Có lẽ, ít sản phẩm nào lại “kén” người sử dụng như vật liệu nổ công nghiệp, bởi ngành hàng này có liên quan trực tiếp đến lĩnh vực quốc phòng - an ninh... Hội nghị khách hàng (hai năm tổ chức một lần) sử dụng vật liệu nổ công nghiệp toàn quốc mới đây tại thành phố biển Nha Trang - Khánh Hòa là cuộc hội ngộ có ý nghĩa rất nhân văn: Để những tiếng nổ thời bình luôn ngân vang trên các công trình dựng xây đất nước…

Sản xuất thuốc nổ công nghiệp tại Công ty điện cơ và vật liệu nổ 31 (Tổng cục Công nghiệp quốc phòng). Ảnh: HÙNG HƯƠNG

Luôn chủ động khắc phục khó khăn

Đến nay, cả nước có hơn 2.000 khách hàng sử dụng vật liệu nổ công nghiệp (VLNCN). Hiện có 6 doanh nghiệp sản xuất và hai doanh nghiệp được Chính phủ cho phép cung ứng VLNCN là Công ty Công nghiệp Hóa chất mỏ (TKV), thuộc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam và Công ty Vật tư Công nghiệp quốc phòng (GAET), thuộc Tổng cục Công nghiệp quốc phòng. Đây là hai đơn vị gắn bó trực tiếp với khách hàng; vừa đảm bảo nhiệm vụ cung ứng vừa cùng với các địa phương làm tốt công tác quản lý VLNCN. Khi hoạt động sản xuất, kinh doanh đã đi vào ổn định, đại diện các đơn vị này cho biết: “Có những thời điểm thiếu nguyên liệu kéo dài nhiều tháng, chúng tôi đã tưởng rằng khó có thể đảm bảo lượng thuốc nổ để phục vụ khách hàng duy trì sản xuất ở mức thấp nhất”.

Nhớ lại đầu năm 2008, tình hình kinh tế thế giới và trong nước có nhiều biến động phức tạp, nhất là khi giá nguyên liệu sản xuất VLNCN tăng từ 15 đến 20%, các nhà sản xuất và cung ứng đã chủ động khắc phục khó khăn, tiết kiệm chi phí, giữ giá cả ổn định. Đến tháng 4-2008, nguyên vật liệu sản xuất VLNCN khan hiếm trầm trọng do Chính phủ Trung Quốc tăng thuế xuất khẩu đối với mặt hàng Nitrat Amôn từ 0% lên 100% và tiếp tục tăng lên 150% đã dẫn đến việc các nhà cung cấp của Trung Quốc ngừng bán hàng theo hợp đồng đã ký. Nitrat Amôn là nguyên liệu chính để sản xuất thuốc nổ mà Việt chưa sản xuất được, phải nhập khẩu 100% (chủ yếu từ thị trường Trung Quốc). Trước khó khăn đó, các nhà sản xuất và cung ứng VLNCN đã tích cực chủ động tìm các biện pháp khắc phục. Trước tiên là tìm kiếm các nguồn hàng, cơ bản không để khách hàng ngừng sản xuất, nhất là những công trình trọng điểm; đồng thời thương thảo với khách hàng để chủ động trong sản xuất kinh doanh và cùng chia sẻ khó khăn. Bên cạnh đó, nhanh chóng tổ chức đi khảo sát nguồn cung cấp nguyên liệu tại các thị trường khác như Ấn Độ, Thái Lan, U-crai-na, Hàn Quốc… Mặc dù giá cả rất cao, nguồn cung hạn chế, lại vận chuyển xa xôi nhưng cũng đã phần nào tháo gỡ khó khăn, đáp ứng nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất vật liệu nổ. Các nhà sản xuất, cung ứng cũng đã đề nghị với Chính phủ cho phép nhập khẩu VLNCN đã có trong danh mục sử dụng và vay thuốc nổ từ nguồn dự trữ quốc gia để thay thế các loại thuốc nổ khác.

Vươn lên phát triển bền vững

Khó  khăn đã qua, hiện nay, VLNCN sản xuất trong nước đã thỏa mãn nhu cầu sử dụng ngày càng tăng của khách hàng, cơ bản thay thế hàng nhập khẩu, bảo đảm nhu cầu phát triển của nền kinh tế quốc dân.

Theo Đại tá Hoàng Đình Vượng, Phó giám đốc Công ty Vật tư Công nghiệp quốc phòng: Trước tình hình khó khăn chung của nền kinh tế, năm 2009, ngành vật liệu nổ giữ vững sản lượng cung ứng, tiêu thụ VLNCN như năm 2008 đã là một thành công. Trong năm 2010, sẽ không có sự tăng trưởng đột biến về sản lượng, vì các thị trường như khai khoáng, xây dựng, thủy điện, xi măng… cơ bản vẫn khá ổn định. Riêng đối với Công ty GAET, năm tới, sản lượng tiêu thụ của công ty phấn đấu sẽ tăng khoảng từ 10 đến 12%. Công ty sẽ áp dụng nhiều hình thức cung ứng, dịch vụ an toàn, hiệu quả hơn đối với khách hàng.

Mục tiêu mà các nhà sản xuất, cung ứng đặt ra trong những năm tới là không chỉ đáp ứng đủ nhu cầu tiêu thụ trong cả nước mà còn đủ để xuất khẩu, tập trung đầu tư chiều sâu công nghệ nhằm bổ sung thêm các sản phẩm mới chất lượng, an toàn, sử dụng đơn giản và thân thiện với môi trường; nghiên cứu, chế thử tiến tới tự chế tạo thay thế hoàn toàn các sản phẩm nhập khẩu như thuốc nổ đào hầm, thuốc nổ cho khai thác dầu khí và nghiên cứu sản xuất trong nước các nguyên liệu chủ yếu đáp ứng cho sản xuất VLNCN. Đồng thời, đảm bảo đáp ứng nhu cầu của khách hàng về số lượng, chất lượng, chủng loại, thời gian giao hàng, giá cả phù hợp (kể cả nhu cầu tiêu thụ ở các vùng sâu, vùng xa)…

Tại hội nghị khách hàng vừa qua, đại diện Tổng công ty Đông Bắc (Bộ Quốc phòng) ghi nhận sự cố gắng của các đơn vị sản xuất, cung ứng đã góp phần duy trì sản xuất của doanh nghiệp trong giai đoạn khó khăn vừa qua, mong muốn các đơn vị nghiên cứu sản xuất các loại VLNCN mới, an toàn hơn, phù hợp với nhiều điều kiện và đảm bảo môi trường, vì sự phát triển bền vững của riêng ngành và của cả nền kinh tế - xã hội. Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Thùy Dương Nguyễn Hữu Tài góp ý: Các nhà cung ứng cần chú trọng đầu tư hệ thống kho bãi nhằm lưu kho an toàn loại vật liệu nguy hiểm này. Đồng thời mong các đơn vị nghiên cứu và sớm triển khai các biện pháp nhằm hạ hơn nữa giá thành sản phẩm. Còn đại diện Bộ Công Thương đề nghị các doanh nghiệp cung ứng cố gắng giảm bớt các đầu mối trung gian để đảm bảo an toàn và tránh thất thoát vật liệu…

HẠNH NGUYÊN