QĐND - Trục lợi bảo hiểm là hành vi cố ý gian dối, lừa đảo, có thể có chủ ý ngay từ khi tham gia bảo hiểm hoặc phát sinh sau khi đã xảy ra rủi ro, nhằm chiếm đoạt một số tiền từ doanh nghiệp bảo hiểm mà đáng lý ra họ không được hưởng. Tại Việt Nam, hành vi trục lợi bảo hiểm gia tăng khá nhanh và đang là một trong những vấn đề khá nhức nhối đối với các doanh nghiệp bảo hiểm. Vụ Công ty TNHH Vận tải biển Thanh Phong (Hải Phòng) có hành vi gian dối làm giả hồ sơ nhằm trục lợi của Tổng công ty Bảo hiểm Quân đội (MIC) là một ví dụ điển hình.

Vì sao tàu Thanh Phong 36 bị chìm?

Theo các tài liệu của Trung tâm phối hợp Tìm kiếm cứu nạn Hàng hải khu vực 1 và Cảng vụ Hải Phòng: Sáng 15-12-2009, tàu Thanh Phong 36 thuộc Công ty TNHH Vận tải biển Thanh Phong (gọi tắt là Công ty Thanh Phong) rời bến tại Đập Minh Đức thuộc huyện Thủy Nguyên (Hải Phòng) cùng với 12 thuyền viên trên tàu. Đến 23 giờ 30 phút cùng ngày, khi tàu ra đến khu vực đảo Long Châu gặp sóng to, gió lớn, tàu bị chìm. Toàn bộ 12 thuyền viên đã được tàu SAR 411 của Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn Hàng hải khu vực 1 cứu, đưa vào đất liền an toàn.

Trong biên bản bàn giao được lập vào lúc 10 giờ 30 phút ngày 16-12-2009 tại tàu SAR 411 (có chữ ký của đại diện tàu SAR 411, Cảng vụ Hàng hải Hải Phòng và đại diện chủ tàu Thanh Phong 36) đã ghi đầy đủ danh sách 12 thuyền viên tàu Thanh Phong 36, trong đó có chữ ký của Thuyền trưởng Nguyễn Văn Thắng.

Cứu thuyền viên Tàu Thanh Phong 36. Ảnh: Hồng Sơn.

Báo An ninh Hải Phòng điện tử ngày 17-12-2009 cũng đã đăng chi tiết về vụ việc này: “Tàu Thanh Phong 36, có trọng tải 2.700 tấn của Công ty TNHH Vận tải Thanh Phong, ở xã An Lư, huyện Thủy Nguyên, do anh Nguyễn Văn Thắng, sinh 1979, làm Thuyền trưởng đã gặp sóng to, gió lớn và bị chìm tại tọa độ 20 độ 38 phút Bắc, 107 độ 17 phút Đông. Khi gặp nạn, trên tàu có 12 thuyền viên. Ông Trần Văn Độ - Giám đốc Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn Hàng hải KV1 cho biết: Ngay sau khi nhận tín hiệu cấp cứu của tàu Thanh Phong 36, trung tâm đã điều động tàu SAR 411 khẩn trương lên đường cứu người. Sau gần 3 tiếng, tàu SAR 411 đã có mặt tại hiện trường và kịp thời cứu sống toàn bộ 12 thuyền viên tàu Thanh Phong 36, trong đó có 3 thuyền viên bị thương đã được bác sĩ tàu SAR 411 sơ cứu, băng bó vết thương kịp thời”.

Điều đáng nói là ông Nguyễn Văn Thắng lại không có bằng Thuyền trưởng. Mặt khác, theo kết luận của Cục Điều tra hình sự - Bộ Quốc phòng (Văn bản số 429/ĐTHS-P10 ngày 15-6-2012 do Đại tá Phạm Ngọc Trai, Cục trưởng Cục Điều tra Hình sự ký): Tàu Thanh Phong 36 còn vi phạm Luật Hàng hải như chở than (vì phát hiện sau khi trục vớt vẫn còn than), không đúng như khai báo của chủ tàu là tàu chạy thử máy. Đồng thời, dù biết thời tiết xấu vượt quá mức chịu đựng của tàu, vẫn cho tàu rời bến.

Làm giả hồ sơ

Công ty Thanh Phong đã mua bảo hiểm tại MIC với mức bồi thường cao nhất lên đến 21 tỷ đồng. Trong hợp đồng bảo hiểm đã ghi rõ: Điều kiện tàu phải bảo đảm an toàn đi biển theo đúng quy định của Luật Hàng hải Việt Nam.

Để được hưởng quyền lợi bảo hiểm (bồi thường) sau khi tàu chìm, Giám đốc Công ty Thanh Phong là ông Trần Văn Chấp đã thay đổi và hợp thức hóa các chức danh định biên an toàn của tàu Thanh Phong 36 tại thời điểm xảy ra tai nạn (làm giả danh sách thuyền viên - PV). Cụ thể, do ông Nguyễn Văn Thắng không có bằng thuyền trưởng, nên đã hợp thức hóa bằng việc đưa vào danh sách một người tên Giang thay thuyền trưởng.

 “Chủ tàu Thanh Phong 36 đã làm giả hồ sơ, khai ông Lương Văn Giang (người không có mặt trên tàu) làm thuyền trưởng, thay thuyền trưởng thực tế là ông Nguyễn Văn Thắng (người có mặt trên tàu, nhưng không có bằng thuyền trưởng) để trục lợi bảo hiểm”- Công văn của Cục Điều tra Hình sự khẳng định.

Ngoài ra, theo kết luận của Cục Điều tra hình sự, do trên tàu không có sĩ quan máy và sĩ quan boong, nên Công ty Thanh Phong đã hợp thức hóa bằng việc đưa vào danh sách người tên Hưng thay sĩ quan máy; người tên Quyết thay sĩ quan boong. Trong khi thực tế, các vị nói trên đều không có mặt trên tàu, nhưng có trình độ chuyên môn và chức danh phù hợp theo quy định. Bù lại vị trí 3 nhân vật bổ sung trên, hồ sơ của Công ty Thanh Phong đã loại 3 người có mặt trên tàu hôm đó ra khỏi danh sách, khác với danh sách thuyền viên tàu Thanh Phong 36 do tàu SAR 411 cung cấp.

Hy vọng vào phiên tòa phúc thẩm

Sau khi thêm và đưa người ra khỏi danh sách thực tế, Công ty Thanh Phong đã cung cấp một bản danh sách mới cho Cảng vụ Hàng hải Hải Phòng và yêu cầu MIC bồi thường. Tuy nhiên, căn cứ Luật Kinh doanh bảo hiểm, MIC cho rằng, họ không có trách nhiệm bồi thường thiệt hại.

Không nhận được tiền bồi thường, Công ty Thanh Phong đã kiện MIC ra tòa. Tại phiên xét xử sơ thẩm ngày 16-12-2011, Tòa án nhân dân TP Hải Phòng cho rằng, tranh chấp 2 bên chỉ mang tính dân sự và Tòa quyết định MIC phải bồi thường 6,5 tỷ đồng cho Thanh Phong.

Tuy nhiên, sau một thời gian thu thập thêm chứng cứ, nhất là sau khi có được danh sách thuyền viên được cung cấp từ Trung tâm Phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng hải khu vực 1, MIC đã có đơn kháng cáo và đề nghị Cục Điều tra Hình sự (Bộ Quốc phòng) điều tra xác minh. Kết luận của Cục Điều tra Hình sự (Bộ Quốc phòng) khẳng định: Công ty Thanh Phong có hành vi gian dối làm giả hồ sơ trục lợi bảo biểm.

Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Hà Nội đã thụ lý giải quyết vụ việc này theo thủ tục phúc thẩm. Lẽ ra vụ án đã được đưa ra xét xử vào ngày 22-6-2012, nhưng do đề nghị thay đổi thẩm phán của MIC được chấp nhận, nên phiên tòa bị hoãn xét xử.

Trao đổi với phóng viên Báo Quân đội nhân dân, đại diện MIC cho biết, MIC sẵn sàng bồi thường nếu tàu đi biển theo đúng quy định của Luật Hàng hải Việt Nam và tập quán hàng hải quốc tế. Theo hợp đồng bảo hiểm đã ký giữa hai bên, MIC sẽ bảo hiểm thân tàu, trách nhiệm dân sự chủ tàu và tai nạn thuyền viên cho tàu Thanh Phong 36, với mức trách nhiệm bồi thường cao nhất có thể lên đến 21 tỷ đồng. Tuy nhiên, sau khi xem xét diễn biến của vụ tai nạn mới thấy rõ hơn các hành vi trục lợi bảo hiểm của Công ty Thanh Phong.

MIC đang hy vọng vào sự phán xét của phiên tòa phúc thẩm, dự kiến sẽ được tổ chức vào tháng 7 này.

Đỗ Phú Thọ