Bà Ngô Thị Xuân (52 Cách Mạng Tháng 8, thị trấn Tri Tôn, huyện Tri Tôn, An Giang) khiếu nại việc mình bị tỉnh “giật bán hết 73 công đất” đề nghị “sớm xem xét giải quyết trả đất lại để gia đình có đất sản xuất”.

Theo đơn, nguyên gia đình bà có phần đất 73 công tọa lạc tại xã Tân Lợi, Tịnh Biên, An Giang do bà ngoại của bà là Lê Thị Lời đứng bộ tại lô số 45 tờ 2 sổ địa chính. Thời kỳ chiến tranh, gia đình bà vẫn quản lý sử dụng. Từ năm 1983-theo trình bày của bà-đất bị dậy phèn, lúa chết, gia đình đi làm mướn bỏ đất hoang. Năm 1991 do kênh đào qua đất, gia đình bà được bồi thường thiệt hại. Tuy vậy, “đến năm 1992 đất vẫn còn bị phèn chưa ai làm được”.

Căn cứ Luật Đất đai, đất không sử dụng trong thời hạn 12 tháng mà không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định giao đất đó cho phép, thì Nhà nước thu hồi; năm 1986, UBND huyện Tịnh Biên đã chỉ đạo lâm trường huyện tiến hành cày vỡ đất hoang khu vực có phần đất 73 công nêu trên. Ngày 10-5-1991, UBND huyện Tịnh Biên có Chỉ thị 01/CT-UB cho phép chuyển từ đất hoang, đất trồng tràm thành đất trồng lúa hai vụ, đăng ký sử dụng từ năm 1991 đến năm 1993, vùng đất thuộc địa bàn hai xã Tân Lợi và An Hảo. Gia đình bà Ngô Thị Xuân không hề có ý kiến cũng không đăng ký sử dụng. Ngay khi kênh đào qua phần đất, gia đình bà có nhận bồi thường rồi sau đó vẫn để đất hoang (như đơn nêu). Chứng tỏ, gia đình bà Xuân không sử dụng đất liên tục, để đất hoang trong nhiều năm. Năm 1995 khi bà làm đơn xin lại đất, UBND xã Tân Lợi đã có công văn số 02/VB-UB trả lời: “Căn cứ khoản 3 điều 26 Luật Đất đai; Căn cứ thông báo số 10 công văn số 24 của UBND huyện: Đối với diện tích, huyện đã chính thức bàn giao cho kiểm lâm tỉnh quản lý, đã xét giao cấp cho người khác thì phải giữ nguyên canh, “Không giải quyết theo yêu cầu của bà Ngô Thị Xuân”.

Bà Ngô Thị Xuân tiếp tục làm đơn. Ngày 1-11-1995, UBND huyện Tịnh Biên có công văn 303/QĐ-UB “Bà Ngô Thị Xuân chưa thực hiện việc sản xuất liên tục mà bỏ đất hoang, hơn nữa vào thời điểm năm 1986 chủ trương của Đảng và Nhà nước quy hoạch cày vỡ đất hoang để sạ cho đến khi có chủ trương khai hoang, nhiều năm liền vẫn không đăng ký trực tiếp UBND xã Tân Lợi để xin ưu tiên hoặc được cấp đất. Vì vậy việc khiếu nại xin lại đất của bà không thể xem xét giải quyết được”.

Bà Ngô Thị Xuân vẫn khiếu nại, viện dẫn năm 1993, mình đã cày xới “chuẩn bị” canh tác. Ngày 10-9-1999, UBND tỉnh An Giang ra công văn 1993/QĐ-UBKN giữ nguyên nội dung giải quyết khiếu nại số 303/QĐUB của UBND huyện Tịnh Biên; bác yêu cầu khiếu nại đòi lại đất của bà Ngô Thị Xuân “vì trước năm 1985 đất đã bị bỏ hoang nhiều năm. Hơn nữa, khi có Chỉ thị 01/CTUB ngày 10-5-1991 của UBND huyện Tịnh Biên cho phép nhân dân đăng ký xin đất để khai hoang canh tác hai vụ lúa thì bà Xuân đã không đăng ký nhận đất sản xuất. Nay địa phương đã xét cấp cho nhân dân huyện Chợ Mới sản xuất ổn định. Do đó không thể giải quyết trả đất cũ theo yêu cầu khiếu nại của bà Xuân”. Đây là quyết định giải quyết cuối cùng và có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký.

Theo quy định tại điều 2 Luật Khiếu nại, tố cáo, quyết định giải quyết khiếu nại cuối cùng là quyết định có hiệu lực thi hành và người khiếu nại không được quyền khiếu nại tiếp. Nhưng bà... vẫn khiếu nại. Bà cho rằng gia đình bà đã trực tiếp canh tác lúa mùa trên diện tích này đến năm 1987. Khi có chủ trương cấp đất khu vực tràm cháy gia đình bà có xin lại, có văn bản của UBND xã Tân Lợi về việc bồi thường đất của gia đình bị múc kênh. Ngày 3-3-2005, UBND tỉnh An Giang có công văn 24/CV-UBKN trả lời-khu đất bà Xuân khiếu nại đã bỏ hóa trước khi lâm trường sử dụng trồng tràm. UBND huyện Tịnh Biên cấp cho dân khai phá sản xuất, bà Xuân không được cấp đất do bà không đăng ký. Luật Đất đai năm 2003, tại Điều 38 khoản 11 quy định Nhà nước thu hồi đất đã sử dụng trong trường hợp “Đất trồng cây hằng năm không được sử dụng trong thời gian 12 tháng liền”; Điều 10 khoản 2 quy định “Nhà nước không thừa nhận việc đòi lại đất đã được giao theo quy định của Nhà nước cho người khác sử dụng trong quá trình thực hiện chính sách đất đai của Nhà nước...”.

Tại buổi làm việc ngày 2-11-2007 giữa Đoàn Thanh tra liên ngành, UBND tỉnh An Giang và bà Ngô Thị Xuân, Phó chủ tịch UBND tỉnh An Giang Huỳnh Thế Năng đã thống nhất kết luận của Thanh tra liên ngành của Chính phủ, “việc đòi lại đất của bà Xuân là không có cơ sở pháp lý. Tuy nhiên xét hoàn cảnh, điều kiện sống của gia đình bà Xuân thuộc diện cận nghèo, tỉnh giao UBND huyện Tri Tôn (nơi bà Xuân cư trú) cấp cho bà một phần đất có diện tích bằng diện tích bình quân của nhân dân trong huyện và giải quyết chính sách xã hội; với đề nghị-bà Xuân làm đơn xin cấp đất để chính quyền có căn cứ giải quyết” (theo báo An Giang ngày 13-11-2007).

Cách giải quyết của UBND tỉnh đối với bà Ngô Thị Xuân là có tình có lý, phù hợp với quy định của Luật Đất đai, đúng chính sách. Đáng tiếc là bà Ngô Thị Xuân vẫn không chấp nhận. Trong đơn đề ngày 8-4-2008, bà tiếp tục đòi hỏi “Nhà nước và Thủ tướng Chính phủ cùng các cơ quan sớm xem xét trả đất lại cho gia đình tôi”? Đó là đòi hỏi thiếu căn cứ và khó chấp nhận.

HÀ HẢI PHONG