Bảo hiểm y tế (BHYT) tự nguyện với đối tượng là thân nhân cán bộ, công chức, hội viên hội đoàn thể, hộ gia đình (gọi chung là BHYT tự nguyện nhân dân) được thực hiện theo Thông tư Liên tịch số 22/2005/TTLT-BYT-BTC do Bộ Y tế và Bộ Tài chính ban hành ngày 24-8-2005. Một năm sau khi thực hiện Thông tư này, các bệnh viện đều phản ánh tình trạng quá tải bệnh nhân, nguồn quỹ khám, chữa bệnh mất cân đối nghiêm trọng… Vậy cần phải khắc phục tình trạng đó như thế nào?

Làm cho người dân được lợi

Theo Thông tư Liên tịch số 22, mệnh giá BHYT tự nguyện nhân dân được BHYT quy định trên địa bàn thành phố Cần Thơ là 100.000 đồng/thẻ ở tuyến huyện và 145.000 đồng/thẻ ở tuyến quận, thời hạn 6 tháng/thẻ. Người đăng ký mua sau 30 ngày đóng tiền sẽ được hưởng quyền lợi khám, chữa bệnh, như: Khám bệnh, chẩn đoán và điều trị phục hồi chức năng; xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, máu và các chế phẩm của máu; các phẫu thuật, thủ thuật; khám thai và sinh đẻ; sử dụng vật tư, thiết bị y tế và giường bệnh; được chuyển viện lên tuyến trên; được điều trị dịch vụ kỹ thuật cao, chi phí lớn theo danh mục của Bộ Y tế ban hành.

Các dịch vụ này, có mức phí dưới 7 triệu đồng sẽ được thanh toán 100%. Như vậy, trừ chế độ về chi phí chuyển viện, những người tham gia BHYT tự nguyện nhân dân đã được hưởng quyền lợi khám, chữa bệnh như BHYT bắt buộc (đối tượng là công nhân viên chức, người lao động hợp đồng từ 3 tháng trở lên).

Từ khi thực hiện Thông tư này, những người mắc phải các căn bệnh nặng, bệnh mãn tính như: cao huyết áp, tiểu đường, khớp, tim mạch có điều kiện điều trị bệnh thường xuyên và không phải chi trả tiền viện phí nhờ mua thẻ BHYT tự nguyện. Bà Vũ Thị H. ở quận Ninh Kiều, cho biết: Tôi bị bệnh cao huyết áp, chuyển sang suy thận, mỗi tuần đều phải chạy thận nhân tạo, tiền thuốc và chi phí khấu hao thiết bị hơn 500.000 đồng. Nếu không có chế độ BHYT tự nguyện, được điều trị miễn phí, gia đình tôi đã lâm vào cảnh nợ nần.

Chị Nguyễn Thị Mỹ Hạnh ở xã Xuân Thắng, huyện Cờ Đỏ nói: Tôi vừa mang thai thì được chị em trong Hội phụ nữ tư vấn mua thẻ BHYT tự nguyện. Nhờ tấm thẻ này tôi đã vào Bệnh viện Cờ đỏ sanh nở mẹ tròn con vuông, không tốn tiền viện phí nên có thể mua thức ăn để bồi dưỡng sức khỏe, Lần sanh đứa con đầu lòng tôi đâu có được chăm sóc, thuốc thang chu đáo như vậy.

Bảo hiểm y tế và các bệnh viện cùng vượt khó

Theo báo cáo của BHXH thành phố Cần Thơ thì nguồn quỹ dang mất cân đối nghiêm trọng. Tại cuộc họp giữa Thường trực Thành ủy-UBND và lãnh đạo các bệnh viện trong thành phố Cần Thơ vừa qua, các bệnh viện đều phản ánh tình trạng quá tải bệnh nhân BHYT, trong khi cơ sở vật chất của đơn vị chưa được đầu tư mở rộng.

Về việc thanh toán chi phí BHYT với các bệnh viện trong thành phố, dược sĩ Trần Tiến, Phó giám đốc BHXH thành phố Cần Thơ cho biết: BHXH ứng trước 80% quỹ khám, chữa bệnh, sau đó quyết toán theo hình thức thực thanh-thực chi. Phần khám, chữa bệnh vượt quỹ, theo quy định phải báo cáo về BHXH Việt Nam xem xét. Khi nào BHXH Việt duyệt quyết toán, BHXH thành phố Cần Thơ sẽ thanh toán cho các bệnh viện.

Thế nhưng, hiện nay, chi phí điều trị cho bệnh nhân BHYT đã vượt nhiều lần so với nguồn quỹ BHXH phân bổ. Phần “vượt quỹ” này BHXH thành phố Cần Thơ phải nợ các bệnh viện, bệnh viện lại phải nợ tiền thuốc và vật tư y tế của các công ty dược. Bác sĩ Lê Hùng Dũng, giám đốc Sở Y tế Cần Thơ, nói: Theo kế hoạch, đến cuối năm 2006, các bệnh viện sẽ chuyển sang mua thuốc theo hình thức đấu thầu, nhằm bình ổn giá. Do đó cần giải quyết xong nợ gối đầu với các công ty dược.

Ngày 28-6-2006, BHXH Việt Nam có Công văn số 2431/BHXH-TN hướng dẫn bổ sung một số điểm trong thực hiện BHYT tự nguyện, nhằm giảm tình trạng quỹ bị mất cân đối, làm nặng gánh ngân sách. Công văn nêu rõ: BHXH địa phương phải kiểm tra công tác phát hành thẻ BHYT tự nguyện: Nếu người đăng ký mua theo diện hội viên đoàn thể thì phải tham gia sinh hoạt hội và đóng hội phí từ 6 tháng trở lên. Riêng nhóm đối tượng là thành viên hộ gia đình tham gia BHYT tự nguyện bảo đảm 100% thành viên trong hộ có thẻ BHYT (gồm BHYT bắt buộc, BHYT tự nguyện hoặc diện chính sách xã hội).

Thực tiễn công tác phát hành thẻ BHYT tự nguyện nhân dân chủ yếu thông qua việc vận động công nhân, viên chức, hội viên hội đoàn thể đăng ký mua cho người thân (khác với phát hành thẻ BHYT bắt buộc-do cơ quan, đơn vị đăng ký mua cho người lao động). Do vậy, người mua BHYT tự nguyện chưa nhiều. Công văn số 2431 nhằm giải quyết tình trạng chi phí khám, chữa bệnh BHYT bị vượt quỹ.

Song, BHXH Việt Nam quy định “100% thành viên hộ gia đình phải có thẻ BHYT”, vô hình trung đã phá vỡ tính tự nguyện tham gia BHYT của người dân. Vì muốn mua BHYT tự nguyện theo diện hộ gia đình, thì hộ gia đình đó, phải mua cho tất cả các thành viên chưa có thẻ BHYT?!

Để thực hiện được mục tiêu BHYT toàn dân, thiết nghĩ cần tập trung tuyên truyền, hướng dẫn để người dân thông hiểu quyền lợi khám, chữa bệnh và tự nguyện mua BHYT, nhằm chung góp cho nguồn quỹ bảo vệ sức khỏe cho cộng đồng. Việc này, cần có thời gian nên trước mắt, có biện pháp giải quyết tình trạng nợ đọng ở các bệnh viện. Như vậy vừa giúp bệnh viện vượt khó khăn, nâng cao chất lượng phục vụ, vừa thu hút người dân tham gia BHYT tự nguyện.

ĐÌNH KHÔI