Nhà hàng Pharaoh nằm giữa các khu nhà ở SV (trước là nhà điều hành LSV Hacinco)

Trong lúc các tân sinh viên đang long đong tìm chỗ ở thì Làng sinh viên lại dành khá nhiều phòng cho các doanh nghiệp, hiệp hội, hộ gia đình thuê dùng vào mục đích khác. Hệ quả là sinh viên thì chưa được thuê nhà ở, còn Làng sinh viên lại hình thành một môi trường sống phức tạp, không có lợi cho quá trình tu dưỡng, rèn luyện của sinh viên. Chúng tôi đã đến Làng sinh viên HACINCO để tìm hiểu thực trạng trên.

Không dành cho sinh viên

Sáng ngày 21-9, tôi đến Làng sinh viên HACINCO (Nhân Chính, Thanh Xuân, Hà Nội) để tìm hiểu vấn đề giải quyết chỗ ở cho các tân sinh viên. Mới đến đầu cổng “làng”, chúng tôi đã gặp một nhóm nữ sinh từ trong đi ra với vẻ mặt thất vọng. Mai Thị Thảo, sinh viên năm thứ nhất Đại học Thương mại-một người trong nhóm sinh viên này-cho biết: “Chúng em đến đây để tìm thuê chỗ trọ nhưng họ bảo hết rồi. Từ hôm ra nhập học đến nay, em đi ở nhờ chỗ trọ của một chị đồng hương, 5 người trong một phòng 10 m2, chật chội lắm”.

Với những sinh viên mới về Hà Nội nhập học như Thảo thì mối quan tâm hàng đầu là chỗ trọ. Ký túc xá của các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thủ đô hiện nay mới chỉ đáp ứng được khoảng 20% nhu cầu, trong số lượng sinh viên ở tất cả các trường lại không ngừng gia tăng. Đa phần sinh viên phải tự tìm chỗ trọ trong các khu dân cư. Nguyễn Văn Lai, sinh viên năm thứ 4, đại học Luật cho biết: “Em thuê trọ ngay bên cạnh một bãi đất hoang ở cuối làng, buổi tối vẫn thấy nhiều người tụ tập vào đấy hút, chích nhưng đành "nhắm mắt" lại để học vì chưa tìm được chỗ trọ khác. Không ít bạn thiếu bản lĩnh đã sa ngã do ảnh hưởng từ môi trường nhà thuê, nhà trọ quá phức tạp”.

Vì những lý do trên, cách đây 5 năm, khi Làng sinh viên HACINCO ra đời, dư luận xem là một cách làm hay, vừa giải quyết được bức xúc về nhà ở, vừa tạo điều kiện cho sinh viên có môi trường học tập lành mạnh, nên nhiều ý kiến đã đề nghị Chính phủ có chính sách hỗ trợ phát triển mô hình Làng sinh viên. Tuy nhiên, ngay từ khi đi vào hoạt động thì HACINCO đã gặp phải một bất cập lớn là giá thuê ở đây không “sinh viên” chút nào. Đến nay, với việc giá thuê nhà tăng cao cùng những nỗ lực điều chỉnh của Công ty Đầu tư Xây dựng số 2 (chủ đầu tư dự án xây dựng Làng sinh viên) thì chi phí tiền thuê (nhà + điện + nước) cho mỗi sinh viên khoảng hơn 200.000 đồng/tháng, chưa kể giá những dịch vụ khác (đều cao hơn so với ký túc xá của các trường). Em Nguyễn Thế Đông, sinh viên năm thứ nhất, Đại học Khoa học Tự nhiên, hiện đang trọ ở làng Phùng Khoang, tâm sự: “Bố mẹ “khoán” cho em 800 nghìn đồng/ tháng. Học phí và tiền ăn đã hết 700 nghìn, em và 4 bạn nữa thuê căn phòng này, hết 100 nghìn đồng/người/tháng. Với mức 200 nghìn đồng/tháng như ở HACINCO thì chỉ con gia đình có thu nhập khá (ở nông thôn) trở lên mới “đủ sức thuê”.

Chúng tôi tìm đến Ban giám đốc Xí nghiệp dịch vụ và kinh doanh nhà ở (thường gọi là Ban quản lý Làng sinh viên HACINCO) nhưng rất tiếc, cả hai lần hẹn, họ đều nêu lý do bận không tiếp được. Người được Ban giám đốc ủy quyền tiếp chúng tôi là ông Nguyễn Hữu Thái, Phó ban hành chính – bảo vệ của Làng. Ông Thái cho biết: “Làng sinh viên hiện có 157 căn hộ, 314 phòng, hiện đã cho thuê 312 phòng với gần 2000 sinh viên. Hiện tại, còn rất nhiều sinh viên có nhu cầu thuê nhưng Xí nghiệp đã khai thác hết số phòng nên đành từ chối”.

Thực chất thì HACINCO đã khai thác hết số phòng hay chưa? Qua một vòng khảo sát các dãy nhà trong Làng sinh viên, chúng tôi nhận thấy có rất nhiều phòng ở đã không dành cho sinh viên mà đa phần là các doanh nhiệp thuê làm văn phòng. Ví dụ: Khu nhà A (7 tầng), theo thiết kế là khu dịch vụ cung cấp các nhu yếu phẩm cho sinh viên thì lại dành cho Công ty Honda thuê làm trung tâm kinh doanh và bảo dưỡng xe máy. Các tầng trên thì tầng nào cũng có 3-4 phòng cho các doanh nghiệp thuê làm văn phòng giao dịch. Khu nhà B nằm ở giữa Làng lại được gắn biển Khách sạn Thể thao, chủ yếu cho khách nước ngoài và các hộ gia đình khá giả thuê ở, hằng ngày xe lớn, xe nhỏ ra vào rất tấp nập. Các khu C,D,E cũng có tình trạng tương tự.

Chúng tôi hỏi ông Nguyễn Hữu Thái về tỷ lệ giữa số phòng cho sinh viên và số phòng dùng vào mục đích khác, ông Thái từ chối trả lời vì cho rằng, vấn đề vượt quá phạm vi mà ông quản lý. Tuy vậy, ông Thái cũng nói thêm: cho sinh viên thuê nhà với mức giá như hiện nay là không có lãi nên phải cho các doanh nghiệp thuê một số phòng để “lấy chỗ nọ, đập chỗ kia”.

Vấn đề lỗ - lãi là mối quan tâm của các doanh nghiệp kinh doanh nhà ở, nhưng bên ngoài trương biển Làng sinh viên còn bên trong lại là một tổ hợp kinh doanh hỗn hợp như HACINCO liệu có là một cách “treo đầu dê…” kiểu mới hay không?

Và một môi trường thiếu tính sư phạm

Để được gọi là một Làng sinh viên hoàn chỉnh thì bên cạnh phòng ở, cần có thư viện, phòng tự học, khu vui chơi giải trí tập thể…nhưng do điều kiện kinh phí nên HACINCO chưa thể đáp ứng những tiêu chuẩn ấy (và nếu theo tiêu chuẩn ấy thì giá thuê sẽ còn đội lên cao hơn nữa). Tuy vậy, trong khi chưa thể xây dựng cho sinh viên một môi trường học tập khá hơn thì Làng sinh viên lại xuất hiện những “dịch vụ ăn chơi” xa xỉ và xa lạ với đời sống sinh viên.

Như phần trên chúng tôi đã nói về sự tồn tại vô lý của Khách sạn Thể thao giữa Làng, thời gian gần đây, cũng ở vị trí trung tâm lại mọc thêm một nhà hàng mang tên PHARAOH, trông rất “khác người”. Sinh viên N.T.L, đang trọ tại khu D của Làng sinh viên cho biết: “Toà nhà này trước đây là nhà điều hành của HACINCO. Năm ngoái, nó được cho một công ty liên doanh thuê lại, họ sửa sang thành nhà hàng”.

Theo các nam sinh viên sống ở khu D (đối diện với nhà hàng PHARAOH), thì nhà hàng này chỉ hoạt động về đêm với rất nhiều dịch vụ như quầy bar, karaoke…với khách hàng chủ yếu là người nước ngoài, sinh viên trong làng rất tò mò nhưng không được vào nên không biết hết bên trong có những hoạt động gì. Chỉ biết, về đêm, hoạt động của khách sạn, nhà hàng và các dịch vụ khác ở tầng 1 khiến cho Làng sinh viên ồn ào kiểu một “khu ăn chơi” chứ không có dáng dấp của một khu học tập. Có lẽ vì vậy, nhiều bạn sinh viên gọi đây là khu “quý tộc”!.

Một số kiến nghị

Hiện nay, ở Hà Nội mới có hai khu chung cư kinh doanh nhà ở cho đối tượng sinh viên là Làng sinh viên HACINCO và Ký túc xá Thăng Long. Mục đích xây dựng, như Công ty Đầu tư Xây dựng số 2 cam kết: "Làng sinh viên là khu liên hợp nhà ở với cơ sở hạ tầng tiện nghi đầy đủ, phục vụ nhu cầu ở, sinh hoạt và học tập cho sinh viên đang theo học các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn thành phố Hà Nội". Ông Nguyễn Hữu Thái cho biết, dự án này được UBND Thành phố ưu tiên cho vay vốn dài hạn với lãi suất thấp…Vậy việc sử dụng Làng sinh viên vào mục đích khác có sai với mục tiêu đặt ra hay không?

Hiện nay, Chính phủ đã phê duyệt “Đề án giải quyết chỗ ở cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng đến năm 2010” với tổng vốn đầu tư là 3.500 tỷ đồng và nhiều cơ chế, chính sách ưu đãi như: Không thu tiền sử dụng đất, miễn thuế sử dụng đất, hỗ trợ tiền giải phóng mặt bằng khi giao đất, các hoạt động đầu tư xây dựng ký túc xá cho sinh viên được áp dụng mức thuế ưu đãi cao nhất theo quy định của pháp luật về thuế ….

Giải pháp xây dựng các Làng sinh viên là một giải pháp đúng, phù hợp với chủ trương xã hội hoá công tác xây dựng nhà ở cho người có thu nhập thấp, nhưng khi sử dụng nguồn vốn của Đề án để xây dựng các khu chung cư sinh viên cũng cần có tiêu chuẩn cụ thể về Làng sinh viên, với những quy định cụ thể nhằm tạo cho sinh viên môi trường học tập, rèn luyện tốt nhất; tránh việc các doanh nghiệp tận dụng nguồn vốn ưu đãi của Chính phủ và lợi dụng danh nghĩa Làng sinh viên để phục vụ những mục đích khác.

HỒNG HẢI