Dịch cúm gia cầm hết “tắt” lại “bùng” nhưng vắc-xin tiêm phòng vẫn phải nhập ngoại. Ảnh: ĐÌNH HUỆ

Cách đây 6 tháng, Báo Quân đội nhân dân đã phản ánh sự việc ông Trương Văn Dung, Viện trưởng Viện Thú y Trung ương (thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) bị tạm đình chỉ công tác để làm rõ những sai phạm trong công tác quản lý, tổ chức thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, gây thất thoát ngân sách Nhà nước. Mới đây, Thanh tra Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã có kết luận chính thức về những sai phạm kéo dài ở Viện Thú y Trung ương…

Viện trưởng biển thủ tiền... H5!

Trong nhiều năm qua, các loại dịch bệnh trên gia súc, gia cầm liên tục bùng phát, gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi. Là một cơ quan nghiên cứu chuyên ngành, Viện Thú y Trung ương có nhiệm vụ xây dựng kế hoạch, đề xuất và tiến hành nghiên cứu, thử nghiệm các loại vắc-xin phòng, chống dịch bệnh này. Hiện, Nhà nước phải chi hàng trăm tỉ đồng mỗi năm để nhập khẩu vắc-xin từ nước ngoài.

Để chủ động sản xuất vắc-xin, Nhà nước đã dành nhiều tỉ đồng cho Viện Thú y nghiên cứu, ứng dụng các đề tài khoa học, trong đó có đề tài “Thử nghiệm vắc-xin cúm gia cầm H5N1” do đích thân ông Trương Văn Dung - Viện trưởng Viện Thú y làm chủ nhiệm. Thế nhưng, trong khi vắc-xin còn chưa ứng dụng trên thực tế, thì ông Dung và một số cán bộ thuộc quyền đã cố ý làm trái các quy định của Nhà nước, biển thủ kinh phí dành cho nghiên cứu.

Theo kết luận số 1713/KL-BNN-TTr (ngày 18-3-2009) của Thanh tra Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đề tài “Thử nghiệm vắc-xin cúm gia cầm H5N1” được Nhà nước cấp tổng kinh phí 900 triệu đồng, đã được quyết toán xong năm 2005 (với mức kinh phí thực hiện là hơn 805,5 triệu đồng). Qua xác minh, trong số 58 chứng từ được cung cấp, chỉ có 43 chứng từ và 5 khoản kinh phí Viện Thú y thu theo quy chế phân bổ chi phí chung là đủ điều kiện pháp lý, phù hợp với thời gian, nội dung thực hiện, được chấp nhận thanh toán. Còn lại, 15 chứng từ thuộc dạng chứng từ khống, chứng từ không đủ điều kiện pháp lý thanh toán và cả chứng từ tập hợp thừa! Như vậy, số tiền thất thoát, không được chấp nhận thanh toán là hơn 405 triệu đồng.

Theo giải trình của ông Trương Văn Dung, số kinh phí còn thừa của đề tài, ông đã giao cho cấp dưới ký hợp đồng thực hiện thử nghiệm vắc-xin cúm gia cầm với nhiều cá nhân, tập thể. Qua xác minh, chủ yếu do ông Trương Văn Dung trực tiếp ký hợp đồng và chỉ đạo sai nguyên tắc, trong đó, ông Hoàng Văn Nghinh, kế toán trưởng, với vai trò là người trực tiếp thực hiện hợp đồng, đã cùng ông Dung tập hợp chứng từ thanh toán không đúng quy định. Cá biệt, có những hợp đồng được dùng để thanh toán… hai lần!

Hàng tỉ đồng thu, chi trái quy định?

Ngoài số tiền bị thất thoát từ đề tài do ông Trương Văn Dung làm chủ nhiệm, còn nhiều đề tài nghiên cứu khác cũng có biểu hiện bất minh về chuyện… chi tiêu. Theo kết luận Thanh tra, trong 2 năm 2005-2006 có tới 19 trong tổng số 45 đề tài nghiên cứu khoa học ở Viện Thú y không có sản phẩm thực hiện theo quy định của pháp luật, gây thất thoát, thiệt hại gần 1,557 tỉ đồng và gây lãng phí hơn 2,757 tỉ đồng ngân sách Nhà nước.

Viện trưởng Viện Thú y đã thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý, không tiến hành kiểm tra, đôn đốc các chủ nhiệm đề tài trong thực hiện nghiên cứu khoa học; không thực hiện nghiêm túc việc nghiệm thu kết quả nghiên cứu, dẫn tới có hàng chục đề tài đã kết thúc nghiên cứu, sử dụng hết kinh phí được cấp, nhưng không có báo cáo định kỳ, báo cáo năm, không tổ chức nghiệm thu hoặc có nghiệm thu mà không đạt kết quả. Nhiều đề tài không thực hiện đúng, thực hiện hết các nội dung, trong đó, đề tài “Nghiên cứu thiết lập phương pháp phát hiện kháng nguyên chất tiết trong việc xác định sự có mặt của sán lá gan” (có tổng kinh phí 380 triệu đồng), đã được quyết toán xong năm 2005 nhưng không có báo cáo kết quả thực hiện, không được nghiệm thu tại cấp cơ sở và cấp Bộ; Đề tài “Nghiên cứu phương pháp duy trì các yếu tố gây bệnh của vi khuẩn E.coli nhằm ổn định hiệu lực vắc-xin phù đầu lợn” (có tổng kinh phí 430 triệu đồng) đã ký, thanh toán khống một số lượng lớn mẫu và công thuê khoán chuyên môn không đúng quy định, trong đó 260,7 triệu đồng là thanh toán khống….

Bên cạnh nguồn kinh phí bị thất thoát trong quá trình “nghiên cứu”, Viện trưởng Viện Thú y cũng buông lỏng công tác kiểm tra, giám sát, dẫn đến vi phạm việc sử dụng kinh phí chi thường xuyên. Có những khoản chưa được phép của cơ quan có thẩm quyền, chưa có trong quy định mà vẫn cứ chi, như mua điện thoại di động, không thu nộp hàng triệu đồng cước phí điện thoại vượt trội theo mức khoán; không ký các chứng từ chi (cuối năm có ký quyết toán) gần 200 triệu đồng, nhưng các cá nhân có liên quan (người nhận tiền, kế toán, thủ quỹ) đã rút tiền sử dụng trái pháp luật. Năm 2006, Viện đã tự ý sử dụng 79 triệu đồng để chi đối ngoại mà không có chứng từ thanh toán.

Ngoài phần chi được coi là trái quy định, một số khoản thu của Viện Thú y cũng thiếu rõ ràng, minh bạch. Cụ thể, năm 2006 Viện đã thu 140,6 triệu đồng của Xưởng sản xuất thực nghiệm và các bộ môn để nhập vào quỹ mà không có căn cứ pháp lý. Đặc biệt, Viện đã ký hợp đồng thoả thuận với hai đối tác nước ngoài với số tiền 20 nghìn USD (nguồn tài trợ), nhưng qua kiểm tra sổ sách thì số ngoại tệ lại lên tới gần 35 nghìn USD (tương đương với hơn 566 triệu đồng). Khoản chênh lệch gần 15 nghìn USD chưa xác định rõ nguồn gốc, không làm thủ tục xác nhận viện trợ mà hạch toán vào khoản phải trả là trái với quy định của Bộ Tài chính. Đến nay, Viện cũng không cung cấp được hồ sơ về thoả thuận giữa Viện với đối tác nước ngoài và các chứng từ khác liên quan.

Sẽ thu nộp hơn 5,7 tỉ đồng thất thoát, sử dụng trái quy định

Với những sai phạm nêu trên, ngày 18-3-2009, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ký Quyết định số 735/QĐ-BNN-TTr về việc xử lý sau thanh tra tại Viện Thú y. Theo đó, Viện sẽ phải thu và nộp khoản tiền là 5.773.863.389 đồng bị thất thoát, sử dụng trái quy định của Nhà nước trong 2 năm 2005 và 2006.

Mới đây, cơ quan Cảnh sát điều tra (Bộ Công an) đã có Công văn số 85, đề nghị Thanh tra Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chuyển kết luận thanh tra và tài liệu liên quan vụ việc trên cho cơ quan Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng để tiến hành điều tra theo quy định của pháp luật.

Theo chúng tôi, những sai phạm về quản lý, sử dụng ngân sách trong nghiên cứu khoa học của những cá nhân liên quan tại Viện Thú y cần phải được xử lý nghiêm minh theo pháp luật.