QĐND - Vừa qua, bạn đọc ở thôn Thượng Phúc, xã Tả Thanh Oai, huyện Thanh Trì, Hà Nội có ý kiến với một số cơ quan báo chí, trong đó có Báo Quân đội nhân dân về tình trạng chậm trễ, khuất tất xung quanh việc tu bổ, tôn tạo chùa Bảo Tháp. Ngày 13-9, phóng viên Báo Quân đội nhân dân đã về địa phương tìm hiểu sự việc và xin thông tin để bạn đọc rõ.

Tu bổ là cần thiết, nhưng…

Chùa Bảo Tháp là ngôi chùa cổ kính đã đi cùng với chiều dài lịch sử dân tộc gần 800 năm, được Bộ VH -TT xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia năm 1990. Với khuôn viên trên 5000m², chùa Bảo Tháp được bố trí theo hình chữ Nhị, từ ngoài vào là Tam quan. Sân chùa dựng hai cây Bảo Tháp: một tháp thờ Phật Tây Trúc, một tháp thờ Phật nhà Lý. Đây là di sản văn hóa vô cùng quý báu của dân tộc.

Cửa Tam bảo của chùa Bảo Tháp trước khi bị phá.

Trao đổi với chúng tôi, nhiều người dân thôn Thượng Phúc cho biết: Theo thời gian, chùa Bảo Tháp bị xuống cấp nghiêm trọng, cần phải được tu bổ, nâng cấp. Năm 2010, Bộ VHTT &DL đã phê duyệt dự án trùng tu, tôn tạo lại chùa Bảo Tháp. Sau khi khảo sát thực tế, cơ quan chức năng quyết định sẽ trùng tu lại chùa cổ và dự kiến hết 1 tỷ 284 triệu đồng và quyết định cấp 800 triệu đồng để trùng tu, phần còn lại nhân dân tự đóng góp. Nhưng trong quá trình tháo dỡ và tu bổ nảy sinh một loạt vấn đề và đến nay vẫn chưa hoàn thiện dù đã 2 năm trôi qua. Theo hồ sơ thiết kế thi công chùa Bảo Tháp được phê duyệt có ghi rõ: Tu bổ, tôn tạo thượng điện Tam Bảo nhằm tìm lại hình dáng nguyên gốc của chùa cũng như những hiện vật tại chùa. Thế nhưng, trong quá trình thi công, chủ đầu tư là UBND xã Tả Thanh Oai đã không tu bổ, tôn tạo chùa theo đúng nguyên trạng ban đầu, trái lại còn dự kiến phá cửa Tam Bảo là công trình duy nhất còn nguyên vẹn để xây dựng mới. Việc làm trên của chủ đầu tư là không đúng so với giấy phép xây dựng được cấp. Người dân địa phương và nhiều du khách từng đến chùa Bảo Tháp nhiều lần tỏ ra bức xúc khi biết các cột, kèo, tay đệm, câu đầu, ngói… đều được thay mới hoàn toàn, chỉ một số ít các bức cốn, phù điêu còn được giữ lại. Nhiều đống kèo, cốn, kê hoành… sau khi hạ giải đã không được bảo quản cẩn thận mà vứt chỏng chơ, phơi mưa, phơi nắng cả năm trời và đang mục nát. Một phụ nữ nhà ở cạnh chùa, tỏ vẻ bất bình: "Khi sửa chữa, 4 cột trụ chính trong điện thờ với chiều dài 3, 96m đã bị thay bằng 4 cột chỉ cao 3, 80m nên mái bị thấp hơn, bởi vậy không thể làm máng thoát nước ngoài hiên, trời mưa là bị dột...".

Theo thông tin cung cấp từ bạn đọc thì bản thân hồ sơ thiết kế, bản vẽ thi công và kinh phí xây dựng cũng có biểu hiện không minh bạch, có dấu hiệu khuất tất. Với tổng kinh phí là 1 tỷ 284 triệu đồng, khi họp dân, chủ đầu tư khẳng định sẽ tu bổ cả 7 gian chùa. Nhưng thực tế tiến hành xây dựng lại chỉ trùng tu 4 gian ngoài của khu vực Tam quan, còn 3 gian trong của khu Hậu cung nối liền với Tam quan lại không được trùng tu (lúc dỡ bỏ toàn bộ phần Tam quan thì phần Hậu cung cũng đã xuống cấp nghiêm trọng, nhiều cột trụ bị mục và tường nứt nẻ). Người dân địa phương phải đóng góp thêm hơn 500 triệu đồng để tự sửa sang phần Hậu cung. Đã có ý kiến góp ý việc trùng tu, nên triển khai một cách đồng bộ hơn thay vì chỉ “làm mới mặt tiền” như thế, nhưng đã không được chấp nhận. Thiết kế thi công chỉ được chủ đầu tư và UBND huyện Thanh Trì phê duyệt mà không qua cơ quan chức năng và cũng không tham khảo ý kiến đóng góp của nhân dân. ông Nguyễn Tiến Lợi, cựu chiến binh ở thôn Thượng Phúc thông tin với phóng viên Báo Quân đội nhân dân: “Biết tin được Nhà nước cho 800 triệu đồng để tu bổ chùa, người dân chúng tôi rất vui mừng và tích cực đóng góp, dù nhiều gia đình kinh tế còn khó khăn. Khi công trình gần xong và thấy một phần cửa Tam bảo bị phá, chúng tôi hốt hoảng ngăn lại thì mới bất ngờ được biết đến bản thiết kế...”. Thật khó tránh khỏi phiền lòng, lo lắng trước cảnh công trình tu bổ chùa Bảo Tháp bị dừng lại đã hơn 1 năm nay, ngoài cửa Tam bảo vẫn ngổn ngang gạch, đá… trong khi chủ đầu tư cũng như đơn vị thi công vẫn chưa có cách xử lý gì hiệu quả.

Cần sớm có biện pháp giải quyết triệt để

Dư luận chung cho rằng cần nhanh chóng giải quyết triệt để việc tu bổ, tôn tạo chùa Bảo Tháp để trả lại cảnh quan tôn nghiêm cho chùa cổ và giải tỏa những hiểu lầm, thắc mắc, nghi ngờ đã và đang xuất hiện. Trong thời gian làm việc tại địa phương, chúng tôi có may mắn tiếp xúc được với đoàn làm việc của Sở VH -TT&DL thành phố Hà Nội do ông Phạm Quang Long, Giám đốc sở dẫn đầu. ông Long cho biết: “Hiện nay sở đang tiến hành khảo sát, kiểm tra làm rõ tại sao công trình bị dang dở và sẽ sớm đưa ra phương án, cách khắc phục sửa chữa trong thời gian gần nhất”. Trước đó ngày 10-9, trong văn bản hồi âm gửi đến các cơ quan thông tấn báo chí, bà Lê Thị Thu Thủy, Phó bí thư Huyện ủy Thanh Trì, thông báo: Huyện ủy đã chỉ đạo UBND xã Tả Thanh Oai và cơ quan có liên quan kiểm tra, xem xét và giải quyết theo quy định của pháp luật và sẽ nhanh chóng có thông tin cụ thể cho bạn đọc được biết.

Cửa Tam bảo bị phá, gạch đá ngổn ngang hơn một năm nay vẫn chưa được giải quyết.

Qua thực tế ở chùa Bảo Tháp, chúng tôi cho rằng, việc tu bổ, tôn tạo di sản văn hóa bị xuống cấp, hư hỏng là cần thiết, nhưng phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định của Luật Di sản văn hóa, công khai, minh bạch, tuyệt đối không được chủ quan, tùy tiện. Khi xảy ra sai sót thì các bên liên quan, cơ quan có trách nhiệm phải kịp thời xem xét, giải quyết nhanh chóng, dứt điểm, không đùn đẩy, né tránh, giãn tiến độ công trình, dẫn đến mâu thuẫn, khiếu kiện phức tạp.

Khẩn trương hoàn thành việc tu bổ, tôn tạo chùa Bảo Tháp bảo đảm chất lượng công trình, trong đó có việc khôi phục nguyên trạng cửa Tam bảo của chùa là mong muốn của cán bộ, nhân dân địa phương cũng như du khách gần xa. Đề nghị các cơ quan chức năng, chính quyền các cấp, chủ đầu tư, đơn vị thi công và người dân thôn Thượng Phúc, xã Tả Thanh Oai, huyện Thanh Trì, Hà Nội, nêu cao ý thức trách nhiệm, tinh thần xây dựng, tạo sự thống nhất, khẩn trương có biện pháp khả thi, tích cực nhất để mong muốn chính đáng trên sớm trở thành hiện thực.

Bài và ảnh: Huyền Trang - Kim Dung