Các phạm nhân Phân trại 3, Trại giam Ninh Khánh (Bộ Công an) đang đọc danh sách các phạm nhân được đề nghị đặc xá đợt này

Nhân dịp Tết Nguyên đán Kỷ Sửu năm 2009 và 79 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3-2-1930/3-2-2009), Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã có Quyết định số 1744/2008/QĐ-CTN về đặc xá tha tù trước thời hạn cho các phạm nhân học tập, cải tạo tiến bộ. Đây là sự gia ân, khoan hồng đặc biệt của Đảng, Nhà nước và thể hiện tính nhân đạo cao cả của xã hội ta. Báo Quân đội nhân dân đã có mặt tại một số trại giam thuộc Bộ Công an để tìm hiểu về việc hoàn thiện hồ sơ, thủ tục đề nghị Chủ tịch nước xét đặc xá.

Chúng tôi có mặt tại Trại giam Ninh Khánh đúng lúc trại tổ chức bầu chọn các phạm nhân tiêu biểu để đề nghị lên trên xét đặc xá. Trong cái nắng hoe vàng cuối năm, gương mặt phạm nhân nào cũng phấn chấn bởi thời gian ngắn nữa thôi, những phạm nhân cải tạo tốt sẽ được hưởng ân huệ của Đảng, Nhà nước. Phạm nhân Tẩn Mý Diển (một trong số những phạm nhân được bầu chọn), sinh năm 1968, dân tộc Dao, quê ở xã Tả Pìn, huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu, vào trại Ninh Khánh chấp hành hình phạt tù về tội mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy đã không giấu được những giọt nước mắt khi tâm sự với chúng tôi. Diển cho biết: "Em không bao giờ nghĩ mình sẽ có giây phút được hưởng ân huệ to lớn này. Mức án của em là 7 năm, em nghĩ mình còn ở trại lâu nữa. Vậy là sau những nỗ lực, cố gắng cải tạo trong trại của em đã được Ban giám thị và các cấp xem xét, em hạnh phúc vô cùng". Cũng có tên trong danh sách đề cử xét duyệt đặc xá đợt này phạm nhân Lê Anh Hùng, sinh năm 1973, quê ở phường Văn Miếu, quận Đống Đa, TP Hà Nội thổ lộ: "Khi vào trại, được các cán bộ quản lý giáo dục trong trại động viên, em đã nhận thức được tội lỗi của mình và từng ngày luôn cố gắng để làm những việc có ích. Và, những cố gắng nỗ lực phấn đấu của em đã được các cấp ghi nhận".

Trại giam Ninh Khánh có 3.330 phạm nhân với đủ các mức án, tội danh. Theo Thượng tá Đặng Xuân Thụ, Phó giám thị Trại: Đợt đặc xá Tết Nguyên đán Kỷ Sửu 2009 này, trại có 275/3.330 hồ sơ xin đề nghị xét đặc xá. Để việc bình chọn, xét duyệt được công bằng, dân chủ, công khai, không sót, lọt những phạm nhân có thành tích lao động, cải tạo tốt; trại đã niêm yết toàn bộ hướng dẫn của Hội đồng Tư vấn đặc xá Trung ương, tiêu chuẩn và những điểm mới trong quyết định của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2009 tại các phân trại để cán bộ và phạm nhân tìm hiểu, nắm vững. Trên cơ sở hướng dẫn, chỉ đạo của trên thông qua hình thức bỏ phiếu kín, các phân trại chọn ra những phạm nhân tiêu biểu để đề nghị xem xét. Các kết quả bình xét sẽ được Hội đồng Tư vấn đặc xá của trại thẩm định kỹ lưỡng và được Tổ thẩm định Liên ngành kiểm tra, xét duyệt trước khi trình lên Chủ tịch nước. Quan sát thực tế chúng tôi ghi nhận các khâu, các bước thủ tục đặc xá của trại Ninh Khánh luôn bảo đảm dân chủ, công khai, công bằng, đúng luật.

Khảo sát quy trình xét duyệt đặc xá tại Trại giam Hoàng Tiến, chúng tôi cũng thấy việc thực hiện Quyết định 1744 của Chủ tịch nước và hướng dẫn của Hội đồng Tư vấn đặc xá Trung ương được Ban Giám thị và các phân trại thực hiện nghiêm túc. Trại đặc biệt quan tâm tới các phạm nhân là thương binh, bệnh binh, thân nhân liệt sĩ, bản thân có huân chương, huy chương và có thành tích đặc biệt xuất sắc trong lao động, cải tạo. Theo danh sách phạm nhân đủ điều kiện, tiêu chuẩn đề nghị xét đặc xá lần này, trại Hoàng Tiến có 21 phạm nhân là thân nhân liệt sĩ và bản thân được Nhà nước tặng thưởng huân, huy chương các loại; 6 phạm nhân diện gia đình đặc biệt khó khăn. Trong tổng số 531 phạm nhân được đề nghị xét đặc xá có tới 43 phạm nhân tuổi vị thành niên, 65 trường hợp có mức án từ 10 đến 20 năm; 275 trường hợp có mức án từ 5 năm đến dưới 10 năm, phạm nhân nhiều tuổi nhất là 72 tuổi... Trung tá Trương Mạnh Nam, Đội trưởng Đội Giáo dục - Hồ sơ, Trại giam Hoàng Tiến cho biết: "Do Quyết định về đặc xá năm 2009 của Chủ tịch nước so với đặc xá năm 2008 có một số điểm mới về đối tượng; thời gian chấp hành hình phạt tù; trình tự, thủ tục, thẩm định hồ sơ... nên Ban Giám thị trại đã chọn những cán bộ có năng lực, kinh nghiệm và trách nhiệm cao để thành lập Hội đồng xét duyệt đặc xá của trại. Ngay cả các trường hợp không được xét đặc xá đợt này (theo quy định) Trại cũng niêm yết tại các phân khu giam giữ. Kết quả bình chọn phạm nhân đủ điều kiện, tiêu chuẩn đề nghị xét đặc xá cũng được Ban Giám thị niêm yết công khai để các phạm nhân đối chiếu. Nếu trường hợp nào thắc mắc, trại sẽ giải thích rõ ràng ngay, bảo đảm 100% các trường hợp khi đề nghị lên trên đều đủ điều kiện, tiêu chuẩn, không có trường hợp nào "đuối" lọt vào danh sách". Phạm nhân Vũ Xuân Đài, 72 tuổi, Phân trại 1, Trại giam Hoàng Tiến thừa nhận với chúng tôi: "Cách bình chọn, xét duyệt ở đây rất dân chủ, khách quan, công bằng. Không có bất cứ điều gì khiến phạm nhân phải nghi ngại...".

Ngày công bố quyết định đặc xá của Chủ tịch nước cho các phạm nhân cải tạo tốt đang đến gần. Đến các trại giam, chúng tôi nhận thấy người được đề nghị xét đặc xá cũng như người không được đề nghị đều thoải mái. Nhiều người không được đề nghị đặc xá đợt này đã bày tỏ quyết tâm, phấn đấu để có tên trong danh sách đề nghị đặc xá những đợt sau. Chưa chính thức nhưng những người được đề nghị cũng tỏ rõ quyết tâm phục thiện.

Bài, ảnh: HOÀNG GIA MINH