QĐND Online - Về làng cổ Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, Hà Nội vào những ngày này, câu chuyện được bà con xôn xao nhiều hơn cả là việc 10 ngôi nhà cổ đang được nhà nước đầu tư trùng tu với số tiền trung bình 1 tỷ đồng/nhà…

Niềm vui làng cổ

Một ngày tháng 6, chúng tôi có mặt tại làng cổ Đường Lâm. Khác hẳn với vẻ thâm trầm, cổ kính trước đây là quang cảnh nhộn nhịp của những chiếc xe bán tải, xe thồ ba bánh chở vật liệu xây dựng, thợ thuyền tấp nập vào ra. Tiếng máy cưa rào rào, tiếng lóc cóc của dùi búa, phát ra từ bên trong những ngôi nhà cổ. Thấy chúng tôi đang phân vân thì một cụ bà tóc trắng như cước cho biết: “Làng cổ đang được trùng tu cháu ạ, lần này được 10 nhà tất cả. Chúng tôi mong ngày này lâu lắm rồi”.

Ông Hà Văn Thể, chủ nhân một ngôi nhà cổ rộng 400 m2 thuộc xã Đường Lâm, cho biết: “Gia đình tôi sống ở đây đến nay đã hơn 7 đời. Theo hoa văn còn ghi lại trên gỗ trần nhà thì ngôi nhà này được xây dựng từ thời Lê. Ngôi nhà chủ yếu làm bằng gỗ lim, táu. Con cháu sinh sôi, ngôi nhà càng trở nên chật hẹp, nhưng nhà tôi vẫn cố giữ lại vì nó là vốn quý cha ông để lại. Từ năm 1990, ngôi nhà được nhà nước công nhận nhà cổ. Gần đây nhà bị hư hỏng nặng, được nhà nước quan tâm cho trùng tu gia cố tường, khung gỗ, nền nhà, đảo ngói, … chúng tôi rất phấn khởi”.

Thế nhưng không phải ai cũng có được may mắn như gia đình ông Thể. Bà Giang Thị Tần, 67 tuổi, một người dân trong làng cho biết: “Nhà tôi trước cũng là nhà cổ, đã tồn tại hàng trăm năm. Nhưng đến năm 2009 cũ nát quá, không ở được nữa nên phải sửa sang. Giá mà Nhà nước hỗ trợ làm sớm vài năm thì nhà tôi đâu đến nỗi phải dỡ bỏ, làm mới như thế này”.

Vật liệu được tập kết để trùng tu nhà cổ ở Đường Lâm

Trăn trở cùng…du lịch

Bảo tồn được nhà cổ đã khó, nhưng làm thế nào để thu hút được đông đảo khách du lịch tới tham quan, nâng tầm vị thế làng cổ thì không phải đơn giản. Chủ nhân của những ngôi nhà cổ ở Đường Lâm không giấu nổi lo lắng khi đề cập đến vấn đề này. Ông Hà Văn Thể tâm sự: “Đã trở thành điểm tham quan nghĩa là phải sống đẹp hơn, có trách nhiệm hơn. Để thu hút được khách tham quan, cần phải mở thêm các dịch vụ du lịch cho du khách. Mặc dù chúng tôi có mở một số nghề truyền thống như làm tương, chè lam, bánh kẹo… nhưng chưa tạo được sức hút”.

Theo ông Thể, để làm dịch vụ du lịch cần có vốn và được đào tạo nghề. Thêm nữa, làm du lịch, đáp ứng được nhu cầu của du khách mà không phá vỡ không gian làng cổ, đó mới là cái khó.

Anh Thiết thì trăn trở: “Hiện tại khách du lịch đến đây là do “tua” du lịch ở nơi khác họ tổ chức. Chúng tôi chưa thể liên kết với các công ty du lịch để đưa khách về. Hiện tại, du khách muốn nghỉ lại vẫn phải ra ngoài làng; khu vệ sinh dành cho khách hầu như không có; tìm được một của hàng lưu niệm khi về làng cổ rất khó, chỉ lèo tèo vài ba hàng quán bán nước uống và bánh kẹo thông thường”.

Được biết, sau khi trùng tu xong (dự kiến vào cuối năm 2012), người dân và chính quyền sẽ cùng khai thác nhằm phát triển văn hóa du lịch theo hướng mở rộng các mô hình du lịch cộng đồng phục vụ du khách cùng ăn nghỉ tại các gia đình.

Bài và ảnh: Phạm Kiên