Chúng tôi lên xã Pa Vây Sử, huyện Phong Thổ (Lai Châu) để tận mắt ngắm nhìn những con cá hồi có nguồn gốc từ Bắc Âu được những chiến sĩ biên phòng mang về “định cư” tại con suối Thèn Seo Hồ. Biệt danh “cá Hoàng tử”, hay “cá Công chúa” không chỉ để nói về vẻ đẹp, sự hấp dẫn của hàm lượng dinh dưỡng có trong cá hồi mà còn bởi tính “đỏng đảnh, khó chiều” trong cách nuôi, vận chuyển và bán đến tay khách hàng. Tuy nhiên, từ suy nghĩ quyết đoán đến phương pháp thực hiện khoa học, những con cá hồi mang thương hiệu “biên phòng” đầu tiên đã được xuất bán trên thị trường, đồng thời mở ra hướng làm ăn mới mang lại hiệu quả kinh tế cao cho đồng bào các dân tộc thiểu số trên địa bàn.

Truân chuyên nuôi cá hồi vằn

Những bể cá xây, đúc bằng bê tông, trên có mái là những tấm lưới đen án ngữ ở đoạn giữa của con suối Thèn Seo Hồ là Trung tâm cá hồi Pa Vây Sử. Nhìn những con cá hồi vằn tung tăng bơi lội dưới làn nước trong vắt, chúng tôi không khỏi thán phục trước cách nghĩ, cách làm táo bạo của những cán bộ, chiến sĩ biên phòng. Tác giả của ý tưởng này là Đại tá Dương Trọng Đông, Chỉ huy trưởng Bộ CHBP tỉnh Lai Châu. Sau những chuyến công tác, kiểm tra tại Đồn biên phòng Vàng Ma Chải, đi qua con suối Thèn Seo Hồ, bằng tư duy kinh tế sắc bén, Đại tá Dương Trọng Đông đã đề xuất ý tưởng nuôi cá hồi tại Hội nghị Đảng ủy Bộ CHBP tỉnh và nhận được sự tán thành cao. Quy trình đo đạc, thử nghiệm, phân tích, đánh giá các yếu tố bảo đảm cho việc triển khai dự án nuôi cá hồi được tiến hành khẩn trương. Sau khi xác định chi tiết các thông số kỹ thuật cần thiết, 900 con cá hồi giống đầu tiên được ươm nuôi. Với số tiền đầu tư ban đầu khoảng 1,5 tỷ đồng; 1,7ha của khu dự án nuôi cá hồi được xây dựng kiên cố bằng bể bê tông, cốt sắt, bao gồm bể lọc nước và hệ thống các bể nuôi. Trứng cá hồi sau khi nhập khẩu từ nước ngoài về được xử lý kỹ thuật, ấp nở tại chỗ dưới sự hướng dẫn của cán bộ Trung tâm nghiên cứu, nuôi trồng thủy sản lạnh Sa Pa. Khi cá giống đạt trọng lượng 40gam/1 con thì bắt đầu thả nuôi ở các bể. Sau thời gian 9 tháng cá đạt trọng lượng 1,5 đến 2kg mỗi con và đây cũng là lúc cho thu hoạch. Hiện nay, nguồn thức ăn cho cá hồi được nhập khẩu hoàn toàn từ Pháp, chi phí, giá thành cao nên các chiến sĩ biên phòng đang ấp ủ ý tưởng táo bạo là sản xuất một phần thức ăn tại chỗ cho cá hồi.

Chăm sóc cá hồi tại Trung tâm cá hồi Pa Vây Sử (Bộ CHBP Lai Châu)

Để thương hiệu “cá hồi biên phòng” vươn xa

Thực hiện từ tháng 9-2008, dự án nuôi cá hồi Pa Vây Sử đã cho thu hoạch 3 tấn ở lứa cá thứ nhất. Sau khi trừ các khoản chi phí, đơn vị thu lãi khoảng 100 triệu đồng. Lứa cá thứ hai đơn vị thu được gần 10 tấn cá hồi thương phẩm, cho thu lợi (trừ chi phí vốn, thức ăn) hơn 1,5 tỷ đồng. Nguồn thu này được đơn vị sử dụng vào mở rộng ao nuôi, ươm con giống, mua xe ô tô tải chuyên dụng chở cá đi bán. Đợt thứ ba, ngoài thả 20.000 con cá hồi giống, Bộ đội Biên phòng Lai Châu đã tiến hành nuôi thí điểm 3000 con cá tầm. Từ nguồn vốn đơn vị và kinh phí trên cấp, năm 2010, đơn vị sẽ thi công thêm các hạng mục như xây dựng mới hơn 300m² bể nuôi, kiên cố hóa hệ thống nhà chế biến, nhà kho, nhà ở, nâng cấp bể lọc nước… thành khu liên hợp khép kín. Sau khi hoàn thiện các công trình trên, khu liên hợp nuôi cá hồi vằn Pa Vây Sử sẽ có điều kiện nuôi thả bền vững và dự kiến cho năng suất ổn định từ 50 đến 70 tấn cá/năm.

Đây là loại thực phẩm có giá trị kinh tế cao, được thị trường chấp nhận… đã mở ra hướng phát triển mới. Song, làm sao để thương hiệu “cá hồi biên phòng” vươn xa vẫn luôn là điều trăn trở với những chiến sĩ biên phòng. Hiện nay, sản phẩm cá hồi chủ yếu được xuất bán trên địa bàn thị xã Lai Châu với giá 150 nghìn đồng/1kg, với số lượng tiêu thụ không nhiều. Khi tiếp thị sản phẩm cá hồi, nhìn chung, các siêu thị lớn trên địa bàn Hà Nội và các tỉnh lân cận đều chấp thuận bao tiêu hết sản phẩm bởi giá bán tương đối phù hợp. Tuy nhiên, hiện nay, Dự án nuôi cá hồi vằn Pa Vây Sử mới có một chiếc xe chuyên dụng để vận chuyển, đơn vị đang tập trung huy động các nguồn vốn đầu tư để tăng cường số đầu xe phục vụ cho việc chuyên chở khi sản lượng cá hồi của dự án tăng lên.

 Đại tá Dương Trọng Đông, Chỉ huy trưởng Bộ CHBP tỉnh cho biết: “Chúng tôi sẽ từng bước chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ kinh phí giúp nhân dân và các tổ chức kinh tế trên địa bàn dần tiếp cận, làm chủ kiến thức để phát triển nghề nuôi cá hồi”. Được biết, nhận thấy rõ hiệu quả từ dự án mang lại, Đoàn KT-QP B45, Bộ CHQS tỉnh Lai Châu và một số hộ dân trên địa bàn cũng đã tiến hành xây bể và thả nuôi cá hồi, cá tầm. Thành công của dự án nuôi cá hồi vằn ở Pa Vây Sử không chỉ mở ra hướng làm ăn mới mà còn có ý nghĩa rất quan trọng trong phát triển kinh tế-xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh, bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới.

Bài, ảnh: Trương Văn Định và TH