Từ năm 1975 đến nay, chương trình giáo dục phổ thông của nước ta bao phen đổi thay. Chương trình cũ kết thúc năm 1992, thay vào đó là chương trình cải cách. Năm 2000 hợp nhất hai bộ sách giáo khoa môn văn và toán của miền Bắc và miền làm một. Đến năm 2006, thì chương trình cải cách chấm dứt “sứ mệnh”, nhường chỗ cho chương trình phân ban. Để đưa được chương trình phân ban hiện nay vào triển khai đại trà thì Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng mất 4 năm trầy trật, mấy lần trì hoãn, có nhiều điều chỉnh, đổi thay, từ 2 ban thành 3 ban, thêm ban cơ bản…

Ảnh minh họa/internet.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT), thì chương trình ra đời sau bao giờ cũng tốt hơn, có nhiều ưu điểm vượt trội, phù hợp với sự phát triển giáo dục của đất nước và thế giới. Đánh giá một cách công bằng, khách quan, khoa học, tổng thể thì quả thật đúng như vậy. Từ hình thức trình bày đến nội dung biên soạn ở tất cả môn học có chất lượng hơn, thiết thực, phù hợp hơn với trình độ, tâm lý học sinh. Nhưng không hiểu sao, thực tế của chương trình phân ban được triển khai 3 năm qua lại đang diễn ra theo chiều hướng ngược lại, nảy sinh nhiều khập khễnh, bất cập, nhất là về cơ cấu các ban?

Theo số liệu mới đây của Bộ GD-ĐT, cho thấy đã có sự mất cân đối nghiêm trọng giữa các ban. Tỉ lệ học sinh (HS) chọn ban cơ bản cứ năm sau cao hơn năm trước. Năm học 2006-2007, có 74,2% HS lớp 10 cả nước chọn ban cơ bản. Hai năm sau, năm học 2008-2009, khi lứa HS này lên lớp 12, tỉ lệ HS lớp 12 cả nước theo ban cơ bản nâng lên 76,7%. Cùng trong năm học 2008-2009, tỉ lệ HS lớp 11 ban cơ bản là 81,26% và tỉ lệ này ở khối 10 là 83,8%. Trong đó, khu vực Tây Bắc bộ có đến 94,3% HS lớp 10 học ban cơ bản, ở Đông Bắc bộ là 91,9%, các khu vực còn lại cứ 5 HS có 4 em chọn ban cơ bản. Ban cơ bản ngày càng gia tăng, số HS theo ban khoa học tự nhiên (KHTN) và khoa học xã hội (KHXH-NV) ngược lại, ngày càng teo tóp, mỏng manh. Đến năm học vừa rồi, số HS lớp 10 chọn ban KHXH-NV chỉ còn 1,9% tổng số HS cả nước. Và tỉ lệ HS theo ban KHTN cũng chỉ khiêm tốn ở mức 14,2%. Năm học mới này, tuy chưa có thống kê tỉ lệ HS phân ban nhưng tình hình chung ở hầu hết các tỉnh thành, tỉ lệ HS chọn ban cơ bản tiếp tục chiếm ưu thế. Như vậy, mục tiêu chính của Chương trình phân ban, là nhằm phân luồng và phát huy năng khiếu, sở trường của HS, đang đứng trước nguy cơ bị lung lay, phá sản.

Nguyên nhân là do nguyện vọng của học sinh, nhà trường và Bộ “đá nhau” giữa năng khiếu, quản lý, đào tạo chuyên sâu và thực tiễn sử dụng trong cơ chế thị trường…

Chúng tôi thiết nghĩ, kế hoạch phân ban của Bộ Giáo dục và Đào tạo là hoàn toàn đúng về mục đích cải tiến trong giáo dục, song còn chưa đúng, chưa sát về phương pháp thực hiện. Do đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần thiết phải thay đổi lại cho đúng cách xác định mục tiêu của giáo dục nói chung cũng như trong phân luồng, đào tạo nhân tài nói riêng. Có như thế, việc chọn ban của học sinh giảm bớt nghiêng, lệch quá lớn về ban cơ bản.

ĐỖ TẤN NGỌC