Cảnh chen chúc đào bới phế liệu

Trong gần 3 tuần qua, tại khu vực sân bay cũ, thuộc khóm 1, phường 9 (thị xã Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long) đã có hàng trăm người đổ xô đến đây để đào tìm phế liệu thời chiến. Tình hình ngày càng trở nên phức tạp, lực lượng chức năng không thể ngăn chặn được. Hàng trăm người đã dùng cuốc, thuổng đào xới, hất tung đất quanh sân bay... bất chấp nguy hiểm cận kề.

"Đại công trường" đào phế liệu

Chúng tôi có mặt ở khu vực sân bay cũ từ sáng sớm 4-5-2007 và chỉ thấy có hơn 20 người, chia thành từng tốp tìm phế liệu. Chúng tôi làm quen với 2 thanh niên tên là Xuân và Út cầm thiết bị dò kim loại tự chế, rảo khắp khu vực. Khi thiết bị dò phát ra âm thanh vo vo, Xuân giơ thuổng lên cắm phập xuống đất. Những miếng vỏ đạn, mảnh đạn cũ lộ ra. Út đi theo sau lượm những thứ đào được bỏ vào bao bì mang theo. Xuân và Út cho biết, cả hai cùng quê ở tỉnh Tây Ninh, tìm xuống Vĩnh Long, thuê nhà trọ, đi thu phế liệu; mỗi ngày thu nhập trung bình được hơn 200 ngàn đồng, có hôm “trúng mánh” được 400-500 ngàn đồng. Xuân nói với tôi: “Các anh chờ đến chiều, khi đơn vị bộ đội ngưng dò tìm bom mìn ở khu vực đằng kia, lúc đó người dân đi đào phế liệu như đi trẩy hội”.

3 giờ chiều, khi nắng còn gắt, từng nhóm người từ các ngõ hẻm, tay cầm cuốc, thuổng, bao bì đổ dồn về khu vực cán bộ, chiến sĩ Đoàn Công binh H5 (Quân khu 9) dò tìm, xử lý bom, mìn. Hàng trăm người đứng vây quanh những sợi dây ngăn cách của lực lượng thi công. Họ la hét, bàn tán về những gì đào được, bán được làm ồn ã cả khu vực. Đến 5 giờ chiều, khi sợi dây ngăn cách được tháo ra, những cờ hiệu, biển báo bị nhổ lên cũng là lúc hàng trăm con người ào ạt, chen nhau lao vào như ong vỡ tổ. Trong số đó có rất nhiều phụ nữ, trẻ em và người già; bé nhất là 3-4 tuổi, lớn nhất cũng 70 tuổi. Những người đàn ông có sức khỏe, mình trần, dùng thuổng, cuốc, khoét sâu vào lòng đất. Đến đêm thì người ta bắt đầu chui vào trong để tìm phế liệu. Nhiều vụ sập hầm đã xảy ra. Mới đây nhất là trường hợp của em Trần Hoàng Phương (14 tuổi) ở khóm 3, phường 9, thị xã Vĩnh Long, khi đang lúi húi trong cái hố sâu hun hút thì bất ngờ hầm sập, Phương bị vùi trong đất. May nhờ có người phát hiện kịp thời, bới đất kéo Phương ra trong tình trạng bị kiệt sức, hụt hơi. Vậy mà, chiều 4-5-2007, chúng tôi lại thấy Phương hì hục đào bới.

“Chiến lợi phẩm” mà người ta đào tìm được là những thanh gỗ cũ xì dính đất, sắt vụn và đủ các loại đạn... Trong mấy ngày cuối tháng 4, nhiều người dân phát hiện những quả đạn lớn, có khi một dây đạn tiểu liên. Những viên đạn còn nguyên đầu đạn hoặc chỉ còn vỏ tút đều được thu mua tại chỗ với giá 1.000 đồng/viên. Còn những loại đạn lớn hơn thì mức giá lên đến 10.000 đồng hoặc vài chục nghìn đồng. Mới đây, một số người đã đào được một phần của cánh máy bay cũ và bán được hơn 1 triệu đồng. Những món lợi trước mắt ấy ngày càng cuốn hút nhiều người dân đến đây, khiến tình hình diễn ra rất phức tạp. Những hàng quán dã chiến được dựng tạm bợ để phục vụ cơm nước, nhậu nhẹt khi có ai đó trúng mánh. Giới thu mua phế liệu cũng tập trung về đây để thu mua "thành phẩm". Lực lượng bảo vệ, ngăn chặn lại quá mỏng, hiệu quả ngăn chặn không cao.

Cần có biện pháp quyết liệt, kịp thời

Để triển khai dự án, Văn phòng UBND tỉnh Vĩnh Long (đơn vị chủ đầu tư) đã hợp đồng với Đoàn công binh H5 (Quân khu 9) thực hiện dò tìm và xử lý bom mìn trên diện tích đất dự án. Cuối tháng 2-2007, lực lượng công binh triển khai dò gỡ bom mìn thì khoảng 2 tuần sau đó, người dân kéo đến ngày càng đông, lúc cao điểm lên đến 600-700 người.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, khu vực sân bay Vĩnh Long cũ trước đây thuộc sự quản lý của Trường dạy nghề số 9 (Quân khu 9). Trong thời gian này, không hề xảy ra tình trạng đào, phá tìm phế liệu vì có sự quản lý rất chặt chẽ và tuần tra nghiêm ngặt của lực lượng cảnh vệ nhà trường. Giữa năm 2006, Bộ tư lệnh Quân khu 9 bàn giao toàn bộ khu vực sân bay này cho UBND tỉnh Vĩnh Long quản lý. Tỉnh đã tiến hành quy hoạch xây dựng khu hành chính và dân cư của tỉnh Vĩnh Long có diện tích rộng 55,97 ha.

Để triển khai dự án, Văn phòng UBND tỉnh Vĩnh Long (đơn vị chủ đầu tư) đã hợp đồng với Đoàn công binh H5 (Quân khu 9) thực hiện dò tìm và xử lý bom mìn trên diện tích đất dự án. Cuối tháng 2-2007, lực lượng công binh triển khai dò gỡ bom mìn thì khoảng 2 tuần sau đó, người dân kéo đến ngày càng đông, lúc cao điểm lên đến 600-700 người.

Đại úy Trần Quốc Khánh, Tổ trưởng chỉ huy đội dò tìm và xử lý bom mìn (Đoàn công binh H5) cho chúng tôi biết:

- Đảng ủy, chỉ huy đơn vị đã đánh giá mức độ nguy hiểm rất cao và triển khai các phương án bảo đảm an toàn ở mức cao nhất. Từ lúc triển khai thực hiện đến nay, dù diện tích dò gỡ bom mìn hoàn thành mới chỉ đạt hơn 10% nhưng chúng tôi đã dò và thu gom được hơn 5000 quả đạn, bom các loại. Có nhiều loại đạn do mức độ nguy hiểm quá cao, không thể thu gom được, chúng tôi đã phải tiến hành kích nổ tại chỗ hơn 300 quả để bảo đảm an toàn. Việc người dân tụ tập và tự ý xâm phạm vào khu vực đang dò đã đặt ra hàng loạt vấn đề phức tạp và rất nguy hiểm. Cán bộ, chiến sĩ của Đoàn đã phối hợp với các lực lượng công an, dân phòng tuần tra thuyết phục, tuyên truyền bà con đừng vì hám lợi nhỏ mà nguy hiểm đến tính mạng. Tuy nhiên, sự việc diễn ra vẫn rất phức tạp. Chúng tôi đã báo cáo với cấp trên và đơn vị liên quan tiến hành xử lý, phối hợp giải quyết.

Trao đổi với chúng tôi trong ngày 4-5, đồng chí Thiệu Ngọc Tâm, Phó chánh văn phòng UBND tỉnh Vĩnh Long, Ủy viên Ban quản lý dự án khu hành chính và dân cư tỉnh Vĩnh Long cho biết: “Khi hàng trăm người dân tụ tập đào bới khu vực quanh sân bay, gây phức tạp và có nhiều nguy cơ đến tính mạng, ngày 23-4, lãnh đạo UBND tỉnh Vĩnh Long đã tổ chức họp và chỉ đạo các đơn vị liên quan ngừng thi công dò và xử lý bom mìn, đồng thời ra văn bản nghiêm cấm người dân đến đây; tổ chức lực lượng phối hợp để ngăn chặn, xử lý các đối tượng quá khích ở khu vực triển khai dự án”.

Tuy nhiên, thực tế tiếp diễn phức tạp trong những ngày qua, cho thấy lệnh cấm của UBND tỉnh Vĩnh Long cùng với các biện pháp tăng cường bảo vệ khu vực dự án vẫn không có hiệu quả. Nghiêm trọng hơn là đã xảy ra tình trạng các đối tượng quá khích tấn công vào lực lượng dò gỡ bom mìn và lực lượng bảo đảm trật tự. Thiết nghĩ, UBND tỉnh Vĩnh Long mà trực tiếp là văn phòng UBND tỉnh, đơn vị chủ đầu tư dự án cần có các biện pháp quyết liệt để ổn định tình hình ngăn chặn triệt để tình trạng đào bới phế liệu, bom đạn diễn ra trong nhiều ngày qua.

Bài và ảnh: ĐẶNG TRUNG KIÊN