Tại phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 3-2019 vừa diễn ra, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Giao thông vận tải dứt khoát không lùi tiến độ dự án này nữa. Hiện nay, việc kết nối với các tuyến vận tải công cộng, bảo đảm hiệu quả vận hành của dự án cũng đang được triển khai.

Yêu cầu bảo đảm tuyệt đối an toàn

Tuyến đường sắt Cát Linh-Hà Đông là tuyến đường sắt đô thị trên cao đầu tiên tại Thủ đô, trải dài hơn 13km, đi qua các quận: Đống Đa, Thanh Xuân, Hà Đông. Theo hệ thống cầu cạn, đoàn tàu đi trên cao chạy dọc đường phố từ Cát Linh, Hoàng Cầu đến Nguyễn Trãi, Quang Trung đi về Ba La (Hà Đông). Toàn tuyến bố trí 12 ga trên cao, trung bình cứ 1km có một nhà ga. Tại nhà ga Cát Linh, điểm đầu tuyến đường sắt, theo quan sát của chúng tôi, những công việc cuối cùng đang được gấp rút hoàn thành. Hoạt động đón, trả khách của nhà ga tập trung ở khu vực tầng 2. Điểm đáng chú ý của các nhà ga trên tuyến là được ứng dụng tự động hóa. Hệ thống bán, soát vé tự động đã được lắp đặt xong. Hệ thống này giúp nâng cao trình độ quản lý, vận hành, khai thác, đơn giản hóa việc đi lại, đáp ứng lưu lượng lớn hành khách trên tuyến. Hành khách mua vé tại máy bán vé tự động, qua cửa soát và lên tàu, giảm công đoạn xếp hàng, chờ đợi.

Đoàn tàu vận hành thử nghiệm trên tuyến đường sắt Cát Linh - Hà Đông. Ảnh: TRỌNG HẢI.

Khoang hành khách bên trong đoàn tàu đường sắt Cát Linh - Hà Đông. Ảnh: HƯNG MẠNH

Khi đoàn tàu chạy thử, nhóm phóng viên chúng tôi được lên tàu để cảm nhận. Đoàn tàu vận hành êm thuận, gần như không nghe thấy tiếng động cơ. Mỗi đoàn tàu có 4 toa, khoang hành khách được bố trí khá rộng rãi. Tốc độ thiết kế cao nhất của đoàn tàu có thể đạt 80km/giờ, tốc độ khai thác trung bình 30km/giờ. Với 13 đoàn tàu toàn tuyến, trung bình cứ 6-9 phút có một chuyến, năng lực vận tải tối đa đạt 28.500 hành khách/giờ/hướng, giúp nâng cao đáng kể khả năng vận chuyển trên tuyến. Đặc thù của đường sắt Cát Linh-Hà Đông là chạy trên cao, do vậy, có thể tránh được các điểm ùn tắc giao thông, bảo đảm tàu đến và đi đúng giờ với thời gian trung bình cho một hành trình là hơn 30 phút từ điểm đầu đến cuối tuyến.

Ban Quản lý dự án đường sắt (Bộ Giao thông vận tải), đại diện chủ đầu tư dự án đường sắt Cát Linh-Hà Đông cho biết, đến nay, dự án đã hoàn thành 99% khối lượng xây lắp. Tổng khối lượng vật tư, thiết bị đã về đến công trường đạt khoảng 99%; công tác thi công lắp đặt thiết bị đạt khoảng 90%. Hiện nay, một số hạng mục còn lại của dự án đang tiếp tục được hoàn thiện, như: Kiến trúc các nhà ga, khu depot (trung tâm kỹ thuật, điều hành) và thi công lắp đặt các thiết bị cho hệ thống báo cháy tự động, hệ thống chiếu sáng, điều hòa, thông gió... Báo cáo tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 3-2019 vừa diễn ra ngày 2-4, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải (GTVT) Nguyễn Văn Thể khẳng định, dự án phải bảo đảm an toàn tuyệt đối trước khi hoàn thành, bàn giao toàn tuyến để vận hành thương mại. Chủ đầu tư đã thuê đơn vị tư vấn nước ngoài đánh giá an toàn hệ thống, khi được đơn vị tư vấn chứng nhận mới đưa dự án vào sử dụng chính thức. Dự án hiện vẫn còn vướng mắc trong khâu nghiệm thu, hoàn tất các thủ tục, bởi có nhiều thiết bị, linh kiện mới, cần thống nhất quy trình, quy định liên quan để bảo đảm vận hành, khai thác. Lãnh đạo Bộ GTVT cũng khẳng định, sẽ phấn đấu để đưa dự án khai thác thương mại vào cuối tháng 4-2019. Tại phiên họp nói trên, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh: "Dự án đường sắt đô thị Cát Linh-Hà Đông đã kéo dài nhiều năm, người dân đang chờ đón, do vậy, không để dự án này kéo dài thêm nữa. Bộ GTVT phải tập trung, thúc đẩy mạnh mẽ các công việc để đạt được kết quả cụ thể".

Hoàn thiện mạng giao thông kết nối

Cùng với việc hoàn thành dự án đường sắt Cát Linh-Hà Đông, công tác tiếp nhận, quản lý, khai thác của TP Hà Nội cũng được dư luận đặc biệt quan tâm. Hà Nội đã thành lập Công ty TNHH MTV Đường sắt Hà Nội, doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước chuyên về vận hành, bảo dưỡng các tuyến đường sắt đô thị của thành phố. Đơn vị này đã chuẩn bị nguồn nhân lực, cử người đi đào tạo, tập huấn, phục vụ cho công việc tiếp nhận dự án. Theo phương án giá vé đề xuất của tuyến đường sắt Cát Linh-Hà Đông, sẽ có 3 loại vé gồm vé lượt, vé ngày, vé tháng. Trong đó, vé lượt cao nhất là 15.000 đồng/lượt để đi từ ga đầu đến ga cuối; đi từ ga 1 đến ga 3 là 8.000 đồng/lượt; ga 1 đến ga 4 là 9.000 đồng/lượt. Vé ngày là 30.000 đồng/ngày (không giới hạn lượt đi lại) và vé tháng là 200.000 đồng/tháng (tính trong 30 ngày kể từ ngày mua vé). Các đối tượng là người có công, người khuyết tật, trẻ em dưới 6 tuổi được miễn tiền vé. Ngoài ra, Hà Nội hỗ trợ 50% giá vé tháng đối với học sinh, sinh viên, công nhân, người cao tuổi; hỗ trợ 30% giá vé tháng cho cán bộ, nhân viên mua vé tập thể. Trong vòng 15 ngày đầu khi đưa vào khai thác thương mại, toàn bộ hành khách được đi tàu miễn phí.

Theo Sở GTVT TP Hà Nội, hiện nay, số lượng tuyến xe buýt hoạt động dọc hành lang đường sắt đô thị Cát Linh-Hà Đông khá lớn với 43 tuyến, chiếm 40% số tuyến của toàn mạng lưới. Tuy nhiên, phân bổ hoạt động của các tuyến buýt này không đều, tập trung chủ yếu tại các nhà ga trên trục đường Nguyễn Trãi-Trần Phú (Hà Đông)-Quang Trung (Hà Đông), trong khi các ga nằm sâu ở nội đô như Láng, Thái Hà, La Thành, Cát Linh ít tuyến hơn, năng lực vận chuyển thấp, không đa dạng về hướng kết nối. Vì vậy, Sở GTVT TP Hà Nội sẽ bố trí, tổ chức các tuyến xe buýt để kết nối với đường sắt đô thị, bảo đảm cung ứng, giải tỏa khách tối ưu nhất, khai thác tối đa năng lực vận hành. Đồng thời, giảm hiện tượng trùng tuyến, giảm mật độ, số lượng xe buýt trên hành lang này. Các điểm dừng xe buýt được bố trí bảo đảm khoảng cách tới nhà ga không quá 500m để tạo thuận lợi cho người dân chuyển tuyến. Sẽ có 17 điểm dừng xe buýt được bổ sung trên tuyến Cát Linh-Hà Đông, nâng tổng số điểm dừng lên 65 điểm ở cả hai chiều, cự ly bình quân giữa hai điểm khoảng 400m. Ngoài ra, sẽ bổ sung thêm 14 nhà chờ xe buýt, đạt tổng số 28 điểm dừng có nhà chờ.

Tại hai vị trí ga đầu và cuối của đường sắt Cát Linh-Hà Đông, mạng lưới xe buýt cũng được tăng cường, vừa giúp gom khách cho đường sắt vừa thuận tiện cho người dân khi muốn đến khu vực khác. Đối với ga Cát Linh, ngoài duy trì 5 tuyến buýt hiện tại sẽ điều chỉnh lộ trình tuyến Kim Mã-Nội Bài thành Hào Nam-Nội Bài và điều chỉnh tuyến Đông Anh-bến xe Giáp Bát để kết nối với nhà ga này. Tại ga Yên Nghĩa, có 12 tuyến buýt tiếp tục duy trì hoạt động, đồng thời, mở thêm 5 tuyến buýt xuất phát từ bến xe Yên Nghĩa đi các huyện ngoại thành.

Đường sắt đô thị sẽ đóng vai trò trung tâm trong hệ thống giao thông công cộng của thành phố. Cùng với tuyến Cát Linh-Hà Đông, các dự án đường sắt khác đang được triển khai tại Hà Nội sẽ góp phần nâng cao năng lực vận tải, đưa dịch vụ giao thông công cộng đến gần hơn với người dân, giải quyết được những vấn đề giao thông bức xúc đang đặt ra hiện nay.

MẠNH HƯNG