Ngày càng có nhiều thanh, thiếu niên hút thuốc. Ảnh: Internet

Những năm gần đây thực trạng gia tăng tỷ lệ thanh, thiếu niên hút thuốc lá đã trở thành vấn đề xã hội, thu hút sự quan tâm của nhiều ngành chức năng. Theo kết quả khảo sát tình hình hút thuốc lá trong học sinh 13-15 tuổi của Bộ Y tế những năm trước đây cho thấy, mặc dù có tới 6/10 học sinh đã được nghe giảng về tác hại thuốc lá tại trường nhưng thực trạng học sinh trung học cơ sở đang sử dụng thuốc lá vẫn chiếm tỷ lệ từ 3 đến 8%. Không chỉ có học sinh hút thuốc, mà thầy giáo cũng hút và cũng theo khảo sát trên thì tỷ lệ hút thuốc lá ở các thầy giáo là 50% và có tới 40% các thầy vẫn có thói quen hút thuốc ở trường.

Để ngăn chặn tình trạng này, năm học 2004-2005, ngành giáo dục-đào tạo đã triển khai đưa nội dung phòng, chống tác hại thuốc lá (PCTHTL) vào trường học với mô hình “Trường học không thuốc lá”. Các hoạt động như xây dựng góc truyền thông về tác hại thuốc lá, đẩy mạnh giáo dục cho các em học sinh về tác hại thuốc lá, ra quy định yêu cầu giáo viên và cán bộ nhà trường không hút thuốc lá trong trường học… được coi là những nỗ lực trọng tâm nhằm giải quyết vấn đề hút thuốc lá trong thanh, thiếu niên. Rất đáng mừng là đã có không ít các trường học trên địa bàn cả nước tham gia triển khai chương trình và ở một số trường bước đầu giảm hẳn số giáo viên, học sinh hút thuốc lá. Tuy nhiên, do các hoạt động không được thường xuyên, nhiều nơi chỉ mang tính phong trào, phát động rầm rộ cho có nên chỉ sau thời gian ngắn triển khai chương trình bị đình trệ, mờ nhạt dần. Những góc truyền thông không thường xuyên được cập nhật thông tin, khẩu hiệu tuyên truyền mờ nhạt, hỏng hóc; các buổi sinh hoạt tập thể tuyên truyền tác hại thuốc lá cho học sinh thưa dần; tình trạng giáo viên, cán bộ nhà trường hút thuốc lá ngay trong trường học vẫn tồn tại… Những hạn chế trên đưa đến thực trạng là học sinh, trong đó tỷ lệ thanh, thiếu niên hút thuốc không có xu hướng giảm, thậm chí tiếp tục có tỷ lệ gia tăng cao ở một số trường.

Kết quả nghiên cứu của các cơ quan chức năng cho thấy: Hằng năm, tỷ lệ tử vong vì nguyên nhân do thuốc lá trên thế giới cũng như Việt Nam vẫn chiếm tỷ lệ lớn. Điều này đòi hỏi việc phòng, chống hút thuốc lá cần phải được đẩy mạnh hơn, trong đó cần tập trung giúp các đối tượng trẻ tuổi thấy được hậu quả nghiêm trọng từ thuốc lá. Do vậy các chương trình PCTHTL tại trường học sẽ giúp học sinh, thanh, thiếu niên-lứa tuổi dễ bắt đầu thói quen hút thuốc lá tiếp cận với các thông tin về tác hại liên quan đến thuốc lá để các em có thể bảo vệ được sức khoẻ cho mình. Tuy nhiên, học sinh cũng lại là đối tượng rất nhạy cảm nếu việc triển khai các chương trình không có tính khoa học sẽ làm giảm hiệu quả, thậm chí có thể gây kết quả ngược lại nếu các chương trình không được thực hiện đồng bộ, thường xuyên. Chương trình PCTHTL tại trường học ở nước ta triển khai đã hơn 2 năm nhưng kết quả đạt được rất hạn chế, cho thấy chương trình chưa phát huy được hiệu quả như mong muốn. Trong khi đó chỉ tiêu kế hoạch PCTHTL tại trường học của Bộ Giáo dục-Đào tạo đề ra đến năm học 2009-2010 sẽ giảm tỷ lệ hút thuốc ở giáo viên, cán bộ công chức trong ngành xuống dưới 10% ở nam và 1% ở nữ; giảm tỷ lệ hút thuốc lá ở học sinh, sinh viên các trường đại học, cao đẳng, THCN và dạy nghề xuống dưới 2%.

Chúng ta phải tiến hành nhiều biện pháp kiên quyết, đồng bộ nhằm tạo ra những chuyển biến tích cực trong hoạt động này. Cần thực hiện nghiêm túc việc học sinh phổ thông không hút thuốc lá và không mua thuốc lá ở mọi nơi, mọi lúc. Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên trong các nhà trường cần nêu cao ý thức trách nhiệm, gương mẫu không hút thuốc lá, làm gương cho các em học sinh noi theo. Mục tiêu xây dựng môi trường trường học không khói thuốc lá, bảo đảm quyền của những người không hút thuốc lá được sống trong bầu không khí không khói thuốc lá đang đến gần, đòi hỏi ngành chức năng và các nhà trường không thể chậm trễ với việc không hút thuốc lá.

Nguyễn Văn Mạnh

(Hà Nội)