GS Đào Trọng Thi, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội.

Quyền tự chủ cho các trường sẽ khác nhau

Trao đổi với báo chí bên lề hội thảo “Lấy ý kiến góp ý về việc xây dựng Luật Giáo dục đại học” (trong 2 ngày 19 và 20-4) do Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội tổ chức, GS Đào Trọng Thi cho rằng:

Về chủ trương từ lâu đã nói đến tăng cường tính tự chủ và tự chịu trách nhiệm của nhà trường. Nhưng để điều đó thực sự đi được vào đời sống thì phải có cơ chế cụ thể, quyền tự chủ phải gắn liền với chịu trách nhiệm, hai việc đó luôn đi đôi với nhau.

Vấn đề không phải là cho phép hay không cho phép, các trường tự quyết định khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định, do đó, quy định phải rõ ràng. Từ đó, các trường sẽ có hành lang pháp lý để dựa vào đó hoạt động.  Có như vậy mới tạo được quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm.

Các quyền đó không đồng đều giữa các trường, trường nào có năng lực tốt hơn thì giao quyền tự chủ nhiều hơn, tất nhiên trường có năng lực quản lý kém hơn thì sẽ giao quyền tự chủ thấp hơn.

Chưa nên bỏ thi đại học

Chúng ta phải tiến nhanh tới việc giao quyền tự chủ cho các nhà trường trong việc thi tuyển để các trường tuyển được học sinh có năng lực nhất. Tổ chức thi tuyển theo 3 chung hiện nay cũng có điểm tốt, tiết kiệm được một số hoạt động của các trường nhưng cái mất nhiều hơn. Khi chúng ta tuyển chung không có đặc trưng gì của đại học, trong khi đại học rất đa dạng về ngành nghề, về nhu cầu, yêu cầu chất lượng.

Tuy nhiên, vào thời điểm hiện nay chưa nên bỏ thi đại học vì áp lực cạnh tranh vào nhiều trường đại học vẫn rất căng thẳng, nếu áp dụng hình thức xét hồ sơ sẽ nảy sinh nhiều tiêu cực.

Việc sinh viên học một lúc hai chương trình, tôi cho rằng: sinh viên có năng lực và khả năng khác nhau. Luật làm sao bảo đảm nhu cầu rộng rãi, đa dạng của thanh niên trong học tập. Quan trọng là chúng ta phải đưa ra các điều kiện ra sao khi học hai chương trình, để các em có điều kiện và nhu cầu học được học, vì trong xã hội hiện nay, có những sinh viên khi ra trường phải làm ở những lĩnh vực khác với ngành nghề được đào tạo.

GS. TS Trần Hồng Quân, Nguyên Bộ trưởng Bộ GD-ĐT, Chủ tịch hiệp hội các trường ĐH và CĐ ngoài công lập

Chỉ có đổi mới tư duy, suy nghĩ mới tạo ra môi trường pháp lý thuận lợi, tạo ra sức bật cho nền giáo dục đại học trong giai đoạn mới. Lối tư duy cũ thì việc xây dựng luật chỉ để ép các đối tượng bị quản thì không nên có luật ấy.

Về vấn đề tự chịu trách nhiệm, trong Dự thảo chỉ thấy nêu rất nhiều các nội dung quản lý nhưng không nói ai quyết định nội dung quản lý đó. Nếu nói những nội dung quản lý đó thuần túy thuộc các cơ quan cấp cao thì hầu như triệt tiêu cái gọi là tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các trường.

Nền đại học của chúng ta vừa đào tạo tinh hoa, nhưng cũng là một nền đại học đại chúng, do đó không phải cái gì cũng có thể chung một chuẩn, một điểm sàn…