QĐND - Thời gian qua, rất nhiều bạn đọc phản ánh đến văn phòng Ban đại diện Báo Quân đội nhân dân tại Đồng bằng sông Cửu Long về tình trạng lấn chiếm kênh, rạch trên địa bàn thành phố Cần Thơ gây ngập úng và ô nhiễm môi trường. Để tìm hiểu vấn đề trên, chúng tôi đã đi điều tra để thông tin đến bạn đọc.

Trên Quốc lộ 91, đoạn từ Khu Công nghiệp Trà Nóc đến quận Ô Môn, chúng tôi thấy người dân đua nhau san lấp kênh, rạch, khiến cho con kênh cặp hai bên đường bị chặt thành chục khúc. Ở các mảnh đất san lấp đó, nhà ở, tiệm sửa xe, tiệm tạp hóa, quán nhậu… đua nhau mọc lên. Những đoạn mương chưa bị lấp trở thành “bể chứa” nước thải, rác thải sinh hoạt của hàng trăm hộ dân sinh sống hai bên đường. Vào những ngày nắng, từ các bể chứa này bốc mùi hôi thối nồng nặc và là nơi lý tưởng cho loăng quăng, bệnh dịch phát triển. Mỗi khi có triều cường, nước ô nhiễm tràn vào nhà dân gây ngập úng nhà cửa, ruộng vườn. Bà Huỳnh Thị Hải, người dân sống ở đây, phàn nàn:

Nhà cửa lấn chiếm lòng rạch Cái Khế, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ.

- Ngày trước con kênh này rộng gần chục mét, tàu, ghe ngày ngày qua lại. Nay thì mọi người đua nhau lấp để chiếm, chỉ vài năm nữa chắc chẳng còn bóng dáng của nó đâu.

Ông Nguyễn Vũ Phương, Chủ tịch UBND quận Ô Môn cho biết:

- Trên địa bàn quận Ô Môn có hàng trăm hộ dân lấn chiếm, san lấp hàng chục nghing mét vuông kênh, rạch để xây dựng nhà cửa, quán xá, nhiều nhất là ở địa bàn các phường Phước Thới và Trường Lạc. Tình trạng này xảy ra từ rất lâu, gây khó khăn cho việc giải tỏa, phục hồi nguyên trạng. Hiện nay, Đảng ủy, UBND quận chỉ có thể ngăn chặn không cho những trường hợp lấn chiếm mới phát sinh.

Ở địa bàn phường An Khánh, quận Ninh Kiều, dọc theo hai bờ Rạch Muống, hàng trăm hộ dân đang phải sống trong một môi trường ô nhiễm trầm trọng. Ông Hồ Văn Vàng ở đây từ năm 1970, kể lại:

- Ngày trước Rạch Muống rộng, hằng ngày có tàu tải trọng lớn ra vào buôn bán, thông thương dễ dàng. Nhưng từ khi người dân lấn chiếm làm nhà, làm quán và đổ rác thải xuống, rạch đã bị ô nhiễm nghiêm trọng, trở thành ao tù, nước đọng...

Anh Vi Lê Lai, Phó đội trưởng Đội Quản lý trật tự đô thị quận Ninh Kiều nói:

- Từ đầu năm đến nay, các cơ quan chức năng của quận đã phát hiện, xử phạt, buộc ngừng thi công, tháo dỡ, khôi phục nguyên trạng 24 trường hợp xây dựng lấn mương, rạch, cống thoát nước công cộng. Tuy nhiên, còn hàng nghìn trường hợp lấn chiếm trên tuyến rạch lớn như: Rạch Muống, Tham Tướng, Cái Khế…xảy ra nhiều năm trước đây rất khó giải quyết. Hiện nay, các mương, rạch chạy trong khu dân cư, nhà cửa san sát gây cản trở cho việc kiểm tra. Những người lấn chiếm kênh, rạch rất tinh vi, họ thường tổ chức lấp, lấn chiếm vào những ngày nghỉ. Có những trường hợp chúng tôi phát hiện họ san lấp và xây dựng một căn nhà tạm trên kênh, rạch chỉ trong vòng một ngày. Nhiều trường hợp xử lý bằng cách buộc tháo dỡ công trình xây dựng lấn chiếm, nhưng lòng kênh, rạch bị san lấp, lấn chiếm không được phục hồi nguyên trạng. Chính vì vậy, cỏ cây, rác thải ùn tắc ở điểm đó, nếu để lâu thì kênh, rạch nơi đó sẽ bị xóa sổ…

Quán xá, nhà cửa vươn ra lấn chiếm, lấp kênh, rạch ở phường Phước Thới, quận Ô Môn, thành phố Cần Thơ.

Trao đổi về vấn đề gìn giữ, tôn tạo hệ thống kênh, rạch nội thành, ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ nói:

- Thời gian qua, trong quá trình đô thị hóa, việc buông lỏng quản lý, không quan tâm đúng mức và thiếu đánh giá tác động khi san lấp kênh, rạch trên các lĩnh vực của đời sống xã hội đô thị đã dẫn đến trình trạng xâm phạm hệ thống kênh, rạch, thu hẹp dòng chảy thoát nước, gây ngập lụt khi trời mưa và biến các kênh, rạch trở thành nơi ô nhiễm nghiêm trọng và mất vẻ mỹ quan đô thị… Để gìn giữ và tôn tạo kênh, rạch, năm 2011 thành phố đã chọn khâu đột phá và lấy chủ đề là “Trật tự, kỷ cương đô thị”. Chính vì vậy, thành phố sẽ chỉ đạo các ngành, các cấp tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường cho cộng đồng dân cư, tăng cường công tác kiểm tra, kiên quyết xử lý đối với các trường hợp xây dựng tái cất, cất mới lấn chiếm kênh, rạch. Trong thời gian tới, thành phố sẽ chỉ đạo các ngành chức năng xây dựng và thực hiện đề án nhà ở xã hội và nhà ở cho người thu nhập thấp, trong đó dành một tỷ lệ thích hợp để từng bước giải tỏa nhà ở ven kênh, rạch, dần dần cải tạo hệ thống kênh, rạch trong nội thành.

Tình trạng lấn chiếm kênh, rạch ngày càng diễn ra trầm trọng, khó kiểm soát. Để giải quyết dứt điểm tình trạng này, các cơ quan chức năng của thành phố Cần Thơ cần có những biện pháp xử lý kiên quyết đối với các hành vi lấn chiếm sông, kênh, rạch; cần đưa ra những giải pháp đồng bộ trong việc nạo vét, tuyên truyền người dân không xả rác thải xuống sông ngòi, kênh, rạch để từng bước phục hồi nguyên trạng, góp phần xây dựng thành phố xanh, sạch, đẹp.

Bài và ảnh: Việt Hà