Theo đó, Trung tâm nghề cá Đà Nẵng được đầu tư thành một khu chức năng đặc thù, bao gồm tổ hợp cảng cá được kết nối với hệ thống hạ tầng kinh tế, xã hội, dịch vụ hậu cần nghề cá đồng bộ, hiện đại có quy mô cấp quốc gia, tạo động lực hỗ trợ khai thác và nuôi trồng thủy sản. Phóng viênBáo Quân đội nhân dân đã có buổi trao đổi với ông Trần Văn Lĩnh - Chủ tịch Hội Nghề cá TP Đà Nẵng xung quanh vấn đề này.

 Ông Trần Văn Lĩnh. 

Phóng viên (PV): Ông đánh giá như thế nào về quy hoạch của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn để TP Đà Nẵng trở thành một trong 6 trung tâm nghề cá lớn của cả nước?

Ông Trần Văn Lĩnh: Việc xây dựng Đà Nẵng thành Trung tâm nghề cá lớn gắn với ngư trường Biển Đông và Hoàng Sa nhằm cơ cấu lại nghề cá theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa lĩnh vực khai thác hải sản xa bờ, hợp lý hóa khai thác ven bờ. Trung tâm nghề cá Đà Nẵng không chỉ đáp ứng nhu cầu cập cảng, cập bến, neo đậu, thương mại thủy sản cho các tàu cá Đà Nẵng và các tỉnh lân cận trong vùng, mà còn góp phần tích cực phát triển kinh tế biển toàn khu vực Trung Bộ. Đây có thể được coi là nhu cầu tất yếu phù hợp với nguyện vọng của ngư dân, tác động tích cực đến việc huy động nguồn lực trong nhân dân để phát triển năng lực khai thác hải sản ở các vùng biển xa, góp phần bảo vệ chủ quyền biển, đảo và thềm lục địa của Tổ quốc.

PV: Theo ông, TP Đà Nẵng có những thuận lợi và khó khăn gì để trở thành trung tâm nghề cá lớn của cả nước?

Ông Trần Văn Lĩnh: Đà Nẵng là cửa ngõ ra biển của Tây Nguyên, Lào, Cam-pu-chia, Thái Lan, Mi-an-ma và các nước vùng Đông Bắc Á thông qua tuyến hành lang kinh tế Đông - Tây mà điểm cuối là cảng Tiên Sa. Đường bờ biển dài 92km, vùng lãnh hải với ngư trường rộng lớn 15.000km2, Đà Nẵng có nguồn tài nguyên biển nằm trong ngư trường trọng điểm của miền Trung. Trữ lượng nguồn lợi thủy sản Đà Nẵng khoảng 1.140.000 tấn, chiếm 43% tổng trữ lượng của cả nước. Đây là địa phương trọng điểm nghề cá vùng Trung Trung Bộ. Tính đến tháng 9-2015, trên địa bàn thành phố có tổng số 1.787 cơ sở khai thác hải sản với 1.658 tàu, thuyền. Trong đó, tàu có công suất hơn 90CV là 289 chiếc. Đà Nẵng cũng đang sở hữu 527 tàu, thuyền có công suất từ 20 đến 90CV và 842 chiếc dưới 20CV với tổng số lao động hoạt động thường xuyên trên biển khoảng 7.000 người. Với số lượng tàu thuyền trên, năm 2015, tổng sản lượng khai thác hải sản của Đà Nẵng đạt 34.173 tấn các loại, bảo đảm phục vụ cho tiêu dùng nội địa và xuất khẩu.

Chính những thuận lợi đó đã tạo thời cơ, song cũng có những khó khăn, thách thức nhất định. Hiện nay, năng lực khai thác hải sản của Đà Nẵng đang tăng nhanh, trong khi ngư trường khai thác hải sản chưa được mở rộng, điều đó dẫn tới tình trạng mất cân đối giữa năng lực khai thác và nguồn lợi. Lý do chính là sự phát triển ồ ạt, tự phát của số tàu, thuyền công suất nhỏ, chủ yếu khai thác ven bờ vừa làm cạn kiệt tài nguyên, ảnh hưởng môi trường sinh thái biển, đồng thời gây nên sự cạnh tranh gay gắt. Thêm vào đó, các yếu tố môi trường biển biến đổi do các chất thải từ các cửa sông, rừng ngập mặn bị phá hủy, các bãi rạn san hô bị tàn phá làm thay đổi hệ sinh thái biển vùng gần bờ, ảnh hưởng đến khả năng tái tạo nguồn lợi hải sản. 

Thách thức thứ hai là vấn đề vốn đầu tư. Nguồn vốn từ ngân sách Nhà nước hiện đang rất khó khăn để triển khai thực hiện xây dựng Trung tâm nghề cá lớn, chưa có nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia quá trình xây dựng.

PV: Vậy ông có đề xuất giải pháp gì cho hướng đi của nghề cá Đà Nẵng?

Ông Trần Văn Lĩnh: Những năm qua, chính quyền thành phố đã có nhiều chủ trương, giải pháp cụ thể trong việc quản lý, bảo vệ, khai thác tiềm năng, thế mạnh của biển theo hướng bền vững, bảo vệ môi trường sinh thái.

Tuy nhiên, phải có những biện pháp thực tế hơn để điều chỉnh áp lực khai thác và giảm những tác động tới môi trường sống của các loài hải sản. Ví dụ như: Xác định khu vực, thời điểm hay mùa vụ khai thác nhằm tránh việc khai thác các đối tượng tham gia sinh sản, các đối tượng còn non, chưa trưởng thành bảo đảm duy trì nòi giống, khả năng tái tạo, ổn định quần thể; ngăn chặn các phương pháp đánh bắt có hại, nghiên cứu áp dụng ngư cụ mang tính chọn lọc, bảo vệ hệ sinh thái vùng gần bờ; khai thác hợp lý chủng loài hay nói cách khác là tỷ lệ giữa các loài được phép đánh bắt trong từng vùng nước, giữ mức cân bằng sinh thái để tránh khả năng tuyệt chủng một số loài. 

Quan trọng nhất, phải phân bổ hạn ngạch, cho phép số lượng tàu tham gia khai thác đối với từng đội tàu trên từng vùng biển. Đây là mắt xích trong vấn đề khai thác bền vững, bảo đảm phù hợp năng lực khai thác và khả năng nguồn lợi hiện có. Hiện nay, sản lượng khai thác vùng ven bờ đã vượt quá mức cho phép khai thác, cần phải có sự điều chỉnh hợp lý số lượng tàu, thuyền tham gia khai thác vùng này bằng hình thức chuyển đổi nghề nghiệp hoặc nâng cấp, cải hoán tàu để các phương tiện này có đủ khả năng đánh bắt hải sản vùng xa bờ.

Để tháo gỡ vấn đề nan giải về nguồn vốn, trước hết phải bỏ tư duy cục bộ địa phương. Cần nghiên cứu đề xuất Thủ tướng Chính phủ bổ sung đầu tư một số dự án bằng nguồn vốn trái phiếu chính phủ hoặc cho phép địa phương được phát hành trái phiếu của địa phương để đầu tư. Đồng thời, khuyến khích các doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia vào quá trình xây dựng, bởi chính doanh nghiệp tham gia sẽ bảo đảm dịch vụ hậu cần và thị trường tiêu thụ.

Bên cạnh đó, cần tập trung đầu tư ngành dịch vụ hậu cần nghề cá một cách tương xứng và toàn diện. Trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá này không chỉ phục vụ cho nhu cầu của thành phố, mà còn là hạt nhân đóng vai trò toàn diện và đồng bộ hỗ trợ cho hậu cần nghề cá, cũng như công nghiệp chế biến thủy sản vùng Trung Trung Bộ. Trong quy hoạch tổng thể, Đà Nẵng sẽ có chợ đầu mối thủy sản lớn, tạo mắt xích quan trọng của chuỗi liên hoàn gồm khai thác hải sản xa bờ, chế biến xuất khẩu, dịch vụ hậu cần nghề cá cho khu vực miền Trung...

Với nhiều giải pháp đồng bộ trên, dưới sự chỉ đạo của Thành ủy, sự tổ chức điều hành quyết liệt của UBND thành phố và nỗ lực thực hiện của các cơ quan chuyên môn, cùng với sự chung tay góp sức của các hội, đoàn thể và đồng thuận cao của nhân dân, thành phố Đà Nẵng đã và đang khẳng định là một trung tâm nghề cá của khu vực và cả nước.

PV: Xin cảm ơn ông!

KHÁNH NGUYÊN (thực hiện)