LTS: Thiên nhiên đã ưu đãi cho Việt có  đường bờ biển dài, vùng biển rộng và có rất nhiều đảo. Vùng biển Việt đã được đánh giá giàu tiềm năng để phát triển kinh tế trong hiện tại và tương lai. Nhằm giới thiệu tiềm năng các vùng biển, các hải đảo trên cả nước, góp phần “đánh thức” các tiềm năng này, Báo Quân đội nhân dân tổ chức chuyên mục mới: “Tiềm năng biển, đảo Việt Nam”. Chuyên mục này được đăng tải trên trang 4, Báo Quân đội nhân dân vào ngày thứ ba và thứ sáu hằng tuần. Rất mong nhận được sự cộng tác và góp ý của bạn đọc.

Đảo Quan Lạn, lúc chiều tà

Đảo Quan Lạn và đặc sản sá sùng

Phải mất 4 giờ lênh đênh giữa biển khơi để đi tàu từ bến Hòn Gai tới Quan Lạn, còn nếu đi tàu cao tốc từ cảng Vân Đồn thì chỉ mất 45 phút. Ngày nay, Quan Lạn là một phát hiện mới trong quần thể di sản thiên nhiên vịnh Hạ Long, với những bãi tắm trải đầy cát trắng, hàng dừa xanh dài vút tầm mắt và món đặc sản sá sùng nổi tiếng. Từ lâu người Quan Lạn chỉ thích làm nghề bắt sá sùng. Sá sùng Quan Lạn ngao du khắp chốn, tạo nên hương vị tuyệt diệu cho hàng triệu bát phở.

Đảo Quan Lạn (Quảng Ninh) có diện tích 11km², nằm trên tuyến đường giao thông hàng hải quan trọng nối liền từ Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Phi-líp-pin... với Việt Nam. Vào thế kỷ 12, nơi đây chính là thương cảng đầu tiên của nước ta do triều Lý xây dựng, là trung tâm thương cảng cổ Vân Đồn sầm uất và thịnh vượng, tàu bè vào ra tấp nập.

Sáng sớm, khi nước biển rút ra xa để lộ nền đất pha cát in dấu hàng triệu vết bò ngoằn nghèo của sá sùng, trên bãi biển đã xuất hiện những người phụ nữ bịt kín mặt, tay cầm xô và thuổng rảo bước như chim bồ nông tìm bắt thứ đặc sản này. Chẳng ai thấy chúng bò bao giờ, bởi khi bình minh chưa lên, sá sùng đã rúc sâu xuống cát, càng nắng to chúng càng rúc sâu hơn.

Nghề bắt sá sùng không hề nhàn hạ song thu nhập cũng không đến nỗi, tuy nhiên công việc này lại chỉ có phụ nữ làm bởi nó đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo. Họ đi theo những con đường vô định, nhanh như cắt phóng thuổng xuống và hất lên tảng cát lớn. Ở đó văng ra chú sá sùng đỏ hồng ngoe nguẩy, thoạt trông rất giống con giun…

Chị Lê Thu Lan – một người đi bắt sá sùng cho biết: “Từ sáng sớm tới trưa, mỗi người thường bắt được từ 1 đến  1,5kg sá sùng, giá bán tại đảo là khoảng 60.000 đồng/kg. Nhưng khi đưa ra bán ở Quảng Ninh có thể lên tới 80-120.000 đồng/kg. Sá sùng giống như con rươi, chỉ tươi ngon sau khi bắt khoảng 2 tiếng đồng hồ, nên việc vận chuyển đi xa là rất khó”.

Sá sùng để nấu phở khi đến tay người tiêu dùng là loại đã được làm khô, trông nâu nâu, xoăn xoăn như vỏ cây. Đến Quan Lạn không nên bỏ qua món sá sùng tươi xào. Giòn và mềm, thơm ngát và ngọt lịm trong cuống họng...

Quần thể thiên nhiên Quan Lạn gồm cả các đồi cát, rừng sú vẹt, phi lao và các mỏ tài nguyên như quặng ti-tan nhưng Quan Lạn vẫn mang đậm dáng dấp của những làng quê vùng đồng bằng. Làng Quan Lạn khi chiều xuống giống một thị trấn nhỏ miền núi hơn là một làng biển gần nghìn tuổi. Những cánh đồng lúa nằm hai bên đường chạy dọc đảo, xa xa là những đồi cây lúp xúp hay những làn khói xanh bay lên từ các nóc nhà ngói nâu đậm màu thời gian. Xa xa, đàn trâu bình thản gặm cỏ trên các sườn đồi hay ruộng lúa vừa gặt xong. Đến Quan Lạn ta có cảm giác vô cùng thân thuộc và yên bình như chuyến về quê.

Bài và ảnh: NGUYỄN ĐỨC TIẾN