Vừa qua, báo Quân đội nhân dân nhận được đơn, thư của một số bà con nguyên là xã viên HTX gốm Vân Đình (thị trấn Vân Đình, Ứng Hòa, Hà Tây) phản ánh: số đất gần 10.000m² trên địa bàn hiện nay mà chính quyền đang cấp cho một cá nhân dự định xây trường tư thục là đất của bà con xã viên đóng góp bằng tiền mặt và tự nguyện bỏ ra 3 tháng lương để mua đất làm cơ sở chứ không phải đất của chính quyền địa phương giao hay cấp cho HTX gốm. Chúng tôi đã về địa phương tìm hiểu sự việc.

Theo đơn, thư phản ánh của các xã viên HTX gốm Vân Đình thì sự việc được tóm tắt như sau: Năm 1964, do nhu cầu mở rộng quy mô sản xuất và tránh ô nhiễm nhà dân, Chủ nhiệm HTX gốm Vân Đình lúc đó là ông Dương Văn Điều đã báo cáo Đảng ủy, chính quyền địa phương (xã Tân Phương) xin được mua lại khu đất của HTX Thanh Long ở thôn Thanh Ấm (cũng thuộc xã Tân Phương) và được chính quyền nhất trí ủng hộ. Số tiền mua đất của HTX gốm Vân Đình là do bà con xã viên đóng góp bằng tiền mặt và tự nguyện bỏ thêm ra 3 tháng lương sản xuất (làm việc nhưng không lĩnh lương) để mua đất làm cơ sở sản xuất chứ không phải đất của chính quyền địa phương giao hay cấp cho HTX gốm Vân Đình. Đến năm 1993, do điều kiện sản xuất gặp khó khăn, HTX gốm Vân Đình xin được giải thể. Dưới sự chủ trì của UBND xã Tân Phương, HTX gốm đã thanh lý một phần đất ở bên ngoài chia cho các xã viên có nhu cầu xây dựng nhà ở. Còn lại 9.386m² đất phía trong, UBND xã Tân Phương giao trách nhiệm cho HTX gốm quản lý, chờ tiếp tục thanh lý. Sau đó HTX gốm Vân Đình cho một bộ phận tiếp tục sản xuất ngói, hứa khi nào không sản xuất nữa sẽ bàn giao trả lại cho xã viên… Sự việc bẵng đi cho đến đầu năm 2007, bà con xã viên nghe tin diện tích gần 10.000m² này đã được UBND thị trấn Vân Đình giao cho một cá nhân xây trường tư thục mà không hề thông qua ý kiến của bà con. Trong khi trên thực tế, sau khi giải thể HTX gốm năm 1993, chưa có một quyết định thu hồi gần 10.000m² đất này từ phía các cơ quan chức năng.

Tại một xưởng gốm (ảnh minh họa)

Chiều ngày , chúng tôi có cuộc trao đổi với ông Bùi Văn Đức, Chủ tịch UBND thị trấn Vân Đình. Theo ông Đức thì: “Vấn đề cấp đất xây dựng trường tư thục là chủ trương của UBND huyện. Việc thu hồi đất và giao đất cũng thuộc UBND huyện, chúng tôi không làm việc trái thẩm quyền như đơn của bà con nêu”. Về vấn đề nguồn gốc đất, một cán bộ địa chính của UBND thị trấn Vân Đình nói: “Nguồn gốc đất bà con HTX gốm Vân Đình đang khiếu kiện hiện nay, ban đầu là đất của HTX Nông nghiệp Hậu Xá (xã Phương Tú) nhường lại cho HTX vôi Thanh Ấm để làm gạch, sau đó HTX vôi Thanh Ấm lại nhượng lại cho HTX gốm Vân Đình”. Theo ông này: “Nhường nghĩa là HTX gốm Vân Đình không phải trả tiền cho HTX Thanh Ấm và cũng không trả tiền cho HTX Nông nghiệp Hậu Xá. Khi HTX gốm giải thể, UBND xã Tân Phương đã đứng ra thanh lý. Diện tích bà con đang khiếu kiện đòi lại hiện nay đã được UBND xã Tân Phương ngày đó thanh lý với giá 6 triệu đồng là bao gồm cả đất và tài sản trên đất. Bởi vì tài sản trên đất ngày đó chỉ có một gian nhà cấp 4 xập xệ nên không ai mua với giá 6 triệu. Số tiền thanh lý này một phần trích vào ngân quỹ xã để xây dựng công trình phúc lợi, còn lại chia theo năm công tác của xã viên đều được sự thống nhất của bà con. Sau đó, một số hộ xã viên còn làm đơn lên xã xin cấp đất ruộng để canh tác. Các hộ này cũng được xã Tân Phương giao đất nhưng phải nộp vào tiền xây dựng xã với giá 180.000 đồng/sào”. Tuy nhiên, khi chúng tôi hỏi các căn cứ liên quan đến sự việc trên, UBND xã Tân Phương và bây giờ là UBND thị trấn Vân Đình không đưa ra được một chứng từ nào.

Chiều cùng ngày, ông Nguyễn Văn Ban, Phó chánh thanh tra huyện Ứng Hòa cho chúng tôi biết: “Sau khi tiếp nhận đơn của bà con HTX gốm Vân Đình, UBND huyện đã giao cho Phòng tài nguyên môi trường huyện xác minh. Sau khi xác minh, cán bộ phòng báo cáo: Đến thời điểm này không tìm thấy một chứng từ nào chứng tỏ việc bà con HTX gốm Vân Đình mua lại đất của HTX vôi Thanh Ấm. Trên cơ sở này UBND huyện ra thông báo: việc đòi lại đất của bà con là không có cơ sở. Bà con HTX gốm không nhất trí, tiếp tục có ý kiến gửi UBND huyện. Xét tính chất phức tạp vì hồ sơ sự việc không có, đã bị hủy và thất lạc hết, UBND huyện Ứng Hòa đã thành lập Ban kiểm tra liên ngành huyện với 3 thành viên gồm: ông Trần Quang Ngạn, Phó phòng Tài nguyên Môi trường làm phó đoàn; ông Vũ Văn Lịch, chuyên viên phòng Công nghiệp Du lịch Thương mại là thành viên và tôi làm trưởng đoàn. Hiện công việc đang trong quá trình xác minh, chưa có kết quả”. Ông Ban cung cấp thêm: “Đây là vụ việc có tính chất rất phức tạp, vì vụ việc lại không có hồ sơ. Bà con HTX gốm Vân Đình nói là đất của bà con mua từ HTX vôi Thanh Ấm bằng tiền mặt và 3 tháng lương không lĩnh, nhưng cũng không còn chứng từ nào chứng minh điều này. Ngược lại, UBND xã Tân Phương (nay là UBND thị trấn Vân Đình) cũng không có giấy tờ được bàn giao đất từ phía cơ quan chức năng sau khi HTX gốm Vân Đình giải thể. Vì vậy, trước mắt chúng tôi sẽ gặp gỡ một số nhân chứng rồi làm báo cáo lên cấp trên đề nghị xin hướng giải quyết".

Như vậy, vấn đề ở đây là vẫn phải xác minh từ các nhân chứng rồi chờ đợi hướng giải quyết của cấp trên. Tuy nhiên, theo quan điểm của chúng tôi là phải giải quyết mọi việc sao cho thấu tình đạt lý, không để người dân bị thiệt thòi. Dù các chứng từ sổ sách bây giờ không còn nhưng còn rất nhiều người làm chứng. Nếu sau khi xác minh rằng đúng là các xã viên HTX gốm Vân Đình thời điểm trước năm 1993 đã bỏ tiền mặt và 3 tháng lương không lĩnh để mua đất thì số đất mà bà con đang khiếu kiện đòi lại nên tính theo giá thời điểm bây giờ (hoặc hơn bởi theo quy định đất dùng để kinh doanh cần có sự thỏa thuận của chủ đầu tư với người dân có đất) rồi khấu trừ 50% nộp vào ngân sách để bù vào thời điểm từ sau khi giải thể (1993) đã không nộp thuế đất. Mong rằng, sự việc trên sẽ được cơ quan có thẩm quyền giải quyết dứt điểm, tránh thiệt thòi cho người dân dẫn đến bức xúc, khiếu kiện kéo dài. Về phía bà con cũng cần bình tĩnh, tránh khiếu kiện tụ tập đông người, vượt cấp làm trái quy định pháp luật.

Nhóm phóng viên phòng Bạn đọc và Cộng tác viên