GS. TS Nguyễn Ngọc Phú, hội viên Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục Việt Nam, cho biết, chất lượng GD ĐH hiện nay chưa đồng bộ với quy mô phát triển. Một trong những yếu tố quan trọng quyết định chất lượng là đội ngũ GV đại học thì lại đang thiếu trầm trọng. Và nguyên nhân của việc thiếu GV là do quy mô giáo dục đại học trong những năm gần đây tăng khá nhanh. Trong vòng 5 năm (từ năm 2001 – 2006), số sinh viên đại học chính quy trung bình mỗi năm tăng 7,36% và đại học không chính quy tăng 7,49%; số SV cao đẳng chính quy và không chính quy tăng 34%; đào tạo sau đại học bình quân mỗi năm tăng thêm 25%, nhưng việc tuyển giảng viên mới chưa đáp ứng kịp thời. Hầu hết các trường ĐH, CĐ còn lại, đặc biệt là các trường ĐH, CĐ mới thành lập chưa đủ về số lượng GV và chưa đủ thành phần, cơ cấu theo chuyên môn và trình độ đào tạo. Việc phân bổ công tác của đội ngũ GV cũng thể hiện sự bất hợp lý, có tới 90% đội ngũ GV tập trung ở các thành phố lớn và đồng bằng, trong khi ở vùng sâu, vùng xa chưa đến 10%.

Thiếu một chiến lược đào tạo, bồi dưỡng…

Ông Phú cho rằng, nguyên nhân của tình trạng trên là do trong một thời gian dài, chúng ta không có chiến lược phát triển đội ngũ, không bổ sung kịp thời GV mới. Điều này cho thấy, tính cấp bách cần có một chiến lược đào tạo, tuyển dụng, bồi dưỡng và sử dụng đội ngũ GV ĐH và CĐ. Thứ trưởng Bành Tiến Long nhận định rằng, trong những năm gần đây, nhiều trường ĐH, CĐ được thành lập mới, nhiều ngành nghề đào tạo mới được mở, tuy nhiên, đội ngũ GV và cán bộ quản lý mặc dù tăng về số lượng, nhưng nhìn chung, chưa đồng bộ về cơ cấu, một số trường chưa đủ về số lượng, chưa chuẩn hoá về trình độ đào tạo. Nhiều trường, thậm chí, còn không có chiến lược tổng thể về công tác quy hoạch đội ngũ cán bộ giáo dục. Một số trường tăng quy mô đào tạo nhanh hơn so với các điều kiện đảm bảo chất lượng, năng lực tổ chức, quản lý của trường, đặc biệt là việc GV lên lớp quá nhiều giờ, không có thời gian đầu tư cho hoạt động nghiên cứu khoa học, biên soạn giáo trình, bài giảng… nên chất lượng đào tạo rất hạn chế. Ví dụ, trường ĐH Thương mại, số giờ giảng bình quân một năm của một GV là 422 giờ (vượt quá khoảng 162% số giờ quy định).

Tại Hội nghị triển khai phương hướng nhiệm vụ năm học mới của khối ĐH, CĐ, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cho rằng, tình trạng nhiều trường ĐH vẫn có tỷ lệ nhất định những người tốt nghiệp ĐH không có năng lực hành nghề đúng với chuẩn của bằng ĐH tồn tại đã lâu và đến lúc phải chấm dứt. Phó Thủ tướng nhấn mạnh, với tỷ lệ 167 SV trên một vạn dân là rất thấp so với khu vực, nhưng yếu tố chất lượng vẫn phải được đặt lên hàng đầu; không mở rộng quy mô chừng nào chất lượng vẫn chưa được cải thiện. Năm học này, Bộ GD-ĐT sẽ tập trung cho việc xây dựng quy hoạch đội ngũ GV.

Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh, các trường ĐH cần khẩn trương xây dựng quy hoạch đào tạo tiến sỹ. Trong chiến lược phát triển đội ngũ GV, các trường cần chọn 2 phương thức: hoặc là thạc sỹ hoá, hoặc tiến sỹ hoá để trình bộ. Phấn đấu từ nay đến 2020, đào tạo được 20 nghìn tiến sỹ cho các trường ĐH, CĐ./.