Theo số liệu của Trung tâm Y tế dự phòng Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2006 đã xảy ra 24 vụ ngộ độc nghiêm trọng trong địa bàn thành phố, làm cho 2685 người phải nhập viện cấp cứu (có 4 người đã bị tử vong). Nguyên nhân chính dẫn đến ngộ độc, là do ăn phải thực phẩm bị nhiễm khuẩn tại các nhà ăn tập thể, quán ăn ngoài đường phố. Trong dịp Tết Đinh Hợi này, số lượng thực phẩm, mứt, kẹo... sẽ được đưa ra thị trường rất nhiều, nhưng không phải loại nào cũng bảo đảm vệ sinh, nhiều nguy cơ gây ra ngộ độc.

Thực phẩm kém chất lượng

Thời gian vừa qua, các lực lượng chức năng của TP Hồ Chí Minh đã có nhiều cố gắng để kiểm tra, kiểm soát ngăn chặn hàng thực phẩm giả kém chất lượng thâm nhập vào thị trường Tết, nhưng số lượng của các loại hàng này vẫn không giảm.

Cuối tháng 12-2006, sau gần một tháng theo dõi, lực lượng kiểm soát thị trường đội 7B đã kiểm tra cửa hàng Hiện Đại, ở khu phố Hưng Gia 3, quận 7, phát hiện hơn 600 thùng hàng thực phẩm có nguồn gốc của Hàn Quốc hết hạn sử dụng. Theo ông Ngô Đức Thắng, Đội trưởng đội 7B, thì đây là số hàng được nhập vào nước ta rất tinh vi. Chủ hàng đã khai gian về chủng loại để trốn thuế và qua mắt cơ quan chức năng về chất lượng.

Hiện nay, tại các khu chợ, người mua không thể phân biệt được đâu là hàng có chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm cao, với hàng kém chất lượng. Đoàn kiểm tra liên ngành của thành phố đã khảo sát 790 mẫu rau bán ở các chợ đầu mối, thì có 30% mặt hàng chứa dư lượng thuốc trừ sâu vượt quá mức cho phép. Thông tin về thịt heo chứa hoóc-môn tăng trưởng có hại cho sức khỏe con người, làm cho người dân lo ngại. Chị Nguyễn Thị Tâm, ở khu phố 8, phường 4, quận Tân Bình cho biết: “Chúng tôi ra chợ mua thực phẩm, nhất là các loại gia vị như: nước mắm, bột ngọt, hồ tiêu, bột nêm… không biết rằng đó có phải là thực phẩm đủ tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm hay không. Nhiều người nói, gian thương có thể bán hàng giả, hàng nhái cho mình, nhưng làm sao mà thẩm định được?”.

Các loại gà, vịt quay, heo quay, lạp xường đóng gói… trông rất hấp dẫn, nhưng lại được bày bán trên đường đầy bụi. Ai biết được trong số đó có thịt heo, gà-vịt đã chết, nhưng được người chế biến bôi phẩm lên và nướng bán cho khách hàng? Theo một số người sành ăn những món này, muốn có thịt quay an toàn, mình phải tự đưa gia súc đến lò và đợi.

Đáng sợ nhất là thực phẩm ở các khu chợ công nhân, chợ ven đô. Người ta vẫn bày bán các loại thịt đã xám màu, nhưng được bôi lên đó ít huyết cho ra vẻ còn tươi. Khi để gần mũi, người mua sẽ phát hiện ra mùi ôi thiu. Còn những khay đá lạnh đựng tôm, cá đã chết mềm nhũn từ lâu, vỏ và da của chúng có con đã ngả sang màu trắng bạch, hoặc màu đỏ. Chiều chủ nhật, tôi có dịp đi đến chợ công nhân ở khu chế xuất Tân Thuận (quận 7). Tại đây, có rất nhiều các loại thịt-cá, rau-củ-quả đã bị ôi, thối. Một bà bán cá-tôm ngồi bên đường cứ tha thiết mời tôi mua nửa ký cá đã ướp bột nghệ sẵn. Nhưng khi ngồi xuống để xem, một mùi thum thủm đã xông lên mũi rất khó chịu. Những khu chợ khác, tôi còn thấy người ta bán rau héo, thịt-cá, hủ tiếu, phở ngay cạnh cống nước thải đang bốc mùi hôi thối. Khi ăn phải những thực phẩm kém chất lượng nêu trên, nguy cơ bị ngộ độc cho con người là rất cao.

Những “lò” sản xuất không bảo đảm vệ sinh

Trong dịp Tết Ất Dậu 2005, chúng tôi đã đề cập đến các cơ sở sản xuất bánh-kẹo-mứt mất vệ sinh trên một số quận, huyện của Thành phố Hồ Chí Minh. Năm nay cũng vậy, mặc dù bị các cơ quan chức năng kiểm tra gắt gao, nhưng hiện tượng sản xuất bánh kẹo kém chất lượng vẫn diễn ra khá nhức nhối. Những mặt hàng này được làm trong các "làng nghề truyền thống", chưa được kiểm tra chặt chẽ, hơn 80% sản phẩm được sản xuất bằng thủ công.

Qua quen biết, một công nhân ở khu chế xuất Tân Thới Hiệp đã đưa chúng tôi đến một cơ sở sản xuất mứt me. Khi bước vào khu bếp sau nhà của cơ sở này, tôi không thể nghĩ đó là nơi để làm ra sản phẩm cho người ăn. Các loại rổ đựng đen sì, cáu bẩn. Để đảo mứt trong chiếc chảo lớn, họ dùng một chiếc gậy cũng cáu bẩn như rổ rá. Người chủ nói với tôi: “Mứt ở đây làm ra, có thể để đến sang năm cũng không bị hỏng”. Những người làm mứt ở đây, hầu như đều đi chân đất. của họ vừa cho củi vào lò, vừa đảo mứt và “kiểm tra chất lượng” sản phẩm. Một cơ sở sản xuất mứt dừa và kẹo lạc khác ở quận 11, còn phơi cả mứt ven đường có xe cộ đi lại. Với những loại kẹo mứt như vậy, làm sao mà đạt tiêu chuẩn về vệ sinh.

Trên đường Phan Văn Trị, thuộc địa bàn quận Gò Vấp, chúng tôi phát hiện ra một số cơ sở làm dưa hành, kim chi, kiệu rất mất vệ sinh. Những cơ sở này thường là các căn nhà lụp xụp, dơ bẩn, nằm cạnh các cống thoát nước. Nhìn họ làm kiệu, tôi rùng mình khi nhìn thấy cảnh hành, kiệu không được rửa sạch, đổ vào các thùng ngâm lớn nồng nặc mùi thuốc tẩy ven kênh thoát nước đầy rác bẩn. Sau đó, họ vớt kiệu ra và lấy chân để đạp vỏ. Bên cạnh đó là những đống kiệu, hành khác chưa kịp bóc vỏ, đang bốc mùi vỏ thối. Một người làm công cho tôi biết, nếu dùng bột chống úng, chống thối, nơi đây có thể làm được hàng tấn dưa hành, kiệu trong dịp Tết này.

Chúng tôi đến chợ Kim Biên, một trong những khu chợ khá nổi tiếng ở Thành phố Hồ Chí Minh. Người ta đã giới thiệu với tôi bột chống mốc Benzoate, xuất xứ từ Trung Quốc có giá khoảng 35.000-50.000 đồng/kg, dùng để chống mốc trong muối dưa hành-kiệu. Nếu muốn mua loại “xịn” hơn, thì có thể dùng loại bột Nippon Gohsei của Nhật Bản, có giá 170.000 đồng/kg. Không chỉ có vậy, các phụ gia dùng để làm mứt đủ màu sắc, hương vị cũng được bày bán rất rộng rãi. Những loại phẩm màu này được đựng trong các can nhựa, không có nhãn mác gì cả. Khi tôi hỏi làm sao để biết các loại phụ gia này đủ tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, một người bán hàng trả lời: “Muốn biết thì đợi Tết sang năm hẵng mua”.

Cần phải tăng cường kiểm tra

Để tăng cường việc giám sát, kiểm tra các mặt hàng Tết, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã thành lập 24 đoàn thanh tra của các quận-huyện, phối hợp với thanh tra của Sở và Bộ Y tế. Các đoàn thanh tra này, sẽ đặc biệt chú trọng đến các loại thực phẩm phục vụ Tết và sản phẩm liên quan đến gia cầm tại các siêu thị và các chợ đầu mối. Nhân dân thành phố cũng mong rằng, các ngành chức năng cần tăng cường đến kiểm tra những cơ sở làm mứt-kẹo, lạp xường truyền thống ở các quận 5, 6, 11, 12 và những nơi cung cấp thực phẩm làm sẵn khác. Ngành Y tế cũng kêu gọi nhân dân tự bảo vệ mình, không mua thức ăn giá rẻ bị ôi thiu, hết hạn sử dụng, các loại thực phẩm làm sẵn không rõ nguồn gốc. Bên cạnh đó, mọi người cần tìm hiểu thêm kiến thức về lựa chọn thực phẩm an toàn. Khi phát hiện các cơ sở sản xuất, người kinh doanh đưa thực phẩm kém chất lượng ra thị trường, người dân cần báo ngay cho cơ quan công an, quản lý thị trường và ngành y tế biết, để kịp thời có biện pháp xử lý.

Bảo vệ sức khỏe của con người là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu. Vì vậy, trong dịp Tết Đinh Hợi, các cơ quan quản lý chức năng, các cấp chính quyền và người dân, cần phát huy tinh thần trách nhiệm, ngăn chặn thực phẩm không đủ độ an toàn, bảo vệ sức khỏe của cộng đồng, để mọi nhà được đón một mùa xuân an toàn, vui vẻ và hạnh phúc.

LÊ PHI HÙNG