Trên đồng muối Hải Hậu.

Diêm dân các xã ven biển thuộc huyện Hải Hậu ( Định) đang lao đao vì tình trạng giá muối rớt liên tục. Thời tiết mưa nắng thất thường, thu nhập chỉ từ 1 đến 1,2 triệu đồng/tháng, khiến họ không còn mặn mà với nghề muối, nhiều diện tích đồng muối bị bỏ hoang…

Nhìn từ xa, trên cánh đồng muối của xóm Nam Ninh, xã Hải Chính (Hải Hậu, Nam Định) chỉ thấy thấp thoáng một vài bóng diêm dân đang “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”. Được tận mắt chứng kiến quy trình làm muối, chúng tôi mới hiểu để làm ra hạt muối, diêm dân phải đổ biết bao mồ hôi, công sức. Thế mà thu nhập của họ chẳng đáng là bao!

Với 4 sào ruộng làm muối, chỉ có hai lao động chính, ông bà Phạm Văn Cương xóm Nam Ninh, xã Hải Chính, gặp rất nhiều khó khăn. Ông bà đã từng đệ đơn lên Hợp tác xã xin trả lại ruộng muối, nhưng rồi lại thôi, vì nếu không làm thì lấy gì mà ăn. Mặc dù đã gần 70 tuổi nhưng ngày nào ông vẫn miệt mài trên ruộng muối của gia đình và  nghề muối cũng dần hình thành trong ông. Ông Cương cho biết: “Để làm ra hạt muối là cả một quy trình không đơn giản chút nào. Từ khâu làm nền đất đến khâu canh độ mặn của nước biển, canh nắng… tất cả đều phải tỉ mỉ mới cho năng suất cao”. “Đã thế nghề này phụ thuộc vào rất nhiều thời tiết. Thời tiết thất thường, mưa nhiều nên suốt ba tháng làm 4 sào muối cũng chỉ thu nhập được 2,5 triệu đồng”.

Ông Cương tâm sự: “Vợ chồng tôi có 4 đứa con trai, chúng đều lập gia đình riêng, nhưng không đứa nào theo “nghiệp” làm muối của bố mẹ cả. Cả 4 đều chọn nghề đi biển đánh bắt hải sản. Mặc dù vẫn thiết tha và trăn trở với nghề muối của tổ tiên, nhưng nếu không làm thêm thì chắc vợ chồng tôi cũng khó mà đủ ăn. Ngoài nghề làm muối, tôi vẫn tranh thủ đi đánh te bắt tép biển cho bà ấy làm mắm tôm bán  cho người làng, người xã. Ngoài ra, còn chăm con lợn, con gà và trồng một số loại hoa màu để có thêm thu nhập”.

Còn chị Đỗ Thị Hường ở xóm 6, xã Hải Triều cho biết: “Năm trước, giá muối 40.000 đồng/phương (dụng cụ dùng để đong muối, cái to đựng được 27kg, nhỏ 24kg), diêm dân còn hào hứng làm nghề. Năm nay giá muối giảm xuống 32.000đồng/phương, diêm dân gặp rất nhiều khó khăn. Làm được đồng nào lại phải đem đong gạo hết cả, không tích lũy được gì! Từ đầu năm đến nay, giá muối tuy có lên, nhưng không kịp với giá gạo”.

Nghề muối là nghề nặng nhọc, chỉ phù hợp với những lao động là nam giới khỏe mạnh, thế nhưng ở vùng muối Hải Hậu tất cả sự nặng nhọc lại dồn lên đôi vai những phụ nữ, người già và em nhỏ. Tất cả họ đều đang gắng sức đẩy những chiếc xe cát nặng dồn vào hàng.

Ông Ngô Quốc Chung, trưởng xóm Nam Ninh, xã Hải Chính tâm sự: “Làm muối cực nhọc, mà thu nhập lại thấp. Năm nay giá muối thấp hơn năm trước, nên đàn ông ở độ tuổi 30 – 40 trong làng bỏ nghề đi làm ăn xa (làm thợ xây). Số thanh niên khỏe mạnh thì đi biển đánh bắt hải sản. Trong làng toàn người cao tuổi và phụ nữ, trẻ em không đi đâu được là còn gắn bó với nghề muối”.

Anh Phạm Văn Lợi ở xóm Nam Ninh cho biết: “Đi biển đánh bắt hải sản tuy vất vả nhưng bù lại thu nhập lại cao, khoảng 5 triệu đồng/tháng. Còn làm muối cũng vất vả nhưng thu nhập lại thấp. Do vậy, chỉ những người không có sức khỏe mới phải gắn bó với nghề này ”.

Nghề muối là nghề truyền thống của Hải Hậu, nhưng đang đứng trước nguy cơ bị mai một. Để diêm dân yên tâm làm ăn, các cấp chính quyền của tỉnh Định và các cơ quan chức năng sớm có biện pháp hỗ trợ giá, bao tiêu sản phẩm, tạo thêm nghề phụ để diêm dân có thêm thu nhập.

Bài và ảnh: ĐỖ TRIỀU