Bà ngoại cùng cháu bé đầu tiên ra đời bằng kỹ thuật nuôi cấy tinh tử

Một tin vui cho các cặp vợ chồng hiếm muộn khi Việt thực hiện thành công kỹ thuật nuôi cấy tinh tử, mở ra cơ hội thực sự đối với các cặp vợ chồng hiếm muộn mà nguyên nhân thuộc về nam giới. Trung tâm Công nghệ phôi (Học viện Quân y) là nơi đầu tiên và duy nhất ở Việt bắt tay nghiên cứu và chữa trị căn bệnh phức tạp này. Mặc dù trong năm 2009 đề tài mới được nghiệm thu, nhưng những thành công bước đầu thực sự rất đáng ghi nhận.

"Đột phá" từ chọn hướng đi

Ở Việt Nam hiện nay có 3 cơ sở thực hiện kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, thụ tinh trong ống nghiệm là Bệnh viện Phụ sản trung ương (Bệnh viện C), Bệnh viện Từ Dũ (Thành phố Hồ Chí Minh) và Trung tâm Công nghệ phôi của Học viện Quân y. Mặc dù đã thành công với gần 1.000 ca kỹ thuật hỗ trợ sinh sản, trong đó có hơn 350 ca bằng phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm, nhưng Trung tâm Công nghệ phôi lại xác định hướng đi riêng là chú trọng điều trị vô sinh nam chứ không phải sử dụng “ngân hàng tinh trùng”, nuôi cấy tinh trùng như các cơ sở khác. Đối tượng là những nam giới bị vô sinh với nguyên nhân chính là không có tinh trùng. Thượng tá, TS, bác sĩ Quản Hoàng Lâm, Giám đốc trung tâm cho biết: Sở dĩ trung tâm chọn hướng đi này bởi đối tượng quan trọng nhất cần phục vụ điều trị là bộ đội, nhiều người công tác, làm việc trong những môi trường đặc thù, ảnh hưởng đến sức khỏe. Ngay việc xác định tên đề tài cũng phản ánh đầy đủ khía cạnh ấy: “Nghiên cứu nuôi cấy tinh tử và phôi túi phục vụ điều trị chăm sóc sức khỏe bộ đội và nhân dân”. Ở Việt hiện nay, trong các nguyên nhân dẫn đến vô sinh ở nam giới thì nguyên nhân do không có tinh trùng chiếm khoảng 10%.

Cháu bé đầu tiên chào đời bằng kỹ thuật nuôi cấy tinh tử là của một cặp vợ chồng quê ở Bắc Giang. Trước đó, anh chị đã từng chạy chữa ở nhiều nơi, sử dụng nhiều biện pháp can thiệp, nhưng vẫn không có kết quả. Nguyên nhân được xác định là do người chồng không có tinh trùng, nên không thể thụ tinh được. Chỉ đến khi đến với Trung tâm Công nghệ phôi thì niềm vui mới thực sự đến với anh. Đến cuối năm 2007, vợ chồng anh đã sinh được một cháu gái đầu lòng trong niềm vui khôn tả của gia đình. Từ khi sinh đến nay, cháu bé khỏe mạnh, kháu khỉnh và phát triển hoàn toàn bình thường. Suốt trong thời gian chị mang thai, cả gia đình hồi hộp, lo lắng, theo dõi và kết quả thật mỹ mãn. Hiện nay, trung tâm đang tiếp tục chờ đón 6 cháu bé sẽ ra đời trong năm 2009 bằng kỹ thuật này. Mặc dù tỉ lệ thành công của kỹ thuật nuôi cấy tinh tử hiện nay chỉ khoảng 10%, nhưng thực sự hứa hẹn những bước đột phá trong thời gian tới khi việc điều trị sẽ được ứng dụng những kỹ thuật cao hơn.

Tiếp tục hoàn thiện kỹ thuật

Kỹ thuật nuôi cấy tinh tử điều trị vô sinh nam do không có tinh trùng là một kỹ thuật tiên tiến trên thế giới. Những quốc gia thực hiện thành công kỹ thuật này hiện chưa vượt quá con số 10 và đều là những nước có nền y học phát triển như Pháp, Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Anh... Riêng ở châu Á, hiện chưa có nước nào công bố thành công kỹ thuật này, ngoài Việt .

Kỹ thuật nuôi cấy tinh tử được thực hiện lần đầu tiên bởi một bác sĩ người Thổ Nhĩ Kỳ vào năm 1999. Đến năm 2001, em bé đầu tiên được ra đời nhờ áp dụng kỹ thuật này. Kỹ thuật nuôi cấy tinh tử được tóm tắt như sau: Quá trình sinh sản tinh trùng khoảng 2,5 tháng, trải qua 5 giai đoạn lần lượt là: Tinh nguyên bào- tinh bào 1- tinh bào 2- tinh tử- tinh trùng. Tinh tử là giai đoạn thứ tư, là tế bào dạng hình cầu, chưa có đuôi, chưa thể di động được, nên không có khả năng thụ tinh. Tinh tử cần khoảng hai tuần để biến đổi thành tinh trùng. Ở một số nam giới, giai đoạn sinh tinh trùng không đạt đến giai đoạn tinh trùng mà chỉ đến một trong bốn giai đoạn đầu tiên. Nguyên nhân của tình trạng này một phần do tắc ống dẫn tinh, còn đại đa số là rối loạn quá trình sinh tinh trùng. Ngoài ra, có rất nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng suy giảm số lượng tinh trùng, ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh như lười vận động, ảnh hưởng của các thiết bị điện tử có bức xạ, béo phì do thừa chất, lạm dụng các chất kích thích, chất gây nghiện, quan hệ tình dục lệch lạc... Do đó, phải nuôi cấy tinh tử thành dạng sơ khai của tinh trùng. Quá trình nuôi cấy này chỉ diễn ra trong vòng 24 giờ để tinh trùng dạng sơ khai này có một ít đuôi rồi tiêm vào trứng người vợ để thụ tinh trong ống nghiệm. Dù là dạng sơ khai của tinh trùng, nhưng quá trình nuôi cấy này vẫn phải bảo đảm bộ nhiễm sắc thể không thay đổi. Đây là một kỹ thuật rất phức tạp. Hiện nay, kỹ thuật của chúng ta mới chỉ cho phép nuôi cấy trong phạm vi 24 giờ để có một ít đuôi. Tuy nhiên trong tương lai, các bác sĩ ở Trung tâm Công nghệ phôi muốn quá trình nuôi cấy được thời gian lâu hơn, dài hơn để tinh trùng phát triển đến giai đoạn hoàn thiện hơn.

Đại tá PGS, TS Nguyễn Đình Tảo, Phó giám đốc trung tâm cho biết: Điểm khởi đầu chúng ta đang thực hiện là giai đoạn tinh tử (giai đoạn thứ tư của quá trình sinh tinh trùng), trong tương lai, khi kỹ thuật, công nghệ và trình độ ngày càng phát triển, chúng ta sẽ thực hiện từ những giai đoạn phức tạp hơn, đó là từ dạng giai đoạn tinh bào 1, tinh bào 2. Nếu làm được từ giai đoạn này thì cơ hội mở ra cho nhiều người hơn. Với sự hợp tác rộng mở trong ngành y với nhiều nước có nền y học phát triển thì khả năng thực hiện thành công từ các giai đoạn sau là hoàn toàn có thể.

Bài và ảnh: NGUYỄN ANH TUẤN-NGUYỄN VĂN MINH