QĐND - Sinh thời, Bác Hồ đã từng dạy:“Dân ta phải biết sử ta/ Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”. Thế mà chất lượng dạy và học môn Lịch sử trong các trường học phổ thông ở nước ta những năm qua còn yếu lắm. Điều này được thể hiện trong kết quả của các kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh vào đại học, cao đẳng với tình trạng học sinh đạt điểm dưới trung bình khá phổ biến. Đây thực sự là thực trạng đáng báo động trong việc dạy và học môn học có vị trí đặc biệt quan trọng này.

Đâu là nguyên nhân của thực trạng yếu kém đó?

Trước hết, nói về phía nhà trường, phương pháp dạy học truyền thống vẫn tiếp tục được áp dụng. Đó là tình trạng thuyết giảng một chiều, thầy đọc, trò chép đang khá phổ biến trong các giờ học môn Lịch sử. Những sự kiện lịch sử trong sách giáo khoa được thầy, cô truyền thụ cho học sinh còn mang nặng tính áp đặt, cứng nhắc, không có sự đối thoại cởi mở đã tạo tâm lý chán nản, mệt mỏi trong học sinh. Sự cải tiến đổi mới nội dung sách giáo khoa diễn ra còn chậm. Giáo cụ trực quan được sử dụng còn nghèo nàn, quanh quẩn chỉ có một số bức tranh, sơ đồ minh họa không đủ sức cuốn hút, hấp dẫn học sinh.

Về phía học sinh, tâm lý giới trẻ hiện nay đang có xu thế thiên về các môn khoa học tự nhiên, xem nhẹ các môn khoa học xã hội, khiến nhiều em không có hứng thú đối với môn Lịch sử. Việc học môn này còn mang nặng tính đối phó hơn là thực sự say mê khám phá, tìm tòi. Học vẹt, học đối phó tất yếu dẫn đến việc học sinh chỉ cố gắng ghi nhớ kiến thức một cách vụn vặt, máy móc, không có khả năng liên kết, xâu chuỗi các sự kiện cũng như rút ra ý nghĩa của các sự kiện. Việc học sinh còn sử dụng “phao thi” trong các tiết kiểm tra vẫn xảy ra, tạo tâm lý ỷ lại và sức ỳ trong tư duy.

Lịch sử hơn bốn nghìn năm dựng nước, giữ nước của dân tộc đã chứng kiến rất nhiều mốc son chói lọi cùng những chiến công hiển hách. Thế hệ trẻ hôm nay hoàn toàn có quyền tự hào về truyền thống hào hùng, bất khuất của dân tộc. Nâng cao chất lượng dạy và học môn Lịch sử là góp phần nuôi dưỡng, bồi đắp tâm hồn, cốt cách, bản lĩnh con người Việt Nam trong việc giữ gìn truyền thống bản sắc để ổn định, phát triển. Hy vọng, với nỗ lực đổi mới, cải tiến phương pháp dạy học và nâng cao nhận thức cho học sinh, chất lượng học tập môn Lịch sử sẽ được cải thiện trong thời gian tới tương xứng với vai trò, vị trí đặc biệt của môn học này trong hệ thống các môn học ở nhà trường phổ thông hiện nay.

Bùi Minh Tuấn