Viettel hiện là nhà cung cấp thiết bị 5G thứ 6 trên thế giới và là nhà mạng duy nhất vừa khai thác dịch vụ viễn thông, vừa có khả năng sản xuất thiết bị mạng. Điều mà Viettel làm đã cho cả thế giới thấy sự tự chủ của người Việt với các sản phẩm “Make in Vietnam” thay vì “Made in Vietnam”.

“Trọn gói” 5G

Bước vào công cuộc chuyển đổi số, vấn đề an ninh là thiết yếu. Trong an ninh, hạ tầng viễn thông mà cụ thể là công nghệ mạng 5G được đặt ra. Việc làm chủ 5G không những được xem là động lực trong hành trình Việt Nam trở thành quốc gia số mà còn có ý nghĩa chiến lược bảo vệ an ninh Tổ quốc. Đối với mạng di động thế hệ thứ 5, thay vì phải đi mua, phụ thuộc vào các nhà sản xuất thiết bị nước ngoài, Viettel chủ động xây dựng mạng 5G hoàn chỉnh.

Các kỹ sư tại Tổng công ty Công nghiệp Công nghệ cao Viettel nghiên cứu thiết bị 5G.Ảnh: ĐINH TRỌNG HẢI.

Làm chủ công nghệ mới như 5G là việc khó và đầy thách thức; nhưng đối với Viettel, đây là chuyện phải làm và không cần bàn đến khó khăn. Tổng công ty Công nghiệp Công nghệ cao Viettel-VHT được Viettel giao phó sứ mệnh nghiên cứu và làm chủ công nghệ gốc 5G.

Tháng 6-2019, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu thiết bị vô tuyến băng rộng (VHT) Nguyễn Chí Linh được giao nhiệm vụ Chủ nhiệm đề tài nghiên cứu trạm thu phát gốc vô tuyến 5G gNodeB. Kinh nghiệm 5 năm trong việc nghiên cứu và phát triển 4G cũng như quá trình nghiên cứu tiền khả thi về 5G đã tạo nền móng giúp các kỹ sư VHT phát triển hệ thống thiết bị gNodge 5G chỉ trong vòng 6 tháng (từ tháng 6 đến 12-2019), cơ bản làm chủ thiết bị phần cứng và phần mềm cũng như đi nhanh hơn trong việc xây dựng hệ thống mạng lõi.

Tiến tới làm chủ toàn bộ công nghệ liên quan đến 5G không thể không nhắc đến công nghệ chip. Liên quan đến vấn đề này, Viettel phát triển các thiết bị với chip 5G mua của các nhà cung cấp khác và tự phát triển con chip 5G riêng của Viettel bằng cách kết hợp với các chuyên gia trong lĩnh vực sản xuất chip trong và ngoài nước, cùng đội ngũ nhà khoa học có kiến thức chuyên sâu tại các trường đại học.

Chỉ một năm sau khi được Bộ Thông tin và Truyền thông cấp phép thử nghiệm mạng 5G, ngày 17-1-2020, Viettel thực hiện thành công cuộc gọi sử dụng đường truyền dẫn dữ liệu kết nối 5G trên thiết bị thu phát sóng gNodeB do chính các kỹ sư VHT nghiên cứu và sản xuất, bao gồm cả thiết bị phần cứng và phần mềm. Từ thành công đầu tiên, nhóm dự án càng có thêm động lực để chinh phục những chướng ngại tiếp theo. Ngày 30-11-2020, Viettel chính thức kinh doanh thử nghiệm thương mại 5G với tốc độ tải xuống cao nhất, trên 1,2Gpbs.

Vượt khó bằng trí tuệ tập thể

Một trong những yếu tố quan trọng để Viettel đi nhanh hơn trong cuộc đua 5G chính là nhờ đội ngũ nhân lực nhiệt huyết với công việc, luôn đặt ra mục tiêu cao và chưa bao giờ có ý định quay đầu trước việc khó. Nhóm kỹ sư VHT thực hiện dự án 5G hiện có hơn 130 thành viên, bao gồm cả những bạn trẻ thế hệ 9x, trải dài ở 3 miền đất nước. Trong khi nhóm kỹ sư tại TP Hà Nội có nhiệm vụ sản xuất phần cứng, đội ngũ tại Đà Nẵng và TP Hồ Chí Minh đảm trách sản xuất phần mềm. Tuy nhiên, những ngày đầu bắt tay vào dự án, nguồn nhân sự chính là khó khăn đầu tiên mà VHT vấp phải. Anh Nguyễn Chí Linh chia sẻ: “Đó là thời gian chúng tôi đối mặt với tình trạng khủng hoảng nhân sự khi vừa thiếu hụt số lượng kỹ sư, anh em lại vừa ở xa nhau về khoảng cách địa lý; chưa kể đến các thành viên sáp nhập vào từ các nhóm khác nhau, như: Nhóm tiền khả thi 5G và nhóm phát triển 4G; 40% nhân lực trong nhóm 4G vẫn phải dành thời gian tối ưu cho mạng di động thế hệ thứ tư. Để giải quyết công việc lúc đó không có cách nào khác là phải đoàn kết về mọi mặt”. Theo anh Linh, đoàn kết giúp các thành viên trong dự án không ngại giao tiếp, chia sẻ, đóng góp ý kiến. Khi hiểu và sát cánh cùng nhau, mọi khó khăn đều được giải quyết nhờ trí tuệ tập thể. Nếu không có trí tuệ tập thể, các kỹ sư VHT khó có thể chạm tay tới thành công khi chặng đường phát triển 5G còn nhiều thách thức chờ đợi phía trước.

Ngoài thử thách về nhân sự, con đường làm chủ công nghệ 5G đối với người VHT cũng lắm gian truân. Đối với anh Nguyễn Chí Linh, một trong những giai đoạn gian nan nhất là khoảng thời gian kéo dài từ tháng 6 đến 12-2019. Sự cố gắng đã giúp nhóm thu được thành quả đầu tiên khi ngày 30-10-2019, trạm 5G phát sóng thành công tại phòng thử nghiệm, điện thoại bắt được biểu tượng sóng 5G. Có thể nói, nếu không vượt qua được thời gian đó, không cố gắng khắc phục để đánh giá chất lượng phần mềm, cuộc gọi 5G đầu tiên vào tháng 1-2020 là bất khả thi. Hai thời điểm khác thử thách sự kiên trì và bản lĩnh của các kỹ sư VHT là khi không thể đẩy nhanh tốc độ đường truyền 5G vượt 850Mbps và quá trình xử lý kỹ thuật khi đường truyền đạt từ mốc 800Mbps lên 1Gbps. Có giai đoạn, nhóm dự án 5G buộc phải phá ăng-ten đã làm để đánh giá khoảng cách trấn từ ăng-ten nhằm đem lại kết quả tốt hơn.

Tư duy đổi mới sáng tạo được đánh giá cao

Tính đến thời điểm hiện tại, Viettel đã hoàn thiện 70% khối lượng công việc trong quá trình làm chủ 5G. Dù đạt những kết quả tích cực, nhưng Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu thiết bị vô tuyến băng rộng cho rằng, đây chỉ là bước khởi đầu, cho đến khi nào sản phẩm chính thức đưa vào vận hành và kinh doanh, được khách hàng ngoài Viettel chấp nhận, lúc đó mới có thể coi là tạm hoàn thành giai đoạn nghiên cứu.

Tổng công ty Công nghiệp Công nghệ cao Viettel đặt mục tiêu tháng 6-2021 sẽ thương mại hóa trạm phát sóng 5G Microcell, tháng 6-2022 phát triển trạm phát sóng 5G trên toàn mạng lưới. Trong năm 2021 cũng sẽ cơ bản hoàn thành nghiên cứu cho sản phẩm Macrocell với vùng phủ sóng rộng hơn và số lượng ăng-ten lớn hơn, để đến tháng 6-2022, sản phẩm Macrocell cũng sẽ sẵn sàng đưa vào kinh doanh.

Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Phan Tâm đánh giá cao tinh thần làm việc quên mình và tư duy đổi mới sáng tạo, đột phá trong nghiên cứu, triển khai 5G của Viettel. Theo Thứ trưởng, những gì Viettel làm được minh chứng sinh động cho sự chủ động cũng như năng lực của doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam trong việc sản xuất thiết kế công nghệ cao, khi trên thế giới chỉ có 3-4 nước làm được.

Những bước tiến trong phát triển 5G của Viettel chứng minh Việt Nam không những đang cùng hòa nhịp với thế giới trong triển khai kết nối mới mà là một trong những quốc gia có khả năng làm chủ công nghệ cao. Thiếu tướng Lê Đăng Dũng, Quyền Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Viettel nhận định, với 5G, công cuộc chuyển đổi số của Việt Nam đã được đặt lên một bệ phóng với lực đẩy rất mạnh mẽ. Đó là con đường tiến ra biển lớn.

TRÀ MY