Nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải đã từng gọi doanh nghiệp, doanh nhân là đội ngũ xung kích trong công cuộc phát triển kinh tế và hội nhập. Nhà văn Lê Lựu thì ví doanh nhân như những người chiến sĩ trên mặt trận xây dựng kinh tế.

Thực tế có  rất nhiều doanh nhân thành đạt xuất thân từ bộ đội. Bộ đội và doanh nhân đều cần có những phẩm chất và năng lực giống nhau...

Các doanh nhân đã từng là Bộ đội Trường Sơn trước Đài tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn

Những doanh nhân đã từng mang quân phục

Đầu năm ngoái, tôi được tham gia trong Đoàn công tác của  Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đi thăm hữu nghị chính thức ba nước châu Âu là Vương quốc Anh, Cộng hòa liên bang Đức và Cộng hòa Ai-len. Trong Đoàn doanh nghiệp Việt Nam đi theo Thủ tướng, tôi để ý có một doanh nhân có dáng vóc thư sinh, nói tiếng Anh khá chuẩn, là Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần đầu tư và dịch vụ Thái Bình Dương. Công ty này đang tham gia hàng trăm dự án xây dựng cơ sở hạ tầng. Trong chuyến đi, anh cũng đã ký được nhiều hợp đồng có giá trị với các đối tác nước ngoài. Trò chuyện với anh, tôi thật bất ngờ bởi vị doanh nhân này chính là Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Phan Văn Quý, thương binh hạng 4/4 nguyên là chiến sĩ lái xe Sư đoàn 571 thuộc Bộ đội Trường Sơn-Đường Hồ Chí Minh (đơn vị chủ công đưa bộ đội hành quân thần tốc trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử). Anh Quý nói rằng, nguyên nhân quan trọng dẫn đến sự thành công của anh trên thương trường chính là những tháng ngày trong quân ngũ. Quân đội đã rèn giũa anh trở thành một con người có bản lĩnh vững vàng, dám hy sinh, dám chịu trách nhiệm, đó cũng là phẩm chất cần có của một doanh nhân.

 Trong chuyến công tác này, tôi còn được biết ông Hồ Huy, người đứng đầu Tập đoàn Mai Linh nổi tiếng cũng đã một thời mang quân phục, chiến đấu trên chiến trường ác liệt. Ông Hồ Huy khẳng định: Phẩm chất của người chiến sĩ rất cần  cho các doanh nhân hiện nay. Chưa có số liệu thống kê, nhưng chắc chắn số lượng các doanh nhân đã từng mang quân phục ở Việt không phải là ít. Chỉ tính riêng số lượng các doanh nhân đã từng là Bộ đội Trường Sơn đã đến hơn 200 người. Cựu chiến binh Lê Duy Hảo, Giám đốc Công ty Sông Lô (Hà Giang) đã nói với chúng tôi rằng: Quân đội là trường đại học lớn cho thanh niên, là lớp bồi dưỡng rất quan trọng cho các doanh nhân chân chính Việt .

Những bộ đội khoác áo doanh nhân

Đầu năm nay, tôi theo chân đồng chí Thiếu tướng Lương Sĩ Nhung, Tư lệnh Binh đoàn 12, Tổng giám đốc Tổng công ty  Xây dựng Trường Sơn đi “đốc chiến” trên các công trình xây dựng. Dư luận  vẫn có những xì xào, bàn tán về vị giám đốc này, tổng giám đốc kia “tiêu tiền như nước”. Nhưng khi cùng ăn, cùng ở với một vị Tổng giám đốc của một doanh nghiệp xây dựng lớn nhất quân đội, tôi phải khẳng định rằng, những hiện tượng tiêu cực nói trên không thể có ở Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn bởi người đứng đầu doanh  nghiệp này nổi tiếng là tiết kiệm. Xuống đơn vị cơ sở, anh hòa mình với người lao động. Thời gian anh dành để ngủ chỉ khoảng 3, 4 giờ mỗi ngày. Đi công tác mà anh mang theo hàng “núi” tài liệu. Ngồi trên xe tranh thủ đọc, buổi tối trước khi đi ngủ cũng đọc. Sáng dậy sớm lại đọc… Thiếu tướng Lương Sĩ Nhung tâm sự: “Trong chiến tranh, việc mở đường, thông tuyến liên quan đến tính mạng của đồng đội mình, do vậy phải xây dựng phương án thật nhanh. Còn hiện nay, trong hòa bình, yếu tố đầu tiên của việc mở đường, xây cầu là phải xem hiệu quả kinh tế-xã hội, quốc phòng-an ninh. Đơn vị chúng tôi không được bao cấp, do đó phải tính toán thật hợp lý các chi phí sản xuất, giá thành… để bảo đảm không bị lỗ”.

Mới đây, khi dự lễ khánh thành Tòa nhà Đa năng Đại học Ngoại thương, GS.TS.Hoàng Văn Châu, Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương đã khẳng định với chúng tôi: Hiếm có vị giám đốc nào tài ba như Đại tá Nguyễn Đăng Giáp, Giám đốc Công ty Đầu tư xây lắp và thương mại 36 (Tổng công ty Thành An). Chỉ dưới sự điều hành của vị giám đốc  này, công trình Tòa nhà đa năng  xây dựng trong “cơn bão giá” mới có thể hoàn thành đúng tiến độ. 

Trong đội ngũ doanh nhân Việt Nam hiện nay, số lượng các doanh nhân là sĩ quan quân đội không nhiều, nhưng “họ đã những người lính hai lần xung kích” như nhận xét của Tiến sĩ Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam. Các doanh nghiệp, doanh nhân trong quân đội luôn xung kích vào những vấn đề khó khăn nhất trên mặt trận xây dựng kinh tế. Rất nhiều công trình, dự án mà nhiều doanh nghiệp, nhiều nhà thầu bỏ cuộc đã được giao cho các doanh nghiệp quân đội đảm nhiệm.

Kinh doanh cũng giống như một trận đánh

Khi mới tiếp xúc với “ông bầu” Đỗ Quang Hiển, Chủ tịch tập đoàn T&T kiêm Chủ tịch HĐQT Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn-Hà Nội (SHB) tôi cứ ngỡ anh đã từng là bộ đội bởi tác phong của anh không khác gì một người chiến sĩ. Thế nhưng, trên thực tế, “ông bầu Hiển” chưa từng nhập ngũ mà nói theo ngôn ngữ của “ông bầu” này là “tôi đang rèn luyện theo phong cách quân nhân”.

“Ông bầu Hiển” nói với tôi: “Kinh doanh cũng giống như một trận đánh; biết địch, biết ta, trăm trận trăm thắng”. “Ông bầu Hiển” còn cho tôi biết: Ở những nước có nền công nghiệp tiên tiến, để đào tạo một doanh nhân phải qua hai giai đoạn. Giai đoạn đầu là rèn luyện tính kỷ luật, nhân cách, tác phong cũng giống như việc huấn luyện tân binh. Giai đoạn hai mới bắt đầu trang bị các kiến thức về kinh doanh. Ở Việt cũng cần phải có những trường, lớp như vậy.

Có người đã so sánh rằng doanh nhân giỏi hiện nay là những tướng lĩnh thao lược trên mặt trận kinh tế cũng giống như các tướng lĩnh trước kia đánh giặc cứu nước. Không phải tình cờ mà gần đây nhiều sách quản lý của phương Tây không chỉ vận dụng lý thuyết trò chơi hiện đại mà còn tìm tòi vận dụng các mưu kế của Binh pháp Tôn Tử cho kinh doanh.

Theo nhiều nhà nghiên cứu thì phẩm chất, năng lực cần có của doanh nhân Việt ngày nay cũng giống như phẩm chất, năng lực cần có của một sĩ quan quân đội. Để thành đạt, doanh nhân không thể không có TRÍ để hiểu biết thị trường, nắm được khoa học công nghệ tiên tiến; không thể không có DŨNG để dám dấn thân vào thương trường và quyết thắng. Doanh nhân cũng phải có NHÂN để lập thân, khẳng định nhân cách của mình qua kinh doanh. Trí, dũng, nhân đó cũng là những phẩm chất, năng lực cần có của người cán bộ quân đội.

Bài và ảnh: ĐỖ PHÚ THỌ