Lê Công Định đọc bản thú tội trước cơ quan điều tra. Ảnh: Internet

LTS:  Sau khi Cơ quan An ninh điều tra khởi tố, bắt giữ một số phần tử về tội chống Nhà nước Việt Nam, một số báo chí và dư luận ở nước ngoài cho rằng, như vậy là trái với Hiến pháp và Công ước quốc tế về quyền con người. Để giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về việc này, phóng viên Báo Quân đội nhân dân đã phỏng vấn Thiếu tướng, PGS. TS. TRẦN VĂN ĐỘ, Phó Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao, Chánh án Tòa án Quân sự Trung ương.

Phóng viên (PV): Thưa đồng chí, gần đây một số báo chí và dư luận ở nước ngoài cho rằng việc Nhà nước Việt Nam bắt giữ Lê Công Định, Nguyễn Tiến Trung, Trần Anh Kim là trái Hiến pháp và trái với các Công ước quốc tế về quyền con người. Với tư cách là một chuyên gia về Luật Hình sự, đồng chí suy nghĩ về vấn đề này như thế nào?

Thiếu tướng, PGS. TS. Trần Văn Độ: Phải nói ngay rằng, việc Cơ quan An ninh điều tra khởi tố bị can và bắt giữ Lê Công Định, Nguyễn Tiến Trung, Trần Anh Kim để điều tra là hoàn toàn đúng pháp luật nước ta. Những người này đã thực hiện những hành vi có đầy đủ dấu hiệu của tội “tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam” được quy định tại Điều 88, Bộ luật Hình sự nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Cụ thể là: Lê Công Định, Nguyễn Tiến Trung, Trần Anh Kim đã móc nối với các tổ chức phản động lưu vong ở nước ngoài như “Đảng nhân dân hành động”, “Tập hợp thanh niên dân chủ”, “Đảng Việt Tân”, công khai thành lập “Đảng dân chủ Việt Nam”… nhằm mục đích chống Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Để đạt được mục đích đó, Lê Công Định đã biên soạn và tham gia biên soạn hàng chục tài liệu đăng tải trên các đài, báo, trang web thù địch ở nước ngoài với nội dung công khai tuyên truyền, xuyên tạc đường lối, chính sách, pháp luật của Nhà nước; lợi dụng các vấn đề nhạy cảm như bauxite Tây Nguyên, vấn đề biển Đông… để kích động tư tưởng chống đối Đảng và Nhà nước; bôi nhọ một số đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước ta. Còn Nguyễn Tiến Trung đã có những hành vi như: Thành lập “Tập hợp thanh niên dân chủ” phối hợp với lực lượng phản động trong và ngoài nước đấu tranh chống Nhà nước, đòi thay đổi chế độ chính trị ở Việt Nam. Chính Nguyễn Tiến Trung đã cùng một số đối tượng khác như Trần Anh Kim công khai tổ chức phản động “Đảng dân chủ Việt Nam” và lôi kéo những người khác tham gia tổ chức phản động này. (Nhóm này đã cố tình xuyên tạc, nói bừa rằng Đảng dân chủ do họ lập ra là kế tục Đảng Dân chủ đã từng tồn tại trước đó và đã hoàn thành sứ mạng lịch sử của mình). Ngoài ra, Trần Anh Kim đã soạn thảo, phát tán trên mạng nhiều tài liệu có nội dung chống Nhà nước và cung cấp thông tin cho các tổ chức phản động lưu vong ở nước ngoài sử dụng chống Nhà nước Việt Nam.

Điều 88 Bộ luật Hình sự nước ta quy định: Người nào nhằm mục đích chống Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà có một trong những hành vi: Tuyên truyền xuyên tạc, phỉ báng chính quyền nhân dân; Tuyên truyền những luận điệu chiến tranh tâm lý, phao tin bịa đặt gây hoang mang trong nhân dân; Làm ra, tàng trữ, lưu hành các tài liệu, văn hoá phẩm có nội dung chống Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phạm tội “Tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Đồng thời, theo khoản 1 Điều 126, Điều 88, Bộ luật Tố tụng Hình sự khi có đủ căn cứ để xác định một người đã thực hiện hành vi phạm tội thì Cơ quan điều tra có quyền ra quyết định khởi tố bị can và bắt tạm giam để phục vụ cho công tác điều tra.

Như vậy, mặc dù hiện nay, Cơ quan An ninh điều tra chỉ mới khởi tố bị can, bắt tạm giam những người này để điều tra về các hành vi phạm tội mà họ thực hiện, vụ án đang trong quá trình điều tra và phán quyết cuối cùng thuộc về Toà án; nhưng qua tài liệu mà Cơ quan An ninh điều tra cung cấp ban đầu thì hành vi của các bị can có đủ dấu hiệu của tội phạm này. Trách nhiệm của các cơ quan pháp luật là kịp thời phát hiện ngăn chặn và kiên quyết xử lý các hành vi phạm tội xâm hại đến lợi ích Nhà nước, lợi ích xã hội và từ đó là lợi ích của nhân dân. Điều 12, Điều 13 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam quy định “Mọi hành động xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tập thể và của công dân đều bị xử lý theo pháp luật” và “Mọi âm mưu và hành động chống lại độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, chống lại sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa đều bị nghiêm trị theo pháp luật”. Đồng thời, Hiến pháp quy định quyền cơ bản của công dân, nhưng cũng quy định nghĩa vụ của công dân tuân theo Hiến pháp, pháp luật. Cho nên, không thể nói việc Nhà nước Việt Nam bắt giữ Lê Công Định, Nguyễn Tiến Trung, Trần Anh Kim là trái Hiến pháp và trái với các Công ước quốc tế về quyền con người.

PV: Có quan điểm đưa trên một đài phát thanh phương Tây cho rằng Điều 88, Bộ luật Hình sự quy định Tội tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (căn cứ pháp lý để bắt giữ những người trên) là mơ hồ và vô nghĩa, ai cũng có thể bị bắt vì điều này (!). Từ góc độ pháp luật hình sự nước ta, theo đồng chí điều này hiểu thế nào là đúng?

         Thiếu tướng, PGS.TS. Trần Văn Độ: Điều 88 Bộ luật Hình sự nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là một quy phạm pháp luật hình sự quy định về một tội phạm cụ thể được Quốc hội thông qua. Điều 88 Bộ luật Hình sự quy định “Tội tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam” với các dấu hiệu rất cụ thể. Đó là:

-Về mặt khách quan, tội phạm này bao gồm một trong các hành vi:

a/ Tuyên truyền xuyên tạc, phỉ báng chính quyền nhân dân;

b/ Tuyên truyền những luận điệu chiến tranh tâm lý, phao tin bịa đặt gây hoang mang trong nhân dân;

c/ Làm ra, tàng trữ, lưu hành các tài liệu, văn hoá phẩm có nội dung chống Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

- Về mặt chủ quan: Người phạm tội thực hiện các hành vi nêu trên nhằm mục đích chống Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Các mục đích như làm suy yếu Nhà nước, xoá bỏ, lật đổ chế độ xã hội chủ nghĩa… đều được coi là mục đích chống Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Điều luật không phân biệt các hành vi phạm tội được thực hiện bằng biện pháp bạo lực hay “hoà bình”; miễn là người phạm tội đã thực hiện một trong các hành vi được quy định và nhằm mục đích chống Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là đã cấu thành tội phạm này.

Như vậy, “Tội tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam” được quy định tại Điều 88 Bộ luật Hình sự nước ta là rất cụ thể, có dấu hiệu khách quan và ý thức chủ quan là rất rõ ràng. Vì vậy, không thể nói Điều 88 Bộ luật Hình sự về Tội tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là mơ hồ và vô nghĩa, ai cũng có thể bị bắt vì điều này. Cũng không thể nói tội âm mưu chống phá Nhà nước bằng các biện pháp hoà bình là “cáo buộc nguỵ tạo và vô ích” của Việt Nam. Chính những người không hiểu biết đầy đủ về pháp luật Việt Nam mà lại có những phát ngôn thiếu thiện chí như vậy mới là nguỵ tạo và vô lý.

PV:Trong bài trả lời phỏng vấn Đài VOA, ông Carl Thayer, một chuyên gia về Việt Nam tại Học viện Quốc phòng Ô-xtrây-li-a có đặt ra câu hỏi đầy dụng ý xuyên tạc là tại sao chính quyền Việt Nam bắt giữ Lê Công Định, Nguyễn Tiến Trung theo điều luật trên mà lại không bắt giam một số nhân sĩ, trí thức, cựu quan chức của Việt Nam khi họ cũng có những ý kiến chỉ trích Chính phủ. Ý kiến của đồng chí về quan điểm trên  như thế nào?

Thiếu tướng, PGS. TS. Trần Văn Độ: Đây lại là một sự nhầm lẫn nữa của những người không hiểu biết hay cố tình hiểu sai pháp luật Việt Nam. Cần phân biệt rõ ràng rằng, hành vi tuyên truyền nhằm mục đích chống Nhà nước với ý kiến đóng góp dân chủ của nhân sĩ, trí thức và những người khác vì mục đích xây dựng theo quy định của pháp luật.

Lê Công Định, Nguyễn Tiến Trung, Trần Anh Kim đã có những hành vi tuyên truyền, xuyên tạc gây hoang mang trong nhân dân; làm ra, lưu hành các tài liệu có nội dung chống Nhà nước… với mục đích làm suy yếu hoặc lật đổ, xoá bỏ chế độ Xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Hành vi của họ là nguy hiểm cho xã hội, gây thiệt hại cho lợi ích Nhà nước, lợi ích nhân dân. Hành vi đó là tội phạm. Và vì vậy, việc bắt giữ, truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội là tất yếu, phù hợp với nguyên tắc của Nhà nước pháp quyền mà tất cả các quốc gia dân chủ trên thế giới đều tuân thủ.

Không thể đánh đồng hành vi của những phần tử chống phá cách mạng như Lê Công Định, Nguyễn Tiến Trung, Trần Anh Kim… với việc các nhân sĩ, trí thức, công dân, những cựu quan chức nước ta đã có những ý kiến, đóng góp một cách dân chủ, đầy tâm huyết với Đảng, Nhà nước ta trong việc giải quyết những vấn đề nhạy cảm, bức xúc của xã hội. Những ý kiến đó được phản ánh theo đúng quy định của pháp luật Việt Nam đến những cơ quan, những người có thẩm quyền. Và một khác biệt quan trọng nhất là những ý kiến, góp ý của những người này không hề nhằm mục đích chống Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam; mà ngược lại, mục đích tâm huyết của họ là làm thế nào để xây dựng đất nước chúng ta theo mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh như cương lĩnh của Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề ra.

PV:  Xin cảm ơn đồng chí!