Ba căn nhà liền nhau đều mang số 81, phố Hàng Than và liền kề là căn nhà số 62, phố Hàng Than (Hà Nội)!

Lâu nay, có một vấn đề cứ tưởng bình thường nhưng thực sự rất phức tạp đang tồn tại bất cập ở các đô thị trong cả nước gây không ít khó khăn cho xã hội và đặc biệt bộ mặt mỹ quan đô thị bị ảnh hưởng, đó là nạn đánh số nhà lộn xộn. Tình trạng đánh số nhà chồng chéo khá phổ biến ở nhiều đường, phố chủ yếu là do quy hoạch thành phố thiếu đồng bộ.

Một lần tôi đi tìm nhà người quen ở 104 Tô Hiến Thành (Hà Nội), đến nơi ngỡ ngàng khi thấy có tới 4 nhà mang số 104. Hỏi nhà người quen, ai cũng lắc đầu bảo không biết và ai cũng khẳng định số nhà mình có từ lâu lắm rồi, còn nhà khác là phát sinh sau này. Vấn đề khó chịu mà tôi gặp tưởng hãn hữu nhưng bây giờ lại đang là sự bức xúc của nhiều người. Số nhà mới, cũ chồng chéo, người tìm địa chỉ như lạc vào mê cung, có tìm được địa chỉ mình cần cũng hết sức bực mình với việc quản lý số nhà của chính quyền địa phương.

Được biết, trung bình mỗi năm, thành phố Hà Nội gắn được từ 9.000 đến 13.000 biển số nhà. Nhưng, với tình hình đô thị hóa nhanh chóng như hiện nay, thì việc gắn số nhà vẫn là vấn đề nan giải và tình trạng nhà không số, phố không tên vẫn diễn ra. Việc có những số nhà lộn xộn kiểu này, chủ yếu là do quy hoạch thành phố thiếu đồng bộ. Một số khu đô thị mới dự kiến đưa vào sử dụng, nhưng lại chậm tiến độ, chưa xây dựng xong, nên gây khó khăn cho việc gắn số nhà. Hơn nữa, nhiều người dân vẫn ưa số nhà đẹp để tiện kinh doanh buôn bán, nên chưa tháo dỡ số nhà cũ, hoặc chưa treo biển số nhà mới của mình. Ngoài ra còn phải kể đến việc nhiều khu dân cư mới còn thưa thớt, nên cơ quan phụ trách việc gắn số nhà cũng chưa muốn làm, bởi nếu đánh số nhà thì sau này việc đổi lại là rất khó. Hơn thế, khá nhiều số nhà trùng địa chỉ, cùng số, cùng phố. Dù chúng ta có cả hệ thống chữ cái A, B, C, A1, B1, C1… hỗ trợ cho việc đánh số nhà, nhưng xem ra hệ thống chữ cái này chưa phát huy tác dụng.

Trong những năm qua, cùng với sự phát triển của đời sống, bộ mặt đô thị ngày càng được chỉnh trang, nhiều khu phố mới đã và đang được xây dựng, minh chứng sự phát triển không ngừng của nền kinh tế đất nước. Bên cạnh những vấn đề bất cập như môi trường, lấn chiếm lòng, hè đường, thì nhà không số, phố không tên, hay tên lộn xộn, trùng lặp, chồng chéo đã và đang làm lộn xộn thêm những con phố vốn quy hoạch đã không tuân theo một trật tự nào. Dù được đánh số theo dãy số tự nhiên, nhưng chính sự đánh số ấy mà nhiều người sấp sấp, ngửa ngửa, vòng đi vòng lại tìm không ra, có khi vòng ngược, rồi lại vòng xuôi, vòng hết ngày vẫn tìm không ra địa chỉ mà mình cần tìm. Khổ nhất là có lẽ phải kể đến nhân viên bưu điện, nếu không phải là người thông thuộc ngõ phố Hà Nội chắc chắn sẽ gặp nhiều khó khăn đi làm nhiệm vụ của mình. Lời khuyên có vẻ hữu hiệu nhất đối với những người không tìm thấy địa chỉ mình cần tìm là hỏi một bác "xe ôm", hoặc bà bán hàng nước chè gần đó. Thực trạng "nhà không số, phố không tên" từ lâu đã gây phiền toái rất nhiều cho cư dân đô thị. Nhà không số, một phần vì trước đây nhiều khu tập thể của nhà máy, cơ quan, xí nghiệp giải thể, bán lại cho người dân, chỉ có tên gọi chung chung, không có số cụ thể, phần khác vì chính sự cơi nới tự do của người dân tạo nên. Việc đánh số nhà, đặt tên phố được quận giao cho phường sở tại lên kế hoạch và đánh số nhà, đặt tên phố cụ thể. Tuy nhiên, việc đô thị hoá quá nhanh nên nhiều khu phố chưa kịp đặt tên, nhiều số nhà chưa kịp gắn số. Với người dân cũng phải tự ý thức được gắn số nhà để giúp đỡ nhân viên khi đi thực hiện gắn số. Vì một số hộ dân tỏ ra không ủng hộ khi bỏ ra một số tiền nhỏ làm biển số nhà.

Trước tình trạng đó, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Hồng Quân đã ra quyết định: "Tất cả những khu đô thị mới, khu phố mới được quy hoạch, cải tạo, khu phố có biển số nhà lộn xộn đều phải được đánh số lại. Quy định này nhằm chỉnh trang lại số nhà ở các đô thị lớn. Nhưng cũng cần lưu ý rằng, không phải thay toàn bộ số nhà, mà chỉ thay ở những khu phố lộn xộn, khu phố mới. Nói điều này để tránh tình trạng nhiều người lợi dụng để thay mới toàn bộ số nhà ở khu phố đã ổn định…”. Theo Quyết định này các số nhà sẽ được đánh theo thứ tự đồng nhất để tạo sự thống nhất trong quản lý, giao dịch, tiếp nhận thông tin, thư tín liên lạc. Mặt khác, việc quy định mới này cũng được hy vọng là sẽ chỉnh trang lại bộ mặt đô thị vốn đã lộn xộn lâu nay. Theo Quyết định 05 của Bộ Xây dựng ban hành tháng 3-2006: Nguyên tắc đánh số nhà được sử dụng dãy số tự nhiên (1, 2, 3... n) với thứ tự từ số nhỏ đến số lớn theo chiều hướng Bắc xuống Nam, từ Đông sang Tây, từ Đông Bắc sang Tây Nam, từ Đông Nam sang Tây Bắc; nhà bên trái lấy số lẻ, nhà bên phải lấy số chẵn; số nhà (biển số) phải được gắn ở cổng chính ngôi nhà. Quy chế áp dụng tại khu vực đô thị và điểm dân cư trong cả nước. Sở Tài nguyên - Môi trường và Nhà đất nên tham mưu cho thành phố để có một giải pháp gắn số nhà đồng bộ, hợp lý, tránh những phiền phức không đáng có của người dân.

Tóm lại, một thành phố có quy hoạch, kiến trúc chỉnh trang đẹp mắt nhưng nếu không có tên phố, số nhà một cách khoa học thì sẽ rất bất tiện cho cư dân trong quan hệ, giao dịch hằng ngày. Ngược lại, nếu được sắp xếp, đánh số nhà khoa học sẽ tôn lên vẻ đẹp rất nhiều cho thành phố, tiện lợi trong đời sống, sinh hoạt.