Tiềm năng lớn nhưng thực trạng còn hạn chế

Đánh giá về vai trò của việc phát triển ngành dịch vụ logistics đối với nền kinh tế Việt Nam, ông Ousmane Dione, Giám đốc Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam, cho rằng, chi phí logistics của Việt Nam là 18%, cao gần gấp đôi so với các nền kinh tế phát triển và cao hơn mức bình quân toàn cầu (14%). Chính điều này đang kéo giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp (DN) và đồng thời hạn chế sự tăng trưởng của nền kinh tế. Do đó, theo ông Ousmane Dione, phát triển dịch vụ logistics hiệu quả, kết nối xuyên khu vực và xuyên biên giới đóng vai trò quan trọng để tăng khả năng cạnh tranh của kinh tế Việt Nam.

Ông Nguyễn Hùng, chuyên gia thuộc Hiệp hội DN dịch vụ Logistics Việt Nam khẳng định, Việt Nam có vị trí địa lý rất thuận lợi cho vận tải quốc tế. Việt Nam cũng đang có nhiều cơ hội để phát triển logistics khi Chính phủ đang đẩy nhanh tiến trình hội nhập kinh tế thông qua những cải cách về cơ chế, chính sách, thủ tục hành chính, xây dựng hệ thống pháp luật kinh tế và tài chính phù hợp với thông lệ quốc tế.

Giai đoạn 2016-2018, ngành logistics Việt Nam đạt mức tăng trưởng 12-14%. Năm 2018, WB đã xếp hạng Việt Nam 36/160 quốc gia được nghiên cứu về logistics toàn cầu, tăng 35 bậc so với năm 2016 và xếp thứ 3 trong các nước ASEAN. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 200/QĐ-TTg về nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển dịch vụ logistics đến năm 2025, mở ra giai đoạn mới cho phát triển logistics ở Việt Nam.

Thách thức hàng đầu là về hạ tầng

Tuy nhiên, rào cản ngăn dịch vụ logistics tăng tốc phát triển là cơ sở hạ tầng logictics của Việt Nam còn yếu. Ông Đặng Văn Điềm, Giám đốc Công ty TNHH Thông Quan (TP Biên Hòa) hoạt động trong lĩnh vực logistics cho hay, hạ tầng giao thông trong đó có cả đường bộ và cảng biển còn yếu kém là rào cản lớn khiến lĩnh vực này khó tăng tốc. PGS, TS Hồ Thị Thu Hòa, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và phát triển logistics Việt Nam cũng cho rằng để lĩnh vực logistics trong nước phát triển cần nguồn đầu tư mạnh để xây dựng hạ tầng, kết nối các loại hình vận tải.

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Cao Quốc Hưng, do chưa nhận thức về việc phát triển ngành logistics thành một ngành dịch vụ cơ bản để hỗ trợ cho các ngành kinh tế khác, một số tỉnh, thành phố có tiềm năng nhưng cơ sở hạ tầng thương mại, hạ tầng giao thông cũng như hạ tầng về công nghệ thông tin chưa được đầu tư tương xứng nên các hoạt động dịch vụ logistics nhìn chung chưa phát triển được.

Vai trò quan trọng của đầu tư tư nhân

Bộ Công Thương vừa ban hành Quyết định số 708/QĐ-BCT phê duyệt Kế hoạch cải thiện chỉ số hiệu quả logistics (gọi tắt là LPI) của Việt Nam. Bản kế hoạch đề ra mục tiêu nâng cao thứ hạng của Việt Nam trong xếp hạng LPI do WB công bố từ nay đến năm 2025 lên 5-10 bậc. Kế hoạch đề ra 49 nhiệm vụ cụ thể gắn với vai trò của các bộ, ngành, địa phương. Trong đó nhóm nhiệm vụ về nâng cấp hạ tầng là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu.

Để nâng cấp hạ tầng logistics Việt Nam, Giám đốc WB tại Việt Nam Ousmane Dione cho rằng, đầu tư hạ tầng của Việt Nam đang tập trung chủ yếu vào đường bộ hơn là các loại hình vận tải đa phương thức khác. Cùng với đó, Việt Nam nên thay đổi việc phụ thuộc quá nhiều vào đầu tư công để chuyển dịch sang khu vực tư nhân. Cần thiết lập sự ưu tiên rõ ràng cho việc đầu tư thiết yếu, đó mới chính là chìa khóa để có hệ thống kết nối tốt hơn, tạo đà cho phát triển ngành logistics.

Mới đây, Chính phủ có ý kiến chỉ đạo về việc xây dựng dự án Trung tâm logistics Cái Mép Hạ và dự án cảng tổng hợp container Cái Mép Hạ tại thị xã Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu. Theo đó, đối với dự án đầu tư xây dựng Trung tâm logistics Cái Mép Hạ, UBND tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu hướng dẫn Công ty Cổ phần xuất, nhập khẩu tổng hợp Hà Nội-Tập đoàn Geleximco về thủ tục đầu tư, thuê đất, giao đất và thực hiện đầu tư xây dựng theo đúng quy định của pháp luật để sớm triển khai một trung tâm logistics đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu và khu vực trọng điểm kinh tế phía Nam. 

Chủ trương khai thác Dự án cảng tổng hợp và container Cái Mép Hạ (2.000m cầu tàu cho tàu 200 nghìn DWT, 100ha bãi) nhằm kết nối và thực hiện tốt nhiệm vụ kinh tế gắn với phát triển hiệu quả logistic. Dự án này có tổng diện tích 1.200ha với tổng số vốn đầu tư dự kiến khoảng 40.000 tỷ đồng. Theo đó, Geleximco sẽ phát huy tối đa các lợi thế sẵn có để đầu tư phát triển hạ tầng cảng biển hiện đại đạt tiêu chuẩn quốc tế. Dự án nói trên hứa hẹn không chỉ mang lại hàng nghìn việc làm cho người lao động địa phương mà còn đóng góp nâng cao năng lực của hạ tầng logistics trong vùng cũng như quốc gia.

NGUYỄN HẢI