Trong nhiệm vụ năm học 2006-2007, Bộ trưởng Bộ Giáo dục-Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân đã chỉ rõ là toàn ngành GD-ĐT "Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích"-căn bệnh đã biến một bộ phận thầy, trò phải dối trá, giả tạo để ảnh hưởng đến phong trào thi đua của toàn ngành, của trường, của lớp. Ngành giáo dục-đào tạo đã nhận rõ mối nguy hiểm của căn bệnh, quyết chữa trị bằng được, từ đó gỡ dần mối tơ vò lắm chuyện oái oăm trong ngành. Để hiểu rõ thêm thực trạng nguyên nhân và tìm cách khắc phục yếu kém của giáo dục hiện nay, chúng tôi xin có mấy ý kiến như sau:

1. Nên xem xét bỏ các chỉ tiêu giao cho ngành giáo dục từng cấp, từng trường. Đã là chỉ tiêu mà HĐND-UBND giao cho thì ai dám chống lại, kể cả giám đốc sở đến các trưởng phòng giáo dục quận, huyện. Cấp hành chính giao chỉ tiêu chính là nơi quản lý biên chế, quản lý sinh mạng chính trị từng thầy, cô giáo, nơi quản lý về thi đua khen thưởng, nâng lương, đề bạt v.v.. Bỏ chỉ tiêu, các thầy cô và nhà trường không còn bị dồn ép, dẫn đến tìm mọi cách trong đó có cả nhiều tiêu cực để thực hiện nhiệm vụ được giao, và như vậy sẽ không còn cảnh giả dối, gốc rễ của căn bệnh thành tích.

2. Cần tổ chức tập huấn kỹ càng (không hình thức) cho giáo viên toàn ngành để thống nhất sửa cái sai, phát huy cái đúng và các biện pháp "nói không với tiêu cực". Việc này chắc chắn được giáo viên dễ dàng hưởng ứng vì đã vào nghề "trồng người", trở thành nhà giáo thì họ đã sẵn sàng tâm thế làm việc tốt. Là nhà giáo-vốn là những người được đào tạo trở thành trí thức, họ rất có lòng tự trọng, coi trọng danh dự, muốn nêu "tấm gương sáng cho học sinh noi theo". Trừ một số người đã biến chất, còn đại đa số họ đều có nhận thức đúng về vai trò, nghề nghiệp của mình.

Có nhiều thầy, cô giáo phải "nhắm mắt" sửa điểm, thậm chí phải làm lại học bạ mới, cho học sinh đủ điểm để chuyển trường khác (sau khi phụ huynh đã lo được nơi chuyển) cũng là do bất đắc dĩ, biết sai vẫn làm (có thể được hưởng phong bao), hoặc khi coi thi vẫn làm ngơ trước những mánh khóe tiêu cực của học sinh lớp 12 vì lòng trắc ẩn, thương cho học sinh trải qua 12 năm học mà thi trượt thì tương lai các em sẽ ra sao đây? Việc giải quyết cho hàng vạn học sinh không đỗ vào lớp 10 cũng là bài toán không của riêng ngành giáo dục mà đòi hỏi sự chung sức của toàn xã hội. Rất cần đẩy mạnh việc xã hội hóa giáo dục-đào tạo để huy động các nguồn lực của xã hội cho sự nghiệp lớn lao này. Theo chúng tôi, Bộ GD-ĐT nên tập trung thực hiện tốt lời Bác Hồ "dù hoàn cảnh nào cũng phải thi đua dạy tốt, học tốt...".

3. Tiếp tay cho bệnh thành tích trong nhà trường, gây nên tiêu cực lớn còn có sự đóng góp của phụ huynh học sinh. Trong thời buổi cơ chế thị trường, các vị phụ huynh bận chuyện làm ăn, kiếm sống, làm giàu, còn thì giờ đâu để lo chuyện học hành cho con cái. "Hay hay dở, trăm sự nhờ thầy cô". Nhiều người còn cho rằng, có tiền "dốt cũng thành giỏi", "có tiền mua tiên cũng được" huống chi nâng mấy điểm trong học bạ, làm cái bằng này nọ. Họ có trăm phương nghìn kế để chạy điểm cho con, chạy từ lớp vỡ lòng.

Những yếu kém, hạn chế khuyết điểm trên, như Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã chỉ ra: "Ngoài phần trách nhiệm của Bộ GD-ĐT còn có cả trách nhiệm của Đảng, Chính phủ". Đã đến lúc không chỉ ngành giáo dục, cấp chính quyền, phụ huynh học sinh và cả xã hội cần phải đồng lòng, góp sức.