Hiện nay, các doanh nghiệp tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đang có nhu cầu tuyển dụng lao động, đặc biệt là lao động phổ thông khá lớn. Thế nhưng, nghịch lý đã xảy ra, ở khu vực này tỉ lệ thất nghiệp vẫn ở mức cao so với cả nước, song các doanh nghiệp lại không tuyển dụng được lao động. Đâu là nguyên nhân của tình trạng trên?

Lớp nghề cơ khí tại Trường Trung cấp nghề tỉnh Vĩnh Long.

Lao động phổ thông cũng khó tuyển

Không phải đến thời điểm hiện nay khu vực ĐBSCL mới thiếu lao động, mà tình trạng này đã xảy ra từ nhiều năm trước. Đáng chú ý là tình trạng thiếu lao động không chỉ xảy ra đối với các khu công nghiệp, cụm công nghiệp của các địa phương, các doanh nghiệp, mà ở khu vực nông thôn hiện cũng thiếu lao động phục vụ sản xuất nông nghiệp. Nguồn nhân lực trở thành vấn đề “nóng” của khu vực này.

Ông Nguyễn Quốc Vững, Giám đốc Trung tâm giới thiệu việc làm thanh niên TP Cần Thơ cho biết: Từ đầu năm đến nay, các doanh nghiệp có nhu cầu tuyển 10.000 lao động các loại (trong đó 500 lao động phổ thông) cho các doanh nghiệp mà kiếm mãi không đủ. Đến nay, chúng tôi mới chỉ giới thiệu cung ứng được 3.000 lao động, đáp ứng được 30% so với nhu cầu của thị trường.

Hay tại các nhà máy chế biến thủy sản ở tỉnh Cà Mau hiện đang có nhu cầu tuyển dụng khoảng gần 1.000 lao động. Tuy nhiên, các doanh nghiệp mới chỉ tuyển dụng được một số rất thấp so với nhu cầu thực tế. Tỉnh Bạc Liêu, cũng trong tình trạng đói lao động như trên. Từ đầu năm đến nay, số người được giải quyết việc làm chỉ đạt khoảng 2.000 người, một con số “khiêm tốn” so với chỉ tiêu đề ra 12.000 lao động được giới thiệu việc làm trong năm 2009. Các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp chế biến thủy sản (nhu cầu sử dụng lao động phổ thông lớn) tại khu vực ĐBSCL đang rơi vào tình cảnh “đói” lao động.

Bài toán cũ-thách thức mới

Giải thích về nghịch lý thừa lao động mà tỉ lệ thất nghiệp vẫn ở mức cao trong khi doanh nghiệp vẫn “đói” lao động, đặc biệt là lao động phổ thông, bà Lâm Nhật Phượng, Phó Giám đốc Sở Lao động Thương binh và Xã hội TP Cần Thơ cho hay: Nguyên nhân của tình trạng trên do tâm lý ngại xa gia đình, muốn tìm việc làm nhẹ nhàng, có mức thu nhập khá trong khi trình độ, tay nghề phần lớn người lao động chỉ là “con số không”. Suy nghĩ đó đã có từ lâu. Họ quan niệm rằng, nếu không tìm được việc làm như ý thì cũng chẳng chết đói, về nhà làm ruộng, hoặc làm thuê cũng đủ kiếm sống. Hơn nữa, làm việc ở các doanh nghiệp thường bị áp lực, gò bó về thời gian, họ không quen và không thích điều này. Tâm lý này càng khiến công tác đào tạo, dạy nghề, đặc biệt là vấn đề giải quyết việc làm, cung cấp lao động cho xã hội ở ĐBSCL luôn gặp không ít khó khăn, trở ngại.

Còn theo ông Nguyễn Văn Dũng, Hiệu trưởng Trường Trung cấp nghề Vĩnh Long: Ngoài yếu tố lương hấp dẫn, thì môi trường làm việc, sự quan tâm đến đời sống của người lao động là yếu tố quan trọng để các doanh nghiệp thu hút, giữ chân người lao động. Hiện nay trên địa bàn đang có tình trạng một số doanh nghiệp chỉ tuyển lao động theo thời vụ mà không ký hợp đồng nhằm “né” các khoản đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, khiến người lao động lo ngại, không “mặn mà” với công việc. Thêm vào đó, công tác vận động tuyên truyền, giáo dục, hướng nghiệp cho học sinh, người dân lại chưa được quan tâm. Nếu không kịp thời khắc phục “lỗ hổng” này thì không chỉ gây ảnh hưởng đến công tác đào tạo, dạy nghề mà còn ảnh hưởng tới việc tuyển dụng lao động của doanh nghiệp. Tiếp đó, ông Nguyễn Quốc Vững nhấn mạnh: Đã đến lúc phải vận động, tuyên truyền làm thay đổi nhận thức của người dân về vấn đề hướng nghiệp, việc làm, khắc phục yếu tố tâm lý. Nếu chỉ chú trọng công tác đào tạo nghề mà không chú ý đến việc làm thay đổi nhận thức của người dân thì tình trạng “đói” lao động sẽ còn tiếp diễn.

Việc khắc phục tâm lý của người dân, làm thay đổi nhận thức của họ đối với vấn đề lao động, việc làm, dĩ nhiên không thể giải quyết một sớm một chiều, mà cần phải có lộ trình phù hợp. Khắc phục nhanh điểm hạn chế này thì các tỉnh ĐBSCL mới thoát khỏi cảnh “đói” lao động.

Bài và ảnh: NGUYỄN KIỂM