Ảnh minh họa

Những ngày vừa qua, tình trạng buôn bán, vận chuyển, tàng trữ và đốt pháo tiếp tục diễn ra trên địa bàn rộng, số lượng lớn gây bức xúc trong dư luận xã hội. Yêu cầu đặt ra là các địa phương, các ngành, các cấp phải có ngay những biện pháp ngăn chặn, kiên quyết, hiệu quả để mọi người dân được hưởng một mùa Xuân an toàn, không pháo nổ.

Những con số nhức nhối

Pháo là mặt hàng Nhà nước nghiêm cấm buôn bán, tàng trữ, vận chuyển và sử dụng từ năm 1994. Tuy nhiên vì lợi nhuận, các đối tượng vẫn không chịu "từ bỏ buôn bán" mặt hàng cấm này thậm chí có xu hướng ngày càng gia tăng. Năm 2007, các lực lượng chức năng thu giữ được xấp xỉ 26 tấn pháo các loại. Bước sang năm 2008 tình trạng buôn bán pháo lậu còn mạnh hơn so với cùng kỳ năm ngoái. Từ đầu tháng 1-2008 đến nay, lực lượng công an trong cả nước đã phát hiện, xử lý 410 vụ, bắt 447 đối tượng, đề nghị truy tố 68 đối tượng; thu giữ hơn 30 tấn pháo và hàng trăm nghìn quả pháo các loại. Tuy nhiên, tình hình buôn bán, vận chuyển, tàng trữ và đốt pháo vẫn diễn biến phức tạp, nhất là ở các tỉnh biên giới phía Bắc, các tỉnh ven biển và ở các đô thị lớn.

Tháng 1-2008, mới chỉ 20 ngày, theo thống kê chưa đầy đủ các lực lượng chức năng ở Quảng Ninh đã phát hiện 50 vụ buôn bán, vận chuyển 5.973kg pháo các loại. Thủ đoạn của những đối tượng vận chuyển và buôn bán pháo lậu rất tinh vi, để bắt quả tang không hề đơn giản. Rất nguy hiểm là pháo lậu vận chuyển trên các xe khách, xe du lịch... Có trường hợp pháo được đóng lẫn vào với các loại hàng hóa khác như đồ chơi trẻ em, thậm chí giấu cả trong hoa quả, thức ăn để đưa về Hà Nội tiêu thụ. Theo cơ quan chức năng, hiện tất cả các loại pháo lậu trên thị trường (do Trung Quốc sản xuất), được tuồn về Hà Nội và các tỉnh theo đường buôn lậu qua các cửa khẩu biên giới phía Bắc. Điều đáng nói, trước lợi nhuận "một vốn bốn lời" nhiều đối tượng bất chấp mọi thủ đoạn để vận chuyển và buôn bán mặt hàng trái phép này. Chúng còn liều lĩnh, sẵn sàng chống trả các lực lượng bắt giữ.

Tình hình trên khiến dư luận hết sức lo lắng. Bà Nguyễn Thị Mạc ở làng Bình Đà, huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Tây bức xúc nói: "Làng pháo chúng tôi có từ bao đời nay nhưng từ khi có lệnh cấm đốt pháo của Chính phủ, người dân chúng tôi chấp hành rất nghiêm mặc dù rất vất vả để chuyển đổi ngành nghề, và mất khá nhiều thời gian để làm quen với nghề mới. Thời gian gần đây, tình trạng buôn bán pháo lậu ngày càng nhiều khiến người dân Bình Đà rất bức xúc. Việc buôn bán pháo lậu vừa làm thất thoát của Nhà nước một số lượng tiền thuế không nhỏ, vừa vi phạm pháp luật nghiêm trọng".

Mạnh tay từ cơ sở

Dự đoán trước diễn biến phức tạp, ngay từ tháng 11-2007, Thủ tướng Chính phủ đã có Công điện số 1721/CĐ-TTg về tăng cường quản lý, kiểm tra, kiểm soát để ngăn chặn việc sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng pháo trái phép. Mới đây, ngày 13-1-2008, Thủ tướng tiếp tục ra công điện nêu rõ: Địa phương nào để xảy ra việc sử dụng trái phép pháo hoặc không kiên quyết ngăn chặn, xử lý nghiêm các hoạt động sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ trái phép pháo các loại thì Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố đó phải chịu trách nhiệm trước Thủ tướng. Chiều 24-1-2008, tại Hà Nội, Thượng tướng Lê Thế Tiệm, Ủy viên T.Ư Ðảng, Thứ trưởng Công an đã chủ trì hội nghị bàn biện pháp cấp bách thực hiện Chỉ thị 406 của Thủ tướng Chính phủ về cấm sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ và đốt pháo. Thứ trưởng khẳng định: "Bất cứ người nào đốt pháo trái phép đều sẽ bị tạm giữ để điều tra. Đốt pháo trong ngày mồng 1 Tết thì tạm giữ cả ngày mồng 1, thậm chí tạm giữ tại cơ quan công an đến hết Tết, nếu đủ dấu hiệu sẽ xử lý hình sự. Công an địa phương phải chịu trách nhiệm trước lãnh đạo bộ về việc để xảy ra tình trạng đốt pháo trên địa bàn mình".

Tại nhiều địa phương, các cơ quan pháp luật cũng đã ra tay xử lý các vụ vi phạm. Chiều 30-1-2008, Trung tá, đội trưởng Đội Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ công an quận Hoàn Kiếm Nguyễn Anh Tuấn cho chúng tôi biết: "Trong đợt cao điểm tập trung đấu tranh chống tội phạm và bảo vệ an toàn cho dịp Tết Nguyên đán Mậu Tý do Bộ Công an và công an quận Hoàn Kiếm phát động, Đội đã phối hợp với 18 phường trên địa bàn bắt giữ khoảng 10 vụ tàng trữ, buôn bán, vận chuyển pháo lậu. Đã khởi tố và bắt giam 3 vụ, 6 đối tượng tàng trữ, buôn bán pháo nổ, thu giữ gần 300kg pháo nổ các loại. Tổ chức vận động nhân dân thu nộp pháo hoa, pháo lễ hội có tiếng nổ với số lượng lớn. Đặc biệt, theo kế hoạch, sáng 31-1-2008, TAND quận Hoàn Kiếm xét xử công khai vụ án điểm buôn bán tàng trữ hơn 100kg pháo nổ với 4 bị cáo. Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ cố gắng hoàn tất hồ sơ xử lý tiếp những vụ án về pháo để răn đe, giáo dục, tuyên truyền trong quần chúng nhân dân". Tại tỉnh Thái Bình, sáng ngày 29-1-2008, TAND huyện Tiền Hải đã mở phiên tòa hình sự lưu động xét xử bị cáo Nguyễn Thị Ánh sinh năm 1965, trú quán tại thôn Quân Bắc Đình, xã Vân Trường, huyện Tiền Hải về hành vi vận chuyển hàng cấm. Vào hồi 10 giờ ngày 18-12-2007, Đội CSĐT tội phạm về Trật tự quản lý kinh tế phối hợp với công an huyện Tiền Hải đã phát hiện bắt quả tang Nguyễn Thị Ánh về hành vi buôn bán, tàng trữ pháo trái phép. Khám xét nơi ở và nơi bị cáo cất giấu tại gia đình bà Nguyễn Thị Tươi (mẹ đẻ của Ánh ở cùng thôn) cơ quan điều tra đã thu giữ tổng số 98,2kg pháo các loại. TAND huyện Tiền Hải đã tuyên phạt Nguyễn Thị Ánh 18 tháng tù giam.

Tuy nhiên, theo dư luận, những vụ pháo lậu mà cơ quan chức năng đã bắt giữ được chỉ là số ít so với lượng pháo lậu thực tế đã và đang được tàng trữ và lén lút tiêu thụ trên thị trường hiện nay. Trong khi các đối tượng đang ráo riết hoạt động thì việc ngăn chặn pháo lậu lại gặp rất nhiều khó khăn, dù lực lượng chức năng đã bố trí tuần tra, chốt chặn, kiểm soát gắt gao suốt ngày đêm. Phương tiện, kinh phí đầu tư cho công tác tuần tra kiểm soát, nhất là tuyến biển còn rất hạn chế; đường biên giới trên đất liền và trên biển dài, rất khó khăn cho kiểm soát 24 giờ/ngày. Công tác tuyên truyền chưa thường xuyên liên tục; mới chỉ dừng lại ở cấp huyện, thị xã, chưa triển khai sâu rộng đến khu phố, tổ dân cư, cơ quan, trường học. Ý thức tự giác chấp hành của một bộ phận người dân còn kém, pháo vẫn được đốt ở nhiều nơi, nhiều lúc, nhưng chưa được xử lý kiên quyết. Một số ngành, đoàn thể chưa chủ động vào cuộc, chủ yếu chỉ có lực lượng công an, quản lý thị trưòng. Công tác tuyên truyền đấu tranh chưa tạo ra được dư luận phê phán các trường hợp vi phạm. Chính quyền, đoàn thể một số nơi đã vào cuộc, song thực hiện chưa kiên quyết; đấu tranh chống các hành vi vi phạm về đốt pháo còn né tránh, nể nang.

Vì vậy, các cấp, các ngành và toàn xã hội phải chung sức, đồng lòng cùng tiến hành các biện pháp đồng bộ và kiên quyết hơn. Cùng với việc tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát, ngăn chặn pháo ngay từ biên giới cũng như trong nội địa, các cơ quan chức năng, cơ quan pháp luật cần tích cực đưa ra xét xử nghiêm minh các hành vi vi phạm nghiêm trọng cả về mức án cũng như việc thu hồi, xử phạt về kinh tế. Vừa kết hợp, phối hợp đồng bộ, chặt chẽ, vừa phân công trách nhiệm, rõ ràng giữa các lực lượng, trong đó xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương để có biện pháp xử lý nếu như xảy ra vi phạm thuộc phạm vi và trách nhiệm của họ. Đồng thời, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động các tổ chức, cá nhân kinh doanh, hộ gia đình và học sinh, sinh viên cam kết thực hiện nghiêm túc các quy định về cấm sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng trái phép pháo các loại.

Chỉ có bằng thái độ và hành động kiên quyết của các cơ quan chức năng, của cộng đồng kết hợp với sự tự giác chấp hành nghiêm túc của từng người dân, chúng ta mới có thể thực hiện được triệt để yêu cầu cấm sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ và đốt pháo.

Thu Hương, Đức Thịnh