẻ hơn so với nhiều nước khác nhưng trong những bệnh nhân cần ghép tạng, không phải ai cũng có thể chi trả các khoản tiền phẫu thuật và thuốc chữa trị. Vì vậy, ngoài mong muốn có thêm nguồn tạng để ghép cho bệnh nhân, các bác sĩ ở Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức rất mong nước ta có bảo hiểm y tế toàn dân để hỗ trợ phần nào cho những bệnh nhân ghép tạng.

Với những thành công trong ghép thận, gan và tim, để cứu chữa cho nhiều bệnh nhân cần ghép tạng, PGS. TS Nguyễn Tiến Quyết cho biết, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đang nghiên cứu và không ngừng học hỏi những thành tựu của y học thế giới để sắp tới tiến hành ghép phổi, ghép tụy cho những bệnh nhân bị mắc bệnh hiểm nghèo.

Bài và ảnh: THU HƯƠNG