QĐND -  “Độ xe”, "chế xe", thay đổi kết cấu, mẫu mã phương tiện giao thông theo sở thích cá nhân đang gia tăng ở một số địa phương. Cơ quan chức năng đã kết luận phần lớn các vụ cháy xe ô tô, xe gắn máy chủ yếu từ nguyên nhân độ xe, lắp thêm thiết bị điện… Tùy tiện, thiếu kiến thức, chủ quan trong việc thay đổi kết cấu xe khiến những chiếc xe tự chế gây nguy hiểm cho người điều khiển và người tham gia giao thông.

Luật đã cấm, vẫn vi phạm

Thượng tá Trần Sơn, cán bộ Cục Cảnh sát giao thông đường bộ - đường sắt, Bộ Công an cho biết: "Điều 50, Luật Giao thông đường bộ quy định: Chủ phương tiện không được tự thay đổi kết cấu, tổng thành, hệ thống của xe không đúng với thiết kế của nhà chế tạo, hoặc thiết kế cải tạo đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Điều 48 của luật này cũng quy định cụ thể điều kiện để xe cơ giới có thể tham gia giao thông. Theo đó, tất cả những bộ phận, chi tiết cấu thành xe đều phải bảo đảm như thiết kế của nhà sản xuất đã được kiểm định".

Xe ba bánh tự chế chở hàng cồng kềnh, gây mất an toàn giao thông trên đường Láng Hạ, Hà Nội. Ảnh: Anh Quân.

Điều 19 Nghị định số 34/NĐ-CP của Chính phủ quy định người điều khiển xe ô tô (xe tương tự ô tô) bị phạt tiền từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng, nếu xe lắp lốp không đúng kích cỡ, hoặc không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật; tự ý thay đổi kích thước thành xe, thùng xe, tự ý lắp thêm ghế trên xe vận chuyển khách. Điều 33 của Nghị định 34 quy định phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với chủ xe ô tô, máy kéo, xe gắn máy chuyên dùng vi phạm các hành vi: Tự ý thay đổi tổng thành khung, máy; hệ thống phanh, chuyển động hoặc tự ý cải tạo kết cấu, kích thước của xe không đúng thiết kế của nhà chế tạo.

Luật đã cấm, song việc tự chế thêm chi tiết vào ô tô, xe gắn máy vẫn diễn ra ở nhiều nơi. Thiếu hiểu biết về pháp luật hoặc cố tình vi phạm làm người chế xe và người điều khiển xe tự chế đối mặt với nguy hiểm. Không ít người là nạn nhân của những vụ cháy ô tô, xe gắn máy do lắp thêm đèn, loa, chế các thiết bị trang trí vào xe cho sành điệu. Nhiều người vì sở thích cá nhân đã thay đổi hoàn toàn màu sắc, thậm chí là tổng thành của xe. Một số thanh niên "sành điệu" đã dán đề can màu, đề can hoa văn, gắn con vật (bằng nhựa, cao su) vào biển kiểm soát mà không biết mình đang phạm luật. Những chiếc xe gắn máy này, nếu gây tai nạn cho người khác rồi bỏ chạy sẽ gây nhiều khó khăn trong xác minh chủ phương tiện, bởi màu xe và biển kiểm soát đã bị thay đổi.

Những hệ lụy

Đại tá Nguyễn Văn Tươi, Phó cục trưởng Cục Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ (Bộ Công an) cho biết: “Qua nắm tình hình cùng với kết quả khám nghiệm hiện trường 209 vụ cháy ô tô, xe gắn máy trên toàn quốc, có tới 30,25% vụ cháy do chập điện từ việc trích, nối dây điện, lắp thêm thiết bị”.

Chúng tôi đã thâm nhập giới “độ xe” ở Hà Nội để tìm hiểu căn nguyên của vấn đề. Rong ruổi cùng những người được cho là “dân chơi” xe, chúng tôi vỡ lẽ thêm nhiều điều. Bên cạnh các cửa hàng phụ tùng xe gắn máy ở phố Huế (quận Hai Bà Trưng, Hà Nội) chuyên lắp, thay thế phụ kiện nhập khẩu, thì phố Cao Bá Quát (quận Ba Đình) lại chuyên về trang trí vỏ, thân xe. Ngoài ra còn rất nhiều “xưởng" chế, độ ô tô, xe gắn máy khác.

Huấn "còi" - một “dân chơi” xe độ trên đường Tây Hồ, Hà Nội cho biết: Trước kia những người có ý thích này chỉ thay đổi một số chi tiết trên xe cho đẹp hơn, như thay màu sơn, vành la-zăng, bọc lại yên, lắp đèn trang trí…, thì nay họ có thể đến các “lò” độ xe chuyên nghiệp để biến xe của mình thành một sản phẩm “độc nhất vô nhị”.

Theo khảo sát, nhiều vị khách vào "xưởng” sẵn sàng thay thế toàn bộ vỏ của một chiếc xe Honda Wave với chi phí khoảng 10 triệu đồng, trong khi giá trị thực của xe chỉ khoảng 8 triệu đồng. Các chi tiết, phụ tùng mới của những chiếc xe này được nhập từ Trung Quốc, Thái Lan, với những hình thù khác lạ. Có nhiều hình động vật được lắp ngoài sườn xe, tại ốp chắn bùn, hay loại đĩa phanh có hình răng cưa, dành cho những tay đua đường phố. Nhiều điểm "độ" xe ở ngõ 1 Khâm Thiên, đường Trường Chinh, phố Phó Đức Chính… còn nhận gò hàn, thay đổi khung, sườn những chiếc xe sao cho giống những chiếc xe đua ở những giải đua xe quốc tế. Thậm chí, nhiều xưởng “chế” xe sử dụng công nghệ nâng cấp động cơ của các loại xe có dung tích 100cc lên 125cc, để những chiếc xe này chạy “bốc” hơn. Tình trạng này còn tiếp tay cho những đối tượng gây rối trật tự, đua xe trái phép trên địa bàn thành phố thời gian qua.

Tăng cường kiểm tra, xử lý

Để giải quyết vấn đề này, cần có chế tài xử phạt nghiêm minh. Thay đổi kết cấu, hình dáng xe khác với thiết kế của nhà sản xuất là sai luật, song kiểm soát những hành vi vi phạm này không đơn giản. Công an TP Hà Nội đã tổ chức triển khai chuyên đề xử phạt xe tự chế. Tuy nhiên, ngoài những trường hợp người điều khiển phương tiện là thương binh, được sử dụng các loại xe chuyên dụng, thì rất khó kiểm soát các trường hợp khác. Không ít đối tượng đã giả danh đối tượng chính sách để tự chế các loại xe ba bánh, phục vụ lợi ích thương mại để trục lợi. Ngoài việc chuyển đổi nghề cho lái xe ba bánh, bài toán “xóa” xe ba bánh tự chế vẫn còn gặp khá nhiều vướng mắc. Theo quy định, cơ quan chức năng chỉ xử lý xe ba bánh tự chế không đăng ký, không giấy tờ; riêng xe có đăng ký của người khuyết tật và thương binh vẫn được phép lưu hành. Chính điều này khiến nhiều chủ xe ba bánh tự chế giả danh xe của thương binh và người khuyết tật để hoạt động, khiến cho việc xử lý của các cơ quan chức năng thêm khó khăn.

Để giải quyết vấn đề trên, Sở Lao động, Thương binh và Xã hội TP Hà Nội đã phối hợp với Hội Cựu chiến binh thành phố tuyên truyền, nhắc nhở các thương binh sử dụng xe ba bánh tuân thủ các quy định bảo đảm an toàn giao thông, đồng thời, phối hợp với lực lượng CSGT, thanh tra giao thông giải quyết các trường hợp gây mất trật tự, vi phạm trật tự an toàn giao thông. Cần tăng cường kiểm tra, rà soát các cơ sở sửa chữa, đại tu ô tô, xe gắn máy, nhất là các cơ sở "độ, chế" phương tiện giao thông, đồng thời siết chặt điều kiện lưu hành đối với xe tự chế. Cảnh sát giao thông cần tăng cường kiểm tra, xử phạt chủ phương tiện giao thông tự chế, vi phạm quy định và tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn giao thông; xử lý nghiêm phương tiện vi phạm cũng như các đối tượng tự "chế" xe nhằm mục đích thương mại, hoặc để đua xe trái phép tại các đô thị lớn.

TUẤN NAM