Gần đây, các phương tiện thông tin đại chúng phản ánh hiện tượng một số địa phương học sinh bậc THCS nhưng vẫn chưa biết... đánh vần. Mới đây, khi lên vùng cao Bắc Trà My (Quảng Nam), phóng viên báo Quân đội nhân dân cũng không khỏi ngạc nhiên khi phát hiện nhiều học sinh trong cảnh: sáng lớp 6, chiều lớp 1(!).

Cô giáo Trần Thị Kim Ly với các em học sinh lớp 6 học lại chương trình lớp 1.

Lớp học đặc biệt

Thầy giáo Nguyễn Thu Cầm, Hiệu trưởng Trường THCS Lý Tự Trọng xã Trà Tân, huyện Bắc Trà My (Quảng Nam) không mấy vui, khi biết chúng tôi có ý định tìm hiểu chuyện phổ cập THCS ở địa phương.

Trong tình thế không đành, thầy hiệu trưởng trường này hướng dẫn chúng tôi vào thăm một lớp học. Gọi là lớp nhưng chỉ vẻn vẹn có 5 học sinh, ngồi lọt thỏm trong căn phòng rộng thênh, nên không khí học tập khá buồn tẻ. Cô giáo Trần Thị Kim Ly, giáo viên Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân vừa mới được điều động lên Trường THCS Lý Tự Trọng để dạy lại lớp 1 cho các em. "Buổi sáng mấy em này vẫn học chương trình lớp 6, nhưng do đọc chậm hoặc không đọc được, hổng kiến thức cơ bản, nên hai trường phối hợp tổ chức dạy lại lớp 1. Tôi được phân công làm nhiệm vụ bất đắc dĩ này là dạy ghép, củng cố kiến thức lớp 1 cho các em"- cô Ly cho biết như vậy. Chúng tôi cũng trở thành "người dự giờ" bất đắc dĩ, theo dõi cô giáo kiểm tra kiến thức toán học, nhiều em ngơ ngác không làm nổi phép tính cộng, trừ, nhân, chia ở hàng hai, ba con số. Môn tiếng Việt cũng thế, nhiều em ấp úng, đánh vần khó nhọc từng chữ một trong sách tiếng Việt lớp 1(!). Quả thật chúng tôi hết sức ngỡ ngàng, nêu câu hỏi "Tình trạng này, các em học lớp 1 cũng còn đuối, theo sao được chương trình lớp 6 ?". Cô giáo Vân, chủ nhiệm lớp 6/1 mặt buồn rười rượi: "Thế mới phải tổ chức cho các em đi học lại chương trình lớp 1". Cô cho biết thêm, tại trường này hai lớp 6/1 và 6/2 có 17 học sinh thuộc diện phải học phụ đạo lại từ đầu.

Trước tình hình trên, thời gian qua, ngành giáo dục huyện chỉ đạo hai trường THCS Lý Tự Trọng và Tiểu học Nguyễn Viết Xuân khảo sát, phân loại từng đối tượng học sinh yếu kém, kịp thời bồi dưỡng lại kiến thức cho các em. Dù các thầy giáo, cô giáo ở đây luôn cố gắng, song tình hình chẳng mấy cải thiện. Cô giáo Ly không nén nổi tiếng thở dài: "Đi học lác đác vài em kiểu này, khó coi lắm. Hầu hết số học sinh bị học lại đều là con em đồng bào dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn nên không dễ trong việc vận động ra lớp". Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, do đường sá cách trở, nhiều em phải băng rừng vượt suối, đi bộ hàng tiếng đồng hồ mới tới trường. Mặt khác, vì kế sinh nhai, phụ huynh học sinh suốt ngày ở trên nương, trên rẫy nên ít quan tâm đến việc học của con em mình. Do hoàn cảnh khó khăn nhiều em trời rét mà không có áo ấm để mặc. Nhiều hoàn cảnh gia đình éo le, nghèo đói quanh năm, lo cái ăn chưa đủ, thì nói chi đến việc học hành. Nhằm tạo điều kiện cho số học sinh nêu trên củng cố lại kiến thức, địa phương hỗ trợ 1.000 đồng/mỗi em tiền ăn trưa, nhưng vẫn không thể duy trì sĩ số đến lớp.

Lỗi tại ai?

Giải thích việc học sinh đang học lớp 6, nhưng phải củng cố lại kiến thức lớp 1, Phó hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân, Dương Thị Kiều Trinh thừa nhận một phần nguyên nhân do áp lực về chỉ tiêu phổ cập giáo dục của địa phương; mặt khác, hầu hết các đối tượng học lại đều rơi vào con em đồng bào dân tộc thiểu số có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, đi học không thường xuyên (có em chỉ đi học 2-3 buổi/tuần). Theo cô Trinh, dự kiến từ 3 đến 4 tuần nữa, nhà trường sẽ bồi dưỡng xong số học sinh đọc chậm, viết chậm. Dự kiến thì như vậy, nhưng thật sự chúng tôi không tin chỉ trong vòng mấy tuần mà các thầy, cô lấp đầy kiến thức cho học trò.

Nêu băn khoăn này với Chủ tịch UBND xã Trà Tân, kiêm Trưởng ban phổ cập giáo dục xã Nguyễn Hữu Trung, ông Trung cho tôi biết: "Đợt khảo sát vừa qua đã phát hiện 26 học sinh, gồm cả học sinh khiếm tật (tiểu học: 18 em, THCS: 8) học lực quá yếu, cần tổ chức phụ đạo. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này, nhưng trách nhiệm đầu tiên thuộc về nhà trường. Lẽ ra họ phải báo cáo cụ thể với địa phương về chất lượng học tập của học sinh, nhưng vì thành tích, trường giấu lãnh đạo, giáo viên thì chẳng đôn đốc, kiểm tra, và không dũng cảm cho học sinh yếu kém lưu ban. Học sinh cứ lên lớp đều đều, nhưng kiến thức thì "đứng nguyên" tại chỗ ".

Qua sự lý giải của ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó trưởng phòng Giáo dục huyện, chúng tôi được biết, khi kiểm tra chất lượng đầu học kỳ, ngành giáo dục đã phát hiện học sinh yếu kém, đã có biện pháp chỉ đạo tách riêng thành một lớp tổ chức học buổi chiều, giao cho Trường THCS Lý Tự Trọng quản lý, giáo viên điều từ trường tiểu học lên dạy. Tuy nhiên, chất lượng như chúng tôi đã phản ảnh. Và cũng qua sự lý giải của ông Tùng, do áp lực của lộ trình phấn đấu hoàn thành phổ cập THCS cuối 2007, nên đã xảy ra những trường hợp trên. Như vậy là đã rõ ràng, xin để ngỏ câu hỏi về chất lượng dạy và học để ngành giáo dục Quảng Nam nói chung, Bắc Trà My nói riêng trả lời trước dư luận.

Bài và ảnh: LÂM QUÝ và TAM PHÚ