QĐND - Cứ đến mùa mưa lũ, hàng chục hộ dân sống tại khu vực ngã ba sông (sông Hồng và sông Đuống) thuộc địa phận phường Ngọc Thụy, quận Long Biên, Hà Nội lại nơm nớp nỗi lo mất đất, mất nhà vào tay… hà bá. Nếu như dự án kè đê bờ sông không sớm hoàn thành, điệp khúc “đến hẹn lại... lở” ấy sẽ vẫn còn là nỗi ám ảnh của người dân.

Nửa đêm… hà bá “ghé thăm”

Đêm mồng 4, rạng sáng 5-7-2012, gia đình anh Nguyễn Bá Dũng, ở tổ 38, phường Ngọc Thụy, quận Long Biên, Hà Nội đang say giấc bỗng choàng tỉnh bởi một loạt tiếng động lớn ngay trước cửa nhà. Anh Dũng cầm đèn pin ra ngoài soi thì phát hiện toàn bộ khu chuồng trại chăn nuôi của gia đình bị trôi tuột xuống sát mép sông để lại một hố sâu lớn, kéo dài hàng chục mét. Anh Dũng kể: “Cả đêm hôm ấy tôi ngồi trong nhà, bật điện nhìn ra bờ sông mà không dám ngủ. Mặc dù khoảng cách từ chỗ sạt lở đến gian nhà chính còn khá xa nhưng tôi vẫn lo. Cũng may không có chỗ nào bị lở thêm. Vết sạt lở khu chuồng trại nhà tôi kéo dài đến gần 100m, chiều sâu từ 3 đến 4m. Riêng trên phần đất nhà tôi có chỗ bị khoét sâu đến gần 6m. Sau lần sạt lở đêm 4-7, tại khu vực này xuất hiện thêm các vết nứt mới”. Để bảo vệ phần đất và tài sản của mình, các hộ dân ở đây đã huy động anh em, họ hàng đến chặt tre đóng cọc và dùng bao tải cát đắp kè dọc theo các vết nứt để chống sạt lở tiếp. Tuy nhiên, đây chỉ là những biện pháp ứng phó tạm thời, không triệt để.

Toàn bộ khu chuồng trại chăn nuôi nhà anh Dũng đã bị lở xuống bờ sông.

Theo các hộ dân tổ 38, phường Ngọc Thụy thì do điểm sạt lở nằm ở khu vực ngã ba sông, lưu lượng nước và tốc độ dòng chảy lớn nên nguy cơ nước sông khoét sâu vào đất liền còn tiếp tục. Thêm vào đó, nạn hút cát trái phép liên tục hoành hành đã khiến cho dòng chảy thay đổi, tạo ra những hố nước sâu sát bờ sông càng khiến cho nguy cơ sạt lở tăng cao. Chị Lương Thị Hồng Lê, ở tổ 38, phường Ngọc Thụy cho hay: “Hằng ngày, từ 3 giờ sáng đến 17 giờ, hàng chục tàu hút cát tập trung tại khu vực ngã ba sông để hoạt động. Vào mùa nước sâu, điểm hút cát thường cách bờ sông vài chục mét. Tuy nhiên, vào mùa cạn, nhiều tàu áp sát bờ để hút cát, tiếng máy nổ ầm ầm suốt ngày đêm. Chúng tôi phản ánh rất nhiều lần nhưng không thấy có cơ quan nào đến xử lý những người vi phạm này”.

Không nên để người dân "di tản" mãi

Trao đổi với chúng tôi về thực trạng trên, ông Nguyễn Văn Thành, Phó bí thư chi bộ tổ 38, phường Ngọc Thụy khẳng định: “Tình trạng hút cát trái phép chính là một trong những nguyên nhân cơ bản gây ra tình trạng sạt lở tại địa phương. Ngoài ra, việc xả nước thải sinh hoạt một cách bừa bãi, không được quy hoạch của các hộ dân tổ 38 cũng góp phần không nhỏ “tiếp sức” cho dòng nước “ăn mòn” bờ sông. Vì nước sinh hoạt của bà con thường được thải trực tiếp ra môi trường, không có cống rãnh dẫn nước ra sông khiến cho nước ngấm thẳng xuống lòng đất. Địa tầng khu vực vốn yếu, cộng thêm tình trạng thẩm thấu của nước lâu ngày nên tạo ra các vết đứt gãy trên bề mặt, phía dưới bờ sông bị nhiều lỗ hổng do dòng chảy thúc thẳng vào bờ. Hai nguyên nhân đó cộng lại, việc sạt lở xảy ra là điều tất yếu”. Về việc khắc phục vụ sạt lở hôm 4-7, ông Thành cho biết: "Ngay ngày hôm sau, UBND phường Ngọc Thụy đã có mặt tại hiện trường để kiểm tra. Trước mắt, phường yêu cầu các gia đình bị sạt lở nhanh chóng sơ tán tài sản và người ra khỏi khu vực để tránh thiệt hại đáng tiếc". Ông Thành cho chúng tôi biết thêm: “Hiện các gia đình đã cơ bản làm xong phần kè gia cố tại các điểm sạt, tình hình tạm thời đã được kiểm soát”.

Ông Thẩm Bá Phước, Chủ tịch UBND phường Ngọc Thụy cho biết: “Tình trạng sạt lở tại khu vực ngã ba sông Hồng - sông Đuống thuộc địa phận tổ 38, phường Ngọc Thụy xảy ra đã nhiều năm nay, đặc biệt vào mùa mưa lũ, nhưng đến nay địa phương vẫn chưa có biện pháp xử lý triệt để”. Tuy nhiên, sau mỗi lần xảy ra sạt lở, UBND phường đều xuống hiện trường, tổ chức sơ tán người dân và hỗ trợ họ làm kè bao chống sạt lở,  đây chỉ là biện pháp tạm thời. Theo ông Thước: Để giải quyết dứt điểm tình trạng trên chỉ có một phương án tối ưu nhất là xây dựng kè bê tông kiên cố dọc bờ sông. Trên thực tế tuyến sông Hồng và sông Đuống thuộc địa phận phường Ngọc Thụy đã có dự án làm kè nhưng chẳng hiểu vì lý do gì tuyến kè chỉ làm đến tổ 36 thì dừng lại?”...

Bài và ảnh: Quý Nguyễn