TS Nguyễn Huy Nga trả lời phỏng vấn báo chí

Số người bị sốt xuất huyết tăng mạnh

-Dịch SXH ở một số tỉnh, thành phố phía đang ngày càng diễn biến phức tạp. Liệu dịch có thể bùng phát trong 6 tháng cuối năm 2008, thưa ông?

Theo số liệu thống kê của Viện vệ sinh dịch tễ Trung ương, tính đến giữa tháng7-2008, trên cả nước có khoảng hơn 30.000 ca mắc SXH, tập trung chủ yếu ở miền Nam với hơn 20.000 ca, miền Trung 2.500 ca, còn lại là miền Bắc và Tây Nguyên, với tổng số 20 trường hợp đã tử vong. Dạng virus SXH hiện nay chưa có biến đổi, vẫn là dengue 1, dengue 2. Tuy nhiên dịch SXH năm nay đã bắt đầu xuất hiện một số điểm khác biệt so với những năm trước đây, là tỷ lệ người lớn (trên 15 tuổi) mắc SXH ở khu vực phía Nam đang tăng dần (trước đây chủ yếu là trẻ em), ở miền Bắc thì tỷ lệ mắc giữa người lớn và trẻ em tương đương nhau.

Đến lúc này, tình hình dịch SXH chưa đến mức đáng báo động, song nguy cơ bùng phát mạnh từ nay đến cuối năm là rất lớn do một số nguyên nhân như: thời tiết năm nay diễn biến thất thường và mưa nhiều hơn; SXH ở miền Nam năm nay xuất hiện sớm hơn và tăng cao liên tục, gần như chưa có thời điểm gián đoạn; các biện pháp phòng chống dịch trong cộng đồng chưa có nhiều biến chuyển; đặc biệt, dự án phòng chống SXH quốc gia đã tạm thời dừng lại từ cuối năm 2007, do đó toàn bộ nguồn lực từ dự án này gồm kinh phí, cộng tác viên... không còn, dẫn đến công tác phòng chống dịch tại nhiều địa phương rơi vào tình trạng lúng túng, bị bỏ bê.

Ở các tỉnh phía , dịch sốt xuất huyết năm nay xuất hiện sớm và liên tục tăng cao, đặc biệt là tại tỉnh Cà Mau và Bạc Liêu. Đối tượng mắc chủ yếu vẫn là trẻ em dưới 15 tuổi. Tuy nhiên số người trưởng thành mắc bệnh đang có dấu hiệu tăng dần. Tỷ lệ chết/mắc là 20/20.000 được đánh giá là một thành công của y tế dự phòng và điều trị, do phát hiện các ca bệnh sớm, công tác điều trị không chỉ tập trung ở các bệnh viện trung tâm như Bệnh viện Nhi đồng 1 và 2 mà đã có phác đồ điều trị tận các bệnh viện tuyến huyện.

Từ nay đến hết mùa dịch, tại các tỉnh phía vẫn diễn biến phức tạp đặc biệt vào mùa mưa, nước đọng nhiều. Thông thường năm trước cứ đến mùa lũ lụt thì SXH xuống, nhưng mấy năm nay ở đồng bằng Sông Cửu Long không có ngập lụt nên dịch SXH năm nay kéo dài, dai dẳng đến cuối năm.

-Tại sao dịch SXH lại bùng phát mạnh ở các tỉnh phía ? Trong thời gian bao lâu nữa thì có thể chủ động phòng chống SXH?

-Rất khó nói vì chu kỳ SXH cứ 3 – 4 năm lại bùng phát một lần. Tuy nhiên SXH bùng lên là phải có mầm bệnh lan vào vùng đó, đồng thời là phải có muỗi có thể lan truyền bệnh, mật độ muỗi tồn ở khu dân cư nào đó tăng hơn so với bình thường. Thời gian qua, tại Cà Mau số người bị SXH tăng mạnh là do có nhiều kênh rạch, muỗi ở các khu vực xuất hiện nhiều, mầm bệnh nhiều.

Còn tại thành phố Hồ Chí Minh, do dân số đông khoảng 7-8 triệu người, nếu so về tỷ lệ /người dân thì số mắc còn thấp hơn so với các địa phương khác. Tuy nhiên đây là thành phố nên SXH rất dễ xảy ra ở các khu đô thị, đặc biệt là khi mùa mưa tới, nước đọng trong khu vực xây dựng, khu vực ngoại thành; mật độ dân cư ở đây cũng lớn, việc muỗi lan truyền từ người này sang người khác dễ dàng hơn; dân cư từ nơi khác về nhiều, nhất là học sinh sinh viên từ vùng chưa bị SXH về nơi có dịch cũng rất dễ bị nhiễm bệnh. Trong khi đó việc xử lý phun hóa chất, diệt muỗi, xử lý hóa chất khó khăn hơn.

Tại tất cả các nước nhiệt đới, dịch đã lưu hành, một số nước như In-đô-nê-xi-a, Việt , Thái Lan, Xin-ga-po, việc khống chế hoàn toàn rất khó khăn. Tổ chức Y tế thế giới đã dự đoán SXH sẽ ngày càng tăng lên chứ không giảm đi so với biến đổi khí hậu. Do đó, nhiệm vụ của chúng ta là khống chế không để số mắc lan rộng thành các đường dịch. Bộ Y tế phấn đấu dịch SXH năm nay thấp hơn năm trước 10%, tuy nhiên SXH có tính chu kỳ nên chúng ta phải cố gắng để tỷ lệ mắc ở mức thấp nhất.

Nhiều người dân vẫn chưa có ý thức phòng bênh

-Ông đánh giá ý thức của người dân trong việc phòng chống dịch SXH?

-Dịch tăng theo mùa, đầu năm ít, khi vào mùa dịch tăng lên, nhưng mầm bệnh còn, muỗi vẫn còn, nên ý thức người dân rất quan trọng. Nếu không còn loăng quăng thì sẽ không còn SXH, do đó người dân cần tham gia phong trào của cộng đồng, tránh trẻ em bị mắc, kịp thời đưa người bệnh đến viện để tránh tử vong. Nhiều người dân chưa có ý thức phòng bệnh. Tình trạng nước mưa đọng lại quanh nhà trong các gáo dừa, bát sứt, lốp xe hỏng có ở khắp mọi nơi, đặc biệt là phía Nam; ở đây có những nhà dân chứa vài chục hay tới cả trăm vại nước mưa. Hơn nữa hiện tượng thời tiết La Nina làm mùa mưa tới sớm và nhiều hơn mọi năm. Đây chính là môi trường thuận lợi cho muỗi gây bệnh sinh sôi mạnh.

Hiện nay, Việt Nam đang phải đối mặt với quá nhiều các loại dịch bệnh như ở miền Bắc là tiêu chảy cấp, cúm gia cầm, ở miền Nam là sốt xuất huyết, dịch tay chân miệng... không kể đến các bệnh dịch khác vẫn lẻ tẻ nổi lên và lưu hành thường xuyên. Chính vì vậy mà sự chú ý của cộng đồng, các phương tiện truyền thông và đặc biệt của chính các cấp chính quyền đối với phòng chống SXH cũng bị giảm sút.

-Vậy, ông có cảnh báo gì về cách phòng, chống các dịch bệnh này?

- Sự xuất hiện, tái xuất hiện nhiều dịch bệnh nguy hiểm ở nước ta thời gian gần đây do nhiều nguyên nhân như thời tiết, dịch bệnh xâm nhập... nhưng nguyên nhân chính vẫn xuất phát từ ý thức phòng chống bệnh yếu kém của chính người dân. Chẳng hạn, bệnh tiêu chảy cấp, SXH đều do ý thức vệ sinh môi trường, VSATTP yếu kém. Ởnhiều khu vực, các loại virus, trùng bệnh lây lan đã tồn tại trong nguồn nước, môi trường, nhiều khu vực khác còn tồn tại một số ổ dịch thiên nhiên (trên gia súc, động vật), cộng thêm với thời tiết diễn biến phức tạp... khiến cho nguy cơ bùng phát các dịch bệnh là rất lớn nếu chúng ta chủ quan, lơ là. Vì vậy, việc chủ động phòng, chống dịch bệnh từ các cấp quản lý, chính quyền đến công tác tuyên truyền, giáo dục cộng đồng cần được đẩy mạnh hơn.

Bài, ảnh: Hải Duy