Xã Mường Khoa, huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu có 17 bản thì 8 bản phải đi qua suối Nậm Mu. Đời sống sinh hoạt của bà con nơi đây gặp rất nhiều khó khăn khi hằng ngày phải vượt qua suối bằng phương tiện rất đỗi thô sơ là những chiếc mảng tự tạo. Mùa khô còn có thể dùng bè mảng để qua suối, còn vào mùa mưa, nước dâng cao thì giao thông gần như tê liệt. Người ốm, đau không thể đi chữa bệnh, trẻ em không thể đến trường. Con suối này đã từng cướp đi sinh mạng của nhiều người, trong số đó có cả các em học sinh.

Suối Nậm Mu mang đến nguồn nước tưới tiêu, phù sa, màu mỡ, nhưng nó rất hung dữ mỗi khi nước lũ về. Đầu năm 2009, chúng tôi trở lại Mường Khoa. Ông Lò Văn Sanh, Bí thư Đảng ủy xã căn dặn: “Các cô cậu đi cẩn thận và phải đợi có người đưa sang. Nếu không chèo bè mảng quen, dễ ngã xuống lòng suối lắm đó”.

Vượt hơn 3 cây số, chúng tôi đến địa điểm mà bà con và các em học sinh tại 8 bản vẫn hằng ngày qua suối Nậm Mu, lúc này là giờ tan học của các em học sinh Trường THCS Mường Khoa. Sự mệt mỏi hiện rõ trên khuôn mặt của mỗi em sau một ngày học tập vất vả. Gần đến “bến”, các em nhao nhao hỏi nhau hôm nay đến lượt ai là chủ thuyền cầm lái. Chúng tôi đang bối rối vì không biết sẽ đi chuyến đò nào sang thì một em trong nhóm nhanh nhảu nói: “Anh, chị có sang không, hôm nay em cầm lái đó. Anh, chị yên tâm, em đã cầm lái nhiều năm rồi”. Cậu bé có lời mời rất tự tin đó là Hoàng Văn Lanh, học sinh lớp 8.

Dù nguy hiểm nhưng hằng ngày các em học sinh vẫn phải đi bè qua suối Nậm Mu.

Chúng tôi bước lên bè mảng. Qua dòng suối rộng, hơn 100m bằng tấm bè ghép từ mấy đoạn tre, tròng trành đến… thót tim, tôi mới thấm lời dặn của đồng chí Bí thư Đảng ủy xã. Chèo bè mảng quả là quá khó. Vậy mà các em vẫn thoăn thoắt đẩy đi. Cứ mỗi lần cây sào của Hoàng Văn Lanh cắm xuống lòng suối, chiếc bè hết nghiêng bên này lại đảo qua bên kia và cây sào dài gấp ba lần cơ thể em mất hút. Vừa chèo, Lanh vừa tâm sự: “Nguy hiểm lắm các anh chị à! Nhưng biết làm sao được, ngày nào tụi em cũng phải vượt suối để đến trường. Hôm nào có người lớn đi cùng thì còn được chở qua, nhưng chủ yếu chúng em phải tự chèo qua suối. Nhiều hôm quá đông người cùng đi, chiếc mảng không chịu nổi sức nặng, lật nhào làm ướt hết quần áo”. Nhìn từng đoàn học sinh đang chông chênh trên những chiếc mảng vượt suối, tôi cứ run lên vì lo sợ: Nếu chiếc bè không chịu được sức nặng, ra giữa dòng nước xiết lật nhào thì sao?

Được biết, vào tháng 8-2008, tại khu vực này đã xảy ra cái chết thương tâm của em Lò Văn Hắc, 15 tuổi, học lớp 9, ở bản Nà Còi. Buổi sáng hôm đó, nước suối Nậm Mu dâng cao, chảy cuồn cuộn. Trên đường đi học, do không có người lớn đưa qua suối, nên em đã tự lấy mảng bơi qua. Đến giữa dòng, nước suối chảy xiết đã cuốn trôi cả người lẫn mảng. Năm ngày sau dân bản mới tìm thấy xác em ở tận xã Tà Mít (cách đó gần 10km). Đầu tháng 11-2008, năm giáo viên Trường tiểu học Phiêng Hào đi họp, do không chèo quen, đến giữa dòng tất cả bị nước cuốn trôi. Rất may bà con dân bản kịp thời cứu vớt nên không ai thiệt mạng. Mùa khô đã thế, còn mùa mưa, các thầy giáo, cô giáo phải ở lại trường, không ai dám qua suối, nếu phải đi họp thì cũng đợi nước rút bớt mới dám bơi mảng qua.

Bản Phiêng Hào có tổng số 76 hộ, 438 nhân khẩu sống tập trung gần suối Nậm Mu. Hằng ngày, người dân phải vượt qua suối để giao thương, mua những nhu yếu phẩm phục vụ đời sống. Ông Lò Văn Sẳn, Trưởng bản Phiêng Hào cho biết: “Cầu không có, bà con phải đóng sẵn bè mảng để bên suối, ai muốn qua thì tự chèo lái. Mùa khô có thể dùng bè mảng, nhưng mùa mưa phải dùng thuyền lớn mới qua được. Bao đời nay dòng suối Nậm Mu vẫn ngăn cách người dân 8 bản với các địa phương bạn. Giao lưu hàng hóa bị chia cắt. Trẻ em luôn bị rình rập trên mỗi chuyến bè qua suối để đến trường”.

Để thúc đẩy kinh tế-xã hội giữa các vùng miền, xóa đói, giảm nghèo, đặc biệt bảo đảm an toàn sinh mạng cho người dân, thiết nghĩ, chính quyền huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu cần sớm đầu tư xây dựng cây cầu treo bắc qua dòng suối Nậm Mu, góp phần ổn định cuộc sống cho nhân dân các dân tộc nơi đây.

Bài và ảnh: TÙNG PHƯƠNG - HƯƠNG LY