Sự bùng nổ nhu cầu mua sắm trên mạng và giao nhận tại nhà ở Việt Nam trong những năm gần đây là cơ hội lớn cho các doanh nghiệp (DN) cung cấp dịch vụ logistics. Tuy nhiên, hiện nay do ngành logictics còn chưa phát triển tương xứng nên TMĐT cũng gặp những khó khăn.

Giao hàng chậm, chi phí lớn

TMĐT hiện đang là một xu thế chủ đạo của nền thương mại toàn cầu. Theo Hiệp hội TMĐT Việt Nam, năm 2017, tốc độ tăng trưởng của TMĐT Việt Nam đạt hơn 25% và tốc độ này có thể được duy trì tới năm 2020. Trên thực tế, hàng loạt các tên tuổi lớn của TMĐT thế giới đang cạnh tranh và đầu tư vào Việt Nam, như: Alibaba, Lazada, Amazon… cùng với đó là sự vào cuộc mạnh mẽ của các tập đoàn lớn, như: Tập đoàn VinGroup với Adayroi.com, Tập đoàn FPT với Sendo.vn, Thế giới di động với vuivui.com… tạo nên thị trường rất sôi động. Đây được coi là mảnh đất màu mỡ để dịch vụ logistics phát triển. Tuy nhiên, dịch vụ logictics vẫn còn là nút thắt của TMĐT. Và một trong những trở ngại lớn đối với ngành logistics nằm ở chất lượng của dịch vụ chuyển phát.

“Trong lĩnh vực logistics, vận chuyển được coi là xương sống của TMĐT, nhưng hầu như các nhà vận chuyển lớn trong nước đều không đáp ứng được nhu cầu của các DN TMĐT. Nguyên nhân chính là dịch vụ logistics tại Việt Nam còn rất sơ khai, chủ yếu mang logistics truyền thống sang phục vụ TMĐT. Trong khi đó, TMĐT khác với thương mại truyền thống, vì có ngày cao điểm doanh số bán hàng trực tuyến của DN có thể bằng tổng lượng đơn hàng của cả một năm”-ông Nguyễn Quang Thuật, Giám đốc Trung tâm xử lý đơn hàng của Công ty Cổ phần công nghệ Sen Đỏ, Tập đoàn FPT nhấn mạnh.

Theo khảo sát của Bộ Công Thương, có tới 40% người tiêu dùng cho biết giá mua trực tuyến không thấp hơn so với mua trực tiếp, có 38% người tiêu dùng đánh giá dịch vụ vận chuyển và giao nhận còn yếu, nhất là về thời gian giao hàng chưa đúng cam kết, khó đổi trả lại hàng đã mua. “Ước tính, ở Việt Nam các DN phải chi 30% doanh thu TMĐT được sử dụng để trang trải chi phí logistics. Trong khi đó, tính đến năm 2017, các nhà bán lẻ TMĐT của Ấn Độ chi từ 5 đến 15% doanh thu cho logistics, trong khi ở Mỹ là 11,7%. Đây là một trong các yếu tố làm tăng giá sản phẩm, giảm sức hấp dẫn của người tiêu dùng với TMĐT”, Giám đốc Lazada Express-đơn vị hậu cần trực thuộc Lazada Việt Nam Vũ Đức Thịnh nhấn mạnh.

Cắt giảm chi phí nhờ ứng dụng công nghệ

Nâng cao hiệu quả dịch vụ logistics nhằm hỗ trợ sự phát triển của TMĐT đang là yêu cầu cấp bách. Theo Phó cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) Trần Thanh Hải, còn nhiều rào cản cho sự phát triển của DN logistics, như: Chưa có quy định pháp luật về e-logistics (dịch vụ kho vận điện tử), quy định về giao thông thay đổi thường xuyên, thủ tục hành chính phức tạp, thiếu nhân lực có trình độ và kinh nghiệm, ứng dụng công nghệ trong e-logistics còn thấp. Đề cập tới khó khăn từ môi trường pháp lý, ông Vũ Đức Thịnh nêu rõ, chẳng hạn theo quy định hiện hành, hàng hóa vận chuyển trên đường phải có đơn hàng. "Nếu TMĐT một ngày có hàng nghìn đơn hàng, có đơn hàng chỉ vài chục nghìn đồng sẽ khó có thể kẹp hóa đơn cho từng đơn hàng. Do đó, cần có sự hỗ trợ từ cơ quan Nhà nước để tạo hành lang pháp lý cho TMĐT "- ông Thịnh nhấn mạnh. Cũng theo ông Thịnh, với tốc độ đơn hàng TMĐT tăng cao như hiện nay nếu tiếp tục sử dụng lực lượng giao hàng với phương tiện di chuyển là xe máy có thể gây ra tắc đường nghiêm trọng, vì thế các DN nên tìm ra phương tiện phù hợp và thân thiện môi trường. Ngoài ra, cần đầu tư phát triển nguồn nhân lực vì hiện nay nhân lực cho logistics hiện rất yếu và thiếu.

Ông Đào Trọng Khoa, Phó chủ tịch Hiệp hội DN dịch vụ logistics Việt Nam cho rằng, việc hiện đại hóa quản lý, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin là những mệnh lệnh sống còn đối với DN logistics và DN TMĐT. Đặc biệt, các DN này cần chủ động bắt tay với nhau, xác định tăng trưởng của DN này cũng là tăng trưởng của DN kia và ngược lại. Nếu các DN logistics biết liên kết lại với nhau, tận dụng được thế mạnh của nhau từ nền tảng của dịch vụ có sẵn thì hoàn toàn có thể đáp ứng được yêu cầu của khách hàng. Đặc biệt, chi phí vận tải có thể cắt giảm sâu qua ứng dụng công nghệ số hóa. “Việc ứng dụng số hóa vào các DN logistics không phải là chi phí mà là một hình thức đầu tư để cắt giảm chi phí”-ông Đào Trọng Khoa nhấn mạnh.

MINH ĐỨC